Кіріспе

VII ғасырдың басындағы Византиялық тарихшы Теофилак Симокат (Византиялық грекше: Θεοφύλακτος Σιμοκάτ(τ)ης Theophýlaktos Simokát(t)ēs; Theophylactus Simocatta) – VII ғасырдың басындағы Византиялық тарихшы, кейбір деректер бойынша, соңғы антикалық дәуірдің тарихшысы саналады. Ол Гераклийдің (шамамен 630 ж.) тұсында император Морис (582–602 жж.) туралы жазған.

Өмір

Симокатта император Морис (582–602) билігі туралы сегіз кітапқа бөлінген «Тарих» еңбегінің авторы ретінде әйгілі. Оның еңбегі Прокопийдің шығармаларымен салыстырғанда салмағы аз, ал өзін-өзі классицизмге бейімдеуге тырысуы көркеңдеу болып көрінеді. Дегенмен, ол жетінші ғасыр славяндары, аварлар, парсылар және императордың трагикалық соңы туралы маңызды мәліметтердің көзі болып табылады. Ол Гераклийдің парсыларға қарсы соғысын (610–628) айтады, бірақ арабтарға қарсы соғысты (629 жылдан бастау) еске алмайды, сондықтан ол шамамен 630 жылы жазған болуы мүмкін. Ол өзінің деректері ретінде Иоанн Эпифанияның тарихын пайдаланған. Эдвард Гиббон былай деп жазды: «Оның салмақтылығының жетіспеуі оны ұсақ-түйек мәселелерде кеңге созуға, ал ең қызықты фактілерде қысқа сөйлеуге әкеледі». Осыған қарамастан, Симокаттаның жалпы сенімділігі мойындалады. «Тарих» кіріспесі Тарих пен Философия арасындағы диалог түрінде жазылған. Николаус Коперник Теофилақтың грек өлеңдерін латын прозасына аударды және оның аудармасын 1509 жылы Иоганн Галлер Краковта басып шығарды. Бұл Коперниктің өзі шығарған жалғыз кітабы болды. Симокатта сонымен қатар табиғат тарихына арналған «Физикалық мәселелер» еңбегінің және 85 эсседен тұратын хаттар жинағының авторы болды. Ал алыс Шығысқа қатысты, Симокатта Суй әулетінің императоры Вэньдің (581–604 ж.б.) басшылығымен Қытайдың қайта біріктірілуі және оңтүстік Қытайдағы қарсы Чэнь әулетінің басып алынуы туралы дұрыс сипаттаған, бұл оқиғаларды Византия императоры Морис билік еткен кезеңге дұрыс орналастырған. Симокатта Қытайдың географиясы, әдет-ғұрыптары және мәдениеті туралы да қысқаша мәлімет берді, оның халқын «санамен алданған» деп санады, бірақ басқаруда даналық танытқан.