Кіріспе

Дэниел Сомер (1850–1940 жж.) – американдық діни қайраткер, Реставрация қозғалысының және Мәсіх шіркеулерінің Христиан шіркеуінен бөлінуінің маңызды тұлғасы. Мәсіх шіркеулерінің Христиан шіркеуінен бөлек және ерекше деп санауға әкелген жікке бөлінудің себептері дүниелік және рухани сипатта болды. Американдық Азамат соғысы құлдыққа қолдау көрсеткен оңтүстік шіркеулері мен құлдыққа қарсы болған солтүстік шіркеулерінің арасындағы пікір қақтығысын тудырды. Соғыстан кейін бұл жара жазылмады, ал рухани мәселелер бөлінуді нақты құрды.

Қайта құру

Соммердің Мәсіх шіркеулеріне келуі 1906 жылы Мәсіх шәкірттерінен ресми бөлінуге дейін көп бұрын болғандықтан, осы бөлімде Мәсіх шіркеулері туралы айтылғанда, бұл ескі, үлкен бірлестікке қатысты екенін түсіну керек. Мэриленд штатының Куин-Анна қаласында туған және неміс иммигранттарының номиналды лютеран ретінде тәрбиеленген Сомер 1864 жылы өзін методист деп жариялаған. Оның Жаңару қозғалысы христиандығына келуі 1868 жылы Мэриленд штатының Харфорд округінде, жұмыс берушісі Джон Даллас Эвереттің ықпалымен басталды. Ол Т. А. Креншоу басқарған жақсы жаңалықтар жиынынан кейін суға батырылды. 1869 жылы Сомер Батыс Вирджиниядағы Бетани колледжінде оқып жүргенде доктриналық консерватизмге ерекше мән берді. Бір биограф, Ларри Майлс, былай деді: «Сомер Бетаниде оқып жүргенде бауырластықтың «күзетшісі» рөлін атқара бастады. Егер ол елшілердің үстемдігінен кез келген ауытқуды байқаса, оған қарсы тұруға міндетті сесінді». 1871 жылы ол консервативті Жаңару қозғалысының өкілі Бенджамин Франклинмен танысып, оның ықпалына түсті. Ол колледжден Франклинмен бірге Уэллсбургте, Батыс Вирджинияда өткен жақсы жаңалықтар жиындарында уақыт өткізуге рұқсат алды. Дэниел Сомер өзі «жаңалықтар» деп атаған нәрсеге қарсы сөйледі және олардың қатарына шіркеу емес қоғамдар, Библия колледждері, «пастор» жүйесі және аспаптық музыка сияқты нәрселерді қосты. Сонымен қатар, ол басқа «жаңалықтарға» қарсы шыққандарға шыдамсыздықпен қарады, мысалы, жексенбі мектебі және қасиетті тамаққа бірнеше кесе пайдалану.

Сэнд-Крик баяндамасы мен декларациясы (1889)

Сомер Мәсіхтің шіркеулері мен Христиан шіркеуінің бөлінуін қалады және ол орын алғанда: "Мәсіхтің шіркеуі Христиан шіркеуінен толыққанды бөлінеді. Әлхамдуллилла!" - деді. Нақты бөлініс 1889 жылдың 18 тамызында, жексенбі күні басталды. Осы орында Сомер Томас Кэмпбеллдің «Декларация және үндеуінен» ат алған «Үндеу және декларация» деген сөз сөйледі. Сомер соңында былай деді:

"Бұл үндеу мен декларацияны аяқтағанда, біз міндет сезімімен айтуға тиіс екенімізді білдіреміз: егер ескертілгеннен кейін және ойлануға жеткілікті уақыт берілген соң, олар осы жиренішті нәрселерден бас тартпаса, онда біз оларды бауырлар деп санамаймыз және санамайтын боламыз."

Сәттілік пен шина

Бөліну 1906 жылы аяқталды, осы кезде АҚШ халық санағы бюросы Дэвид Липскомбтан «Мәсіх шіркеулерін бюро есебінде жеке тізімдеу керек пе?» деп сұрады, ал Липскомб оған жағымды жауап берді.

Келісуге арналған кейінгі өтініштер

Дэниел Сомер өмірінің басында бөлінуді қолдағанмен, шалғайған сайын Мәсіхтің шіркеулері арасында келісімді орнатуға ұмтылды және христиан шіркеуінің өкілдерімен, сондай-ақ басқа да бауырластармен көптеген жеке қарым-қатынастарды сақтап келді.

Мұра

Бүгінде реставрация қозғалысының ірі топтарының ешқайсысы Соммерді өзінің тарихындағы басты оң тұлға деп санамайды деуге болады. Тәуелсіз христиан шіркеулері мен Христиан шіркеуі (Мәсіхтің шәкірттері) оны мүлдем қабылдамайды, себебі формалды бөлініс көбінесе оның күш-жігерінің нәтижесінде болды. Тіпті Мәсіх шіркеулерінде де Даниэль Соммердің есімі көбінесе бөлініс тудыратын әрекеттерді айыптау үшін теріс мағынада қолданылады.