Мүлік, Жауапкершілік және Бөлінбестік Ережелері: Соборға Бір Көзқарас
Property Rules, Liability Rules and Inalienability: One View of the Cathedral
Құқық экономикасы: Калабрези мен Меламедтың мақаласы мүлік құқығы, жауапкершілік және өзгертілмейтін құқықтарды қарастырады. Құқықтың біртұтас көзқарасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мүліктік ережелер, жауапкершілік ережелері және иеліктен шығаруға болмайтындық: Кафедральдық ғибадатханаға бір қараш – ғылыми құқықтық әдебиетте (Гарвард заң журналы, 85-том, 1089-бет, 1972 жылғы сәуір айы) АҚШ Екінші округтік апелляциялық сотының судьясы Гидо Калабрези және қазіргі уақытта Стэнфорд заң мектебінің профессоры А. Дуглас Меламед еңбегі. Бұл мақала құқық және экономика саласына маңызды үлес қосып, заңның түрлі салаларын біртұтас көзқараспен қарастыруға батыл тырысқан туынды. Оның негізінде заңмен құрылған әртүрлі мүдделер әртүрлі деңгейде және әртүрлі жолдармен қорғалады. Кейбір мүдделер адам құқығы ретінде қарастырылып, иеліктен шығарылмайды. Басқа мүдделерді қылмыстық заң қорғайды, яғни егер олардың бұзылуы туралы хабарланса, мемлекет сот процесін бастау шығындарын көтереді; осымен қылмыстық заң басталады. Мұндай жағдайларда мемлекеттің жеңіп шығуы үшін дәлелдеу талабы жоғары; сондықтан қылмыстық іс жүргізу басталады. Тағы бір мүдделер зардап шеккен тарапқа тек қана сотқа шағымдану мүмкіндігін береді. Ал кейбір мүдделердің бұзылуы зардап шеккен тарапқа тек ақшалай өтемақы алу құқығын береді, егер жәбірленуші сот процесін бастауға қажетті шығындарды өз мойнына алуға дайын болса; мұндай мүдделер азаматтық құқықтың мәнін құрайды. Мұндай жағдайларда дәлелдеу жүктемесі қылмыстық заң бойынша қозғалған істерге қарағанда төмен; осылайша азаматтық іс жүргізу басталады.
Property Rules, Liability Rules and Inalienability: One View of the Cathedral is an article in the scholarly legal literature (Harvard Law Review, Vol.85, p. 1089, April 1972), authored by Judge Guido Calabresi (of the United States Court of Appeals for the Second Circuit) and A. Douglas Melamed, currently a professor at Stanford Law School. The article is a seminal contribution to the field of law and economics, offering an ambitious attempt to treat various areas of the law through a uniform approach. It is grounded in the fact that the various interests created by the law enjoy various degrees and methods of protection. Certain interests are deemed human rights and inalienable as such. Other interests are protected by the criminal law, meaning that the state will bear the cost of initiating legal action if violations of such interests are brought to its attention; here begins the criminal law. The burden of proof required for the state to prevail in such cases is higher; thus the beginning of criminal procedure. Other interests give an injured party merely the option of petitioning for injunctive relief. There are still other interests whose violations give the injured party no more than the right to seek monetary damages, and only if the victim is willing to bear the costs of initiating legal action; such interests make up the essence of civil law. The burden of proof in such cases is less than in actions initiated under criminal law; thus the beginning of civil procedure.
Диссертация
Мақаланың тақырыбы суретші Клод Моненің Руан соборының суреттер сериясына сілтеме жасайды, авторлардың одан кейінгі академиялық талдауының әртүрлі көзқарас тұрғысынан қарастырылатын мәселеге деген бір ғана көзқарас екенін осылайша сәл меңзеп көрсетеді. Мақаланың негізгі тезисі "құқықтар" немесе "талап ету құқығы" ұғымына негізделген, оларды меншік, міндеттемелік жауапкершілік немесе иелiктен шығарылмайтындық ережелері арқылы қорғауға болады. Авторлардың басты мақсаты, Кіріспеде көрсетілгендей, Жеке меншік және Деликтік құқық салаларын біртұтас перспективадан қарастыруға мүмкіндік беретін тұжырымдамалық аяны ұсыну болып табылады. Содан кейін мақалада Заң және Экономиканың классикалық "Ластану мәселесі" және авторлар ұсынған жаңа аядағы түрлі қылмыстық санкциялар талданды.
The title of the article references artist Claude Monet's series of paintings of Rouen Cathedral, modestly implying that the authors' ensuing academic analysis is but one look at a subject that can be considered from various points of view. The primary thesis of the article focuses on the notion of "entitlements," or rights, which can be protected by either property, liability, or inalienability rules. The authors' main goal, as noted in the Introduction, is to provide a conceptual framework within which the separate legal subject areas of Property and Torts can be approached from a unified perspective. The article then undertakes an analysis of the classic Law and Economics "Pollution Problem" and an analysis of various criminal sanctions, all within the new framework the authors have put forth.
Құқықтық құқықтар туралы түсінік
Мақала "құқықтар" деген маңызды ұғымды талқылаудан басталады, олар заңмен орнатылған және қорғалатын құқықтар ретінде анықталады. Олардың жоқтығы "күштінің құқығы" әлеміне алып келер еді, онда кез келген дау-жанжалда ең күштісі немесе ең тапқырлары жеңіске жетер еді. Осылайша, авторлар атап өткендей, заңның (құқықтарды белгілеудің) негізгі қызметі – даулы тараптардың қайсысының басымдыққа ие болатынын шешу. Авторлар сонымен қатар, осы құқықтарды (заңды) тиімді қолдану "күштінің құқығы" әлемінен аулақ болу үшін оларды орнатумен бірдей маңызды екенін айтады. Осы тұжырымнан бастап авторлар үш түрлі құқықты қарастырады: мүлік құқығымен қорғалатын құқықтар, жауапкершілік құқығымен қорғалатын құқықтар және берілмейтін құқықтар. Калабрези мен Меламедтің пікірінше, мүлік құқығымен қорғалатын құқық – сатып алушы мен сатушының келісіммен құнын анықтайтын ерікті мәміле арқылы сатып алынуы керек. Мүлік құқығымен қорғалатын құқық бойынша бастапқы құқықты кімге беру туралы ұжымдық шешім қабылданады, бірақ құқықтың өзінің құны туралы емес. Ал жауапкершілік құқығымен қорғалатын құқық, керісінше, ерікті мәмілеге қарамастан құқықтың құны туралы ұжымдық шешімді қамтиды. Жауапкершілік құқығымен қорғалатын бастапқы құқықты жойған жақ, құқық иесіне объективті бағаланған сома төлеуге міндетті. Авторлар мақалада талқылайтын үшінші құқық – берілмейтін құқықпен қорғалатын құқық. Авторлардың анықтамасына сәйкес, құқық оны сатып алуға ниетті сатып алушы мен сатушы арасында берілуіне рұқсат етілмеген жағдайда берілмейтін болып саналады. Осы ереже бойынша мемлекет бастапқы құқықты анықтауға, оны сату немесе сатып алуға тыйым салуға және оны сатқан немесе жойған жағдайда төленетін өтемақыны белгілеуге араласады. Осы үш құқықты түсіндіру үшін авторлар жеке үй иесінің мысалын келтіреді, оның үйі басқа біреу оны сатып алғысы келгенде мүлік құқығымен, мемлекет экспроприация арқылы үйді иеліктен шығарғанда жауапкершілік құқығымен немесе үй иесі мас немесе қабілетсіз болғанда берілмейтін құқықпен қорғалуы мүмкін. Құқықтар ұғымын анықтап, оларға қатысты үш негізгі ережені келтіргеннен кейін, мақала келесі екі сұраққа жауап іздейді: 1) Қандай жағдайларда белгілі бір құқық берілуі керек? және 2) Қандай жағдайларда мүлік, жауапкершілік немесе берілмейтін құқық ережесі құқықты қорғау үшін қолданылуы керек?
The article begins by discussing the crucial concept of "entitlements," which are defined as the rights established and protected by law, the absence of which would result in a "might makes right" world where either the strongest or shrewdest emerge victorious in any conflict. Thus, as the authors point out, the fundamental thing that law (the setting of entitlements) does is to decide which of the conflicting parties will be entitled to prevail. The authors also point out, however, that successfully enforcing these entitlements (the law) is as important as establishing them in order to avoid the "might makes right" world. From this notion, the authors consider three types of entitlements: entitlements protected by property rules, entitlements protected by liability rules, and inalienable entitlements. According to Calabresi and Melamed, an entitlement protected by a property rule is one that must be bought in a voluntary transaction in which the value of the entitlement is agreed upon by the buyer and seller. With an entitlement protected by property rule, a collective decision is made as to who is to be given the initial entitlement, but not as to the value of the entitlement itself. An entitlement protected by a liability rule, however, involves a collective decision as to the value of the entitlement without the need for a voluntary transaction. A destroyer of an initial entitlement protected by a liability rule must pay an objectively valued sum to the holder of the entitlement. The final entitlement the authors consider in the article is an entitlement protected by an inalienability rule. As the authors define it, an entitlement is inalienable to the extent that its transfer is not permitted between a willing buyer and a willing seller. Under this rule, the state intervenes to determine the initial entitlement, to forbid its sale or purchase, and to determine compensation to be paid if it is sold or destroyed. To conceptualize these three entitlements, the authors use the example of an individual homeowner whose house may be protected by a property rule where another individual wishes to purchase it, a liability rule where the government seizes the home by eminent domain, or an inalienability rule where the homeowner is drunk or incompetent. Having defined the concept of entitlements and laid out the three rules that they will focus on, the article proceeds to explore the following two questions: (1) In what circumstances should a particular entitlement be granted? And, (2) In what circumstances should a property, liability or inalienability rule be used to protect an entitlement?
5-ереже: Кафедральді кеңейту
Айыпкерлік немесе мүліктік құқықтарды қорғау үшін жауапкершілік ережелерін қолдану мүмкіндігімен академиялық қоғамдастық қай ережені қолдану керектігін анықтаудың кілті транзакциялық шығындарға айналды деген тұжырымға келді. Сондықтан, егер транзакциялардың құны төмен болса, онда меншік ережелері қолданылуы керек. Егер мәміле шығыны жоғары болса, жауапкершілік ережелері қолданылуы керек. Стэнфорд заң мектебінің заң және экономика профессоры Джозефин Скотт Крокердің айтуынша, мәмілелер бойынша шығындар сауда-саттыққа кедергі келтіретін жалғыз нәрсе емес, сонымен қатар бағалау шығындары да бар. Бағалау шығындары – ақпаратты алу мен өңдеуге байланысты шығындар. Алайда судьялар зиянды бағалау үшін ақпаратты алу мен өңдеуде қиындықтарға тап болуы мүмкін. Залалдарды бағалаудың екі жолы бар. Объективті әдіс нарықтық бағаны қолданады. Алайда, нарықтық баға шындықты толық бағалап үлгермеуі мүмкін. Ал, басқаша есептер субъективті әдіспен жасалады. Субъективті әдіс бойынша, зиянның мөлшері – бұл құқықты иеленуші екіжақты алмасуда қабылдайтын ең төменгі баға. Өкінішке орай, объективті әдіс залалдың дұрыс мөлшерін анықтамайды, ал субъективті әдіс судья үшін іске асыру қиын болады.
With the opportunity to use either liability or property based rules to protect entitlements, the academic community soon concluded that the key to figuring out which rule to use turned on the transaction costs. Therefore, if there were low transaction costs, then property rules should be used. If the transaction costs were high, then liability rules should be used. A. Mitchell Polinsky, Josephine Scott Crocker Professor of Law and Economics at Stanford Law School, argued that transactions costs are not the only impediments to bargaining, there is also the problem of assessment costs. Assessment costs are the costs associated in obtaining and processing information. Judges, however, may have a difficult time in obtaining and processing information in order to assess damages. There are two ways to assess damages. An objective method uses the market price. The market price, however, can underestimate the truth of the matter. A subjective method of calculation is the alternative. Under the subjective method, the amount of damages is the minimum price the entitlement holder would accept in a bilateral exchange. Unfortunately, the objective method does not capture the correct amount of damages, and the subjective method would be difficult for a judge to implement
Джеймс Э. Крайер, Мичиган университеті заң мектебінің заң профессоры Эрл Уоррен ДеЛано және Стюарт Шваб, Корнелл заң мектебінің заң профессоры, «Мүлік ережелері және жауапкершілік ережелері: басқа жарықтағы собор» еңбегінде 5-ші ережені ұсынды, ол 4-ші ереженің кемшіліктерін жоюға мүмкіндік береді. 5-ші ереже бойынша сот ең жақсы таңдау принципін қолданады:
Rule 5, as advocated by James E. Krier, Earl Warren DeLano Professor of Law at the University of Michigan Law School, and Stewart Schwab, Professor of Law at Cornell Law School, in Property Rules and Liability Rules: the Cathedral in another Light provides for a solution for the shortfalls of Rule 4. Under Rule 5, the court would use a best chooser principle:
Басқа жағдайлардың бәрі бірдей болған жағдайда, жауапкершілік ережелері қолданылған кезде, ең жақсы таңдаушы тарап екінші тарапқа сатуды мәжбүрлеу немесе мәжбүрлеу туралы шешім қабылдауы керек. Крайер мен Швабтың пікірінше, ең жақсы таңдау принципі «Калабрази мен Меламедтің әдісіне адал [себебі] басқа да нәрселер бірдей болған жағдайда, іс-әрекеттің шығындары «әлеуметтік шығындарды ең арзан жолмен болдырмайтын тарапты бұған итермелеу арқылы транзакция шығыны ең төменгі тарапқа немесе қызметке жүктелуі керек». 5-ші ережені іске асырудың бірінші қадамы – ең жақсы таңдаушыны анықтау. Әдетте, ең жақсы таңдаушы – ең кіші тарап. Ең жақсы таңдаушы «өзінің мүмкіндікті құнын басқа тараптың немесе тараптардың мүмкіндікті құнымен (соттың бағалауынша) салыстыруы керек». Екінші қадам – Крайер мен Шваб ұсынған екі есе кері бұрылысты іске асыру. Біріншісі, сот екінші тараптың әлеуметтік шығындарын (ең жақсы таңдаушы келтірген залал) бағалайды. Содан кейін судья ең жақсы таңдаушыны талап ететін бұйрықты енгізеді, ол басқа тарапқа зиян келтіруге байланысты зиянды өтеусіз жалғастыруды немесе зиянды тоқтатуды және өтемақы алуды шешуге тиіс. Сондықтан, егер ең жақсы таңдаушы екінші тарапқа зиян келтіруді тоқтатуға шешім қабылдаса, онда екінші тарап судья есептегендей таңдаушыға зиянды өтеуді төлеуі керек. Егер ең жақсы таңдаушы қалуға шешім қабылдаса, онда ең жақсы таңдаушы зиян келтіруді жалғастырады және ешқандай ақы алмайды.
All other things being equal, when liability rules are used the party who is the best chooser should be confronted with the decision whether or not to force a sale upon the other party. Krier and Schwab argue that the best chooser principle is "faithful to the approach of Calabrasi & Melamed [because] other things being equal, costs of activity 'should be put on the party or activity which can with the lowest transaction costs act to correct an error in entitlements by inducing the party who can avoid social costs most cheaply to do so.'" The first step in implementing Rule 5 begins with picking the best chooser. Usually, the best chooser is the smallest number party. The best chooser will then have to "compare its own opportunity cost to the opportunity cost (figured by the judge) of the other party or parties." The second step is the implementation of the double reverse twist proposed by Krier and Schwab. First, the judge estimates the other party's social costs (damages caused by the best chooser). Then, the judge enters an order requiring the best chooser to decide whether to continue causing damage to the other party without receiving any compensation or stop causing damage and receive compensation. Therefore, if the best chooser decides to stop causing harm to the other party, then the other party will have to pay the best chooser damages calculated by the judge. Should the best chooser decide to stay, then the best chooser continues to cause harm and receives no payment.