Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркияның Диярбакир қаласындағы қалашық.
City in Diyarbakir, Turkey
Рим дәуірі
69 жылы Рим республикасы Тигран әскерін Тигранокерта шайқасында жеңді. Келесі онжылдықтарда қала сауда және эллиндік мәдениеттің гүлденген орталығы ретіндегі маңыздылығын жоғалтты. 387 жылы Ацилисен бейбіт шартымен Тигранакерт Византия империясының құрамына енді. 400 жыл шамасында қаланың епископы Марута (кейіннен қасиетті Марутас) Сасанидтер билігінде қудаланған христиан шейіттерінің көптеген қасиетті деректерін Сасанидтер Персиясынан әкелді. Осы себепті Тигранакерт "шейіттер қаласы" деген мағынаны білдіретін Мартирополис (Μαρτυρούπολις) деп аталды. Юстиниан I реформаларынан кейін (527–565 жылдары билік еткен) қала Төртінші Армения провинциясының астанасы болды. Қала Иберия соғысының соңғы кезеңінде парсылармен шеңгелге түсті, бірақ нәтижесіз қоршауға алынды. 588 жылы Мартирополь шайқасында қала ауыр зардаптарға ұшырады, бірақ көп ұзамай қайтадан гүлденді.
In 69 BC, the army of Republican Rome defeated Tigran's troops in the battle of Tigranocerta. The city lost its importance as a thriving center for trade and Hellenistic culture in the following decades. In 387 AD, with the Peace of Acilisene, Tigranakert was made part of the Byzantine Empire. Around 400 AD, the city's bishop, Marutha (later, saint Maruthas), brought a large number of relics of Christian martyrs persecuted under Sassanid rule back from Sassanid Persia. For this reason Tigranakert was renamed Martyropolis (Μαρτυρούπολις), "city of the martyrs." Following the reforms of Justinian I (rule 527–565), the city was made the capital of the province of Fourth Armenia. The city was inconclusively besieged by the Persians in the last phase of the Iberian War. The city suffered heavily in the Battle of Martyropolis in 588 AD, but soon prospered again.
Ислам дәуірі
Арабтар бұл аймақты 7 ғасырда жаулап алғаннан кейін Меяфаракин деп аталды. 935 жылы Хамданидтер, 978 жылы Буйидтер, содан кейін күрд Марванидтер билігіне өтті және 11-ші ғасырдың соңына дейін олардың әулетінің астанасы болды. Қала мен Диярбакир провинциясы 1085 жылы Селжұқ сұлтаны Мәлік Шах I басып алды. Келесі жылдары қала Селжұқ тайпалары мен жергілікті билеушілер арасындағы бәсекелестік салдарынан бірнеше рет қолы ауысты. 1118 жылы Артукидтер қаланы жаулады. Олар Зенгидің шабуылдарына көп жыл бойы қарсы тұрды. Артукид Хусам әл-Дин Тимурташ Меяфаракин маңында Малабади көпірін салды, ол сол кездегі керемет құрылыстардың бірі болып есептелді. Әулет өз орнында қалды, бірақ Мардинде тұруды жөн көрді, ал Меяфаракинге билеуші тағайындады. 1260 жылдың басында, соңғы Әйюби билеушісі Әл-Камил Мұхаммед қорғаған қала Майяфарикин қоршауына ұшырады, ал оның халқы Гүлағ хан бастаған моңғол әскері, грузин және армян одақтастарының көмегімен қырғынға ұшыратылды. Артукидтер 1408 жылы Қара Қоюнлу шабуылынан кейін жойылды.
It was known by the name of Meiafarakin after the Arabs took over this region in the 7th century. It came under the control of the Hamdanids in 935, then the Buyids in 978, then it came under the Kurdish Marwanids and became the capital of their dynasty until the end of the 11th century. The city and the entire province of Diyarbakir were taken in 1085 by the Seljuk Malik Shah I. During the following years, the city changed hands several times due to rivalries between Seljuk clans and local rulers. In 1118, the Artukids took the city. They resisted the attacks of Zengi for many years. The Artukid Husam al Din Timurtash built the Malabadi Bridge near Meiafarakin, one of the wonders of the time by its dimensions. The dynasty remained in place but preferred to reside in Mardin, leaving a governor to preside over Meiafarakin. In early 1260, the city, defended by its last Ayyubid ruler Al Kamil Muhammad, suffered the Siege of Mayyāfāriqīn, and its population then massacred by the Mongol army led by Hulagu Khan, with the help of his Georgian and Armenian allies. The Artukids eventually disappeared in 1408 under the attacks of the Qara Qoyunlu.
Осман империясы
1896 жылы британдық вице-консул Холлвардтың хабарламаларында 1895 жылғы армян халқына жасалған қырғын кезінде көптеген ауылдар қиратылғаны көрсетілген. Холлвард шамамен 35 ауылды қайта жаратумен айналысты.
In 1896, reports by the British Vice Consul Hallward indicate that many villages were destroyed during the Armenian massacres in 1895. Hallward was engaged in the rebuilding of about 35 villages.
21 ғасыр
Сильван ормандарында Күрд жұмысшы партиясының сепаратистері жасаған шабуылда 13 түрік сарбазы қаза болды, сондай-ақ олардың жетісі де жойылды. Сильван 2015 жылдың тамызында "Шейіт Ялчын" операциясы аясында Түркия үкіметтік күштері мен Күрд жұмысшы партиясының (ПКК) сепаратистері арасындағы ауыр қақтығыстардың ортасы болды. 2019 жылдың наурыз айында өткен жергілікті сайлауда Халықтық демократиялық партиясынан (ХДП) Насиде Топрақ Сильван қаласының әкімі болып сайланды. 2020 жылдың наурызында ол қызметтен алынып, оның орнына Мехмет Услу сенімді адам ретінде тағайындалды.
An ambush killing 13 Turkish soldiers occurred in the forests of Silvan by Kurdistan Workers' Party separatists, who also lost seven killed in action. Silvan was also the site of serious clashes between Turkish government forces and Kurdish Kurdistan Workers Party (PKK) separatists in August 2015 during the wider Operation Martyr Yalçın. Naşide Toprak from the Peoples' Democratic Party (HDP) was elected Mayor of Silvan in the local elections in March 2019. She was dismissed in March 2020, and Mehmet Uslu has been appointed as a trustee instead of her.
Археология
Дикле университетінің проректоры, профессор Ахмет Танилдiз басқаратын археологтар 2021 жылы крестшілер күштеріне қарсы күрескен Рум сұлтаны Килиж Арслан I-нің қабірін тапқандарын мәлімдеді. Тоғыз күн жұмыс істеу барысында олар оның қызы Саида Хатунның да жерленген жерін анықтады. Зерттеушілер 35 шаршы метрлік аумақты екі метр тереңдікке дейін қазып, Орта Чешме саябағындағы екі қабірге ерекше назар бөлді.
Archaeologists headed by professor Ahmet Tanyıldız, the vice rector of Dicle University, announced in 2021 that they had discovered the grave of the Seljuk Sultan of Rum Kilij Arslan I, who fought against the Crusader forces. They also discovered his daughter Saide Hatun's burial site during nine days of work. Researchers dug two meters deep across a 35 square meter area and focused their works on two gravesites in Orta Çeşme Park.