Кіріспе

Рок музыкасының жанры

Инди-рок – 1980 жылдардың басында және ортасында Ұлыбритания, АҚШ және Жаңа Зеландияда пайда болған рок музыкасының қосалқы жанры. Бұл термин бастапқыда тәуелсіз жазбалар компаниялары арқылы шығарылған рок музыкасын сипаттау үшін қолданылған, бірақ 1990 жылдарға қарай ол осындай топтардың өндірген музыкасымен көбірек байланысты болды. Инди-рок дыбысының бастаулары Жаңа Зеландияның Дунедин тобындағы Chills, Sneaky Feelings, Tall Dwarfs, The Clean және The Verlaines, сондай-ақ 1980 жылдардың басындағы колледждік рок радиостанцияларында, Smiths және R.E.M. сияқты жаңылмалы поп-топтарды жиі ойнаған станцияларда жатыр. Жанр 1980 жылдардың ортасында Ұлыбританияда NME C86 кассетасы және Sonic Youth, Dinosaur Jr. және Unrest-тің АҚШ-тағы сәттілігі арқасында қалыптасты. Осы онжылдықта Sonic Youth, Pixies және Radiohead сияқты инди-рок топтары ірі жазбалар компанияларында альбомдар шығарды, ал slowcore, Midwest emo, slacker rock және space rock сияқты қосалқы жанрлар пайда болды. Осы кезде "инди" термині музыкаларын тәуелсіз жазбалар компаниялары арқылы шығарған топтарды көрсету үшін де қолданыла бастады. Онжылдық дамыған сайын көптеген жергілікті сахналар жанрды өзіндік стильде дамытты: Манчестерде baggy, Стоурбридж мен Лестерде grebo, ал Лондон мен Темза аңғарында shoegaze. 1990 жылдары инди-роктың ықпалымен пайда болған гранж және бритпоптың кең танылуы жанрға қызығушылықты арттырды және жазбалар компаниялары өз тәуелсіз статусын маркетингтік тәсіл ретінде пайдаланды. Бұл инди-роктың екіге бөлінуіне әкелді: бірі негізгі радиоға сәйкес келді, ал екіншісі эксперименттік сипатқа ие болды. Осы кезде "инди-рок" музыкалық стильді ғана білдірді, тәуелсіз музыкалық сахнамен байланысы болмады. 2000 жылдары инди-рок гараж рок және пост-панктың қайта жандануы, сондай-ақ The Strokes және The Libertines тобының ықпалы арқасында қайтадан танымал болды. Бұл сәттілік онжылдықтың ортасында Bloc Party, Arctic Monkeys және The Killers тобының табысымен күшейді, соның нәтижесінде инди-рок landfill indie қозғалысына ұласты.

Сипаттамалары

"Тәуелсіз" сөзінен туындаған "инди-рок" термині, оны шығаратын шағын және салыстырмалы түрде төмен бюджетті жазба компанияларын (лейблдерді) және оған қатысатын топтар мен әртістердің өздігінен жасау (DIY) көзқарасын сипаттайды. Тарату туралы келісімдер көбінесе ірі корпоративтік компаниялармен жасалғанымен, бұл жазба компаниялары мен олардағы топтар өз тәуелсіздігін сақтауға тырысып, оларға үлкен, бағытты аудиторияға тартымды емес дыбыстарды, сезімдерді және тақырыптарды зерттеуге еркіндік берді. Әртістерге әсер еткен стильдер мен бағыттар өте алуан түрлі болды, олардың ішінде панк, психоделия, постпанк және кантри бар. Velvet Underground тобының лоу-фай, эксперименталды және арт-рок дыбысы, сондай-ақ Fall, Buzzcocks, Wire, Television және Joy Division сияқты 1970-ші жылдардың соңындағы панк және постпанк топтары жанрға үлкен әсер етті. Allmusic инди-рокты "негізгі ағымның талғамына сай келмейтін әртүрлі музыкалық тәсілдерді" қамтиды деп көрсетеді. Музыкалық емес, этикалық принциптермен байланысқан инди-рок қозғалысы, қатты, гранж әсері бар топтардан бастап, Pavement сияқты өздігінен жасаушы экспериментаторларға және Ani DiFranco сияқты панк-фолк әншілеріне дейін кең ауқымды стильдерді қамтыды. Брент Луваас өзінің "DIY Style: Fashion, Music and Global Digital Cultures" кітабында жанрды ностальгияға негізделген деп сипаттады, 1960-шы жылдардағы гараж-рок пен психоделикалық рок әсерін, сондай-ақ Stone Roses және The Smiths сияқты алғашқы топтардағы лирикалық әдебиетке қызығушылықты атап өтті. Сол сияқты, Мэтью Баннистер инди-рокты "панк пен 1960-шы жылдардағы ақ поп/рок әсерімен гитарада ойнайтын шағын ақ жігіттердің топтары, негізгі музыкалық құндылықтардан (әртүрлі деңгейде) тәуелсіздік аясындағы кеңінен талқыланатын және қолданылатын тәжірибе" деп анықтады. Инди-рок бұрынғы рок жанрларымен салыстырғанда әйел әртістердің салыстырмалы түрде көп болуымен ерекшеленеді, бұл Bikini Kill, Bratmobile, 7 Year Bitch, Team Dresch және Huggy Bear сияқты топтардың феминистік көзқарастағы riot grrrl музыкасының дамуымен көрнекті. Алайда, Кортни Хардинг бұл теңдік сезімі инди-лейблдерді басқаратын әйелдердің санында көрінбейтінін атап көрсетті.

Шығу тегі

BBC деректі фильмі «Music for Misfits: The Story of Indie» инди терминінің 1977 жылы Манчестерлік панк-рок тобы Buzzcocks-тың New Hormones Independent лейблі арқылы Spiral Scratch EP-ін шығарумен байланысты екенін көрсетеді. Бұл DIY панк қозғалысын ықпалдандырды, нәтижесінде Swell Maps, 'O' Level, Television Personalities және Desperate Bicycles сияқты топтар өздерінің жазбаларын басып, таратуға көшті. Тарату жүйесі Red Rhino және Rough Trade Records сияқты компаниялардың бірігуінен құрылған «Картель» арқылы жақсартылды, олар осы кішкентай лейблдерден шыққан жазбаларды алып, оларды бүкіл елдегі музыка дүкендеріне жеткізді. Тәуелсіз лейблдер панк-рок музыкасының алғашқы жылдарындағы таратуда маңызды рөл атқарды, мысалы, АҚШ-тағы Beserkley Records The Modern Lovers-тың дебюттік альбомын, ал Stiff Records Damned тобының алғашқы британдық панк синглын «New Rose» шығарды. Австралияда The Saints өздерінің «Fatal Records» лейблінде АҚШ-тан тыс алғашқы панк шығармасын «(I'm) Stranded» жариялады. Одан кейін бірнеше айдан соң Go Betweens «Lee Remick» шығарды. Дунедин Flying Nun Records тәуелсіз лейблін құрды, оның артистері Дунедин дыбысын анықтады, ол инди-рок дыбысының дамуына зор әсер етті. Audioculture мәліметінше, Дунедин дыбысының алғашқы топтарының бірі Крис Нокстің Enemy тобы болды, ол пост-панк тобы ретінде пайда болды, оның құрамында Алек Батгейт те болды. Топтың өмірі қысқа болғанымен, олардың концерттері оларды көруге келген жас музыканттарға, соның ішінде жас Шейне Картерге әсер етті, ол кейін Bored Games, DoubleHappys және Straitjacket Fits топтарын құрды. Нокс кейін қысқа ғұмырлы Toy Love панк-тобын құрды, ал ол тарағаннан кейін үйде жазылған лоу-фай индиге зор әсер еткен Tall Dwarfs тобын құрды. Сахнаның панктан шабыттанған аспектілері көбінесе Роберт Малдун мен оның үкіметіне қарсылықтан туындады, бұл сатираға немесе тікелей сынға әкелді. Бұл сахнадағы топтар панк-роктан әсер алды, бірақ оның агрессиясын алып тастап, ауыр, попқа ұқсас дыбысқа ие болды. Clean тобының 1981 жылғы дебюттік синглы «Tally Ho!» және 1982 жылғы Dunedin Double EP, онда Chills, Sneaky Feelings, Verlaines және Stones топтарының әндері бар, гитаралар көбінесе дыбысты және тартысты болды, вокалдар айқын емес еді. Келесі жылдары Дунедин дыбысы Жаңа Зеландияның басқа қалаларына, мысалы Крайстчерч пен Оклендке тарады. Осы кезде «инди-рок» термині тәуелсіз лейблдерде музыка жасайтын топтарды сипаттау үшін қолданыла бастады, жай ғана лейблдерді емес. Бұл сол кездегі музыканың дыбысынан гөрі музыканың таратылу әдістерімен анықталатын жалғыз жанр болды. Дегенмен, бұл тартысты стиль онжылдық бойында кеңінен таралды, нәтижесінде кейінгі инди-рок топтары осы стильден бас тартты. Оның орнына, келесі жылдары The Jesus and Mary Chain және Flying Nun Records-тың Jean Paul Sartre Experience сияқты топтары жанрды баяу, қараңғы және гипнотикалық стильге айналдырды. 1980 жылдары NPR коммерциялық емес станцияларға қарсы лоббилеуінен кейін АҚШ-тағы колледж радиостанцияларының саны айтарлықтай азайды. Нәтижесінде «колледж рок» атауы сәннен шығып, жақын арада «инди» деп өзгертілді.

Даму

Ұлыбританияда NME C86 жинақтау кассетасын шығарды, онда Primal Scream, The Pastels және The Wedding Present сияқты топтардың әндері болды. Ұлыбританияның қазіргі тәуелсіз музыкалық аренасын көрсету мақсатымен жасалған альбом, jangle pop, post punk және Phil Spector-дың Walls of Sound элементтерін үйлестірген топтардан құралды. 2006 жылы Боб Стэнли оны «инди музыканың бастауы» деп атады. C86 өзіндік сипаттамаға айналды, кассетадағы топтарды ғана емес, сондай-ақ олардың ықпалына түскен топтарды да сипаттады, көбінесе «анорак поп» және «шамблинг» сияқты терминдермен бірге қолданылды. Кейбір C86 топтары коммерциялық сәттілікке жетті: Soup Dragons Madison Square Garden-ды толық сатты; Primal Scream сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, 1992 жылы алғашқы Mercury Prize жүлдесін алды; The Wedding Present Top 40 тізіміне он сегіз рет енді; алайда, оның жиырма екі әндік ұзақтығында көптеген топтар да назарынан тыс қалды. АҚШ-та R.E.M. тобының танымалдылығы хардкор панктың агрессиясын ұнатпағандарға андеграунд музыкалық аренаның бір бөлігіне қосылуға мүмкіндік берді. Бұл Minutemen жетекшілігімен болашақта пост-хардкор аренасы құратын музыканттардың, әсіресе олардың күшін арттырды. Сонымен қатар, ірі лейблдар андеграунд топтарын іздеуді бастады, Hüsker Dü және The Replacements онжылдықтың ортасында альбомдар шығарды. Бұл альбомдар R.E.M. сияқты сәттілікке жетпегенімен және ірі лейблдар көп ұзамай аренаға қызығуын жоғалтқанмен, олар жас топтарға үлкен әсер етті. Келесі жылдары Sonic Youth, Dinosaur Jr. және Unrest осы топтарға қарыз болған тәуелсіз лейблдарда музыка шығара бастады және көп ұзамай инди-рок санатын алды. 1980-жылдар аяқталғанда Sonic Youth және Pixies екеуі де ірі лейблдармен келісім шарттарына қол қойды. 1980-жылдардың соңында shoegaze инди-рок субжанры пайда болды, бұл Jesus and Mary Chain сияқты топтар қолданған дыбыс өндірісінің жалғасы ретінде. Жанр бұл әсерлерді Dinosaur Jr. және Cocteau Twins-тен біріктірді, құрамында аспаптарды ажырату қиын болған қараңғы және монотонды стильді жасады. Жанрдың алғашқы өкілдері My Bloody Valentine болды, олардың ертедегі EP-лері мен дебюттік альбомы Isn't Anything. Топтың стилі Лондон мен Темза алқабындағы Chapterhouse, Moose және Lush сияқты топтардың толқынына әсер етті. 1990 жылы Melody Maker журналының Стив Сазерленді бұл аренаны «Өзін-өзі мақтан тұтатын арена» деп атады. Madchester – 1980-жылдардың соңында пайда болған тағы бір стиль және арена. C86 инди-рок, би музыкасы және Hedonist rave мәдениетінің бірігуімен сипатталатын, әсіресе психоделикалық есірткілерді қолдануға баса назар аударылатын, арена Манчестерде орналасқан. Арена 1982 жылы мамыр айында Factory Records бастамасымен ашылған Haçienda түнгі клубының айналасында қалыптасты. Клубтің алғашқы жылдарында клубте көбінесе клубтық поп-музыка ойналып, New Order, Cabaret Voltaire, Culture Club, Thompson Twins және The Smiths сияқты артистер өнер көрсетті. 1989 жылы «Madchester» қозғалысы өркендеп, Happy Mondays тобының екінші альбомы Bummed және Stone Roses тобының дебюттік альбомы сәтті шықты, ол аренадағы ең ықпалды жұмыс болды. Келесі жылдары The Charlatans, 808 State және The Inspiral Carpets сияқты танымал артистер де қосылды. Madchester аренасының инди-рок пен би музыкасының ерекше үйлесімі сыншылармен инди-би деп аталды, немесе нақтырақ айтқанда, қосалқы жанр – baggy. Madchester және baggy-дің ең танымал сәті 1990 жылы 27 мамырда Stone Roses тобының жетекшілігімен өткен Spike Island концерті болды. Шамамен 28 000 адам қатысқан және он екі сағатқа созылған бұл іс-шара тәуелсіз артист ұйымдастырған өзінің көлемі мен түрі бойынша алғашқы іс-шара болды. Стоурбриджде электронды, панк, фолк және хип-хоп музыкасынан әсер алған инди-топтар аренасы пайда болды, сыншылар оны grebo деп атады. Pop Will Eat Itself, The Wonder Stuff және Ned's Atomic Dustbin тобының жетекшілігімен «grebo» кеңінен анықталды және жанрлық белгі ретінде емес, Stourbridge аренасының атауы ретінде көбірек қолданылды. Алайда, топтар тез арада назар аударды: Pop Will Eat Itself тобының 1989 жылы шыққан «Wise Up! Sucker» және «Can U Dig It?» әндері Ұлыбританияның Top 40 тізіміне еніп, Стоурбридж жас инди-рок жанкүйерлері үшін қысқа мерзімге туристік орынға айналды. Аренадан шыққан маңызды альбомдар 1989 және 1993 жылдар аралығында жарық көрді: The Wonder Stuff-тың Hup және Never Loved Elvis; Ned's Atomic Dustbin-нің God Fodder және Are You Normal?; және Pop Will Eat Itself-тың This Is the Day, This Is the Hour, This Is This! және The Looks or the Lifestyle?. Осы кезеңде аренаның топтары Reading Festival-де тұрақты, кейде бас орындаушылар болды, миллиондаған альбомдар сатты және NME және Melody Maker сияқты журналдардың мұқабаларында жиі пайда болды. Grebo топтары бұрынғы инди-рок топтарынан тек кең әсерлерімен ғана емес, жанрдағы көптеген басқа топтардың екіжүзді немесе бақытсыз көңіл-күйлерін бұзып, ауыр дыбыс пен эстетиканы іздеуімен де ерекшеленді. Аренаға жақын жердегі Лестердің стилі жақын топтары да кірді: The Bomb Party, Gaye Bykers on Acid, Crazyhead, The Hunters Club және Scum Pups.

Түрлендіру

Sunny Day Real Estate-тің тұңғыш альбомы, Diary (1994), инди-рок дыбысына оның элементтерін қосу арқылы эмо жанрының жаңа толқынын бастады. Sunny Day Real Estate және Piebald, Promise Ring және Cap'n Jazz сияқты басқа да екінші толқын эмо топтары эмоны оның хардкор тамырынан алыстатып, жанрға алғашқы толқынынан гөрі айқын дамыған көрініс жасауға мүмкіндік берді. Осы толқынның ерекше бір бөлігі – онжылдықтың соңғы жартысындағы Орта Батыс эмо топтары, олар American Football сияқты топтардың ерекше стилін жасау үшін ертедегі инди-роктың дыңқыл гитара үндерін және математикалық рок элементтерін пайдаланды. Эмоның танымалдылығы Death Cab For Cutie, Modest Mouse және Karate сияқты «инди де емес, эмо да емес» топтарына елеулі назар аударуға мүмкіндік берді. Elephant 6 ұжымы (Apple in Stereo, Beulah, Circulatory System, Elf Power, The Minders, Neutral Milk Hotel, of Montreal және Olivia Tremor Control топтарын қамтиды) инди-рок пен психоделикалық попты біріктірді. Gimme Indie Rock авторы Эндрю Эрлз, ұжымның, әсіресе Neutral Milk Hotel-дің On Avery Island (1996) альбомында, «басқа топтар жанрдан бас тартып, басқа андеграунд стильдер көтерілген кезде жанрды көркемдік тұрғыдан маңызды етіп сақтауға көмектесті» деді. Индиэлектроника немесе индиэтроника – электронды музыкаға құштар рок артистерін қамтиды, олар сэмплерлер, синтезаторлар, барабан автоматтары және компьютерлік бағдарламаларды қолданады. Бұл стиль емес, көбірек жіктеу, ол 1990 жылдардың басындағы электронды музыканың дәстүрлерін (BBC Radiophonic Workshop композиторлары), краутрок пен синт-попты ұстанған артистердің үрдісін сипаттайды. Онжылдықтың соңында бритпоптың ықпалы төмендеген кезде, британдық инди-рок сахнасында пост-бритпоп пайда болды. 1997 жылдан бастап Cool Britannia және бритпоп концепциясына наразылық күшейіп, қозғалыс ыдыраған кезде, жаңа топтар бритпоп белгісінен аулақ болса да, одан туындаған музыканы жасады. Бритпоптың құлдырауынан кейін олар сыншылар мен тыңдарман тарапынан көбірек назар аудара бастады. Stereophonics, Word Gets Around (1997) және Performance and Cocktails (1999) альбомдарында пост-гранж және хардкор элементтерін пайдаланды, содан кейін Just Enough Education to Perform (2001) және келесі альбомдарымен көбірек мелодиялық бағытқа бет бұрды. Feeder бастапқыда американдық пост-гранж әсеріне көбірек бой ұрып, «Buck Rogers» синглы мен Echo Park (2001) альбомына әкелген хард-рок дыбысын жасады. Барабаншы Джон Ли қайтыс болғаннан кейін, олар Comfort in Sound (2002) альбомында көбірек ойлы және терең режимге көшті, бұл сол кезге дейін ең коммерциялық табысқа жеткен альбомы болды және бірнеше хит-сингл тудырды. Мыңжылдықтың ең коммерциялық табысқа жеткен тобы Coldplay болды, олардың алғашқы екі альбомы Parachutes (2000) және A Rush of Blood to the Head (2002) мультиплатиналық мәртебеге ие болды, оларды үшінші альбомы X&Y (2005) шыққан кезде әлемдегі ең танымал топтардың бірі ретінде бекітті. Snow Patrol тобының "Chasing Cars" (2006 жылғы Eyes Open альбомынан) әні Ұлыбритания радиосында XXI ғасырдың ең көп орындалған әні болып табылады.

Табысты жалғасуда: 2010 жылдар қазіргі уақыт

2010 жылдары Arcade Fire-дың "The Suburbs" (2010), The Black Keys-дің "Turn Blue" (2014), Kings of Leon-ның "Walls" (2016), The Killers-дың "Wonderful Wonderful" (2017) альбомдары коммерциялық сәттіліктерін жалғастырды. "Wonderful Wonderful" АҚШ-тағы Billboard чарттарында және Ұлыбританияның ресми чартында бірінші орынға көтерілді. Arcade Fire-дың альбомы 2011 жылы "Жыл альбомы" номинациясында Grammy сыйлығын жеңіп алды. Florence and the Machine, The Decemberists және LCD Soundsystem сияқты басқа да инди-рок өкілдері онжылдық ішінде АҚШ-та бірінші орынға ие болды, ал Vampire Weekend, Florence and the Machine, Arctic Monkeys, Bon Iver, The Killers және The Postal Service платиналық сатылымдарға қол жеткізді. Vampire Weekend-тің үшінші студиялық альбомы "Modern Vampires of the City" (2013) 2014 жылы "Үздік альтернативті музыка альбомы" номинациясында Grammy сыйлығын алды. Consequence жазушысы Тайлер Кларк 2019 жылы оның музыка әлеміндегі инди-рок стандартын сақтайтынын айтты. "AM" альбомының шығуымен Arctic Monkeys рекорд жасады, өзінің алғашқы бес альбомымен Ұлыбританияда бірден бірінші орынға шыққан тәуелсіз лейбл тобы атанды. 2019 жылдың маусым айына қарай "AM" британдық альбомдар чартының топ 100-інде 300 аптадан астам уақыт өткізді. Альбом сондай-ақ Австралияда, Бельгияда (Фландрия), Хорватияда, Словенияда, Данияда, Ирландияда, Нидерландыда, Жаңа Зеландияда және Португалияда бірінші орынға ие болды, сонымен қатар бірнеше елде топ ондыққа енді. АҚШ-та альбом алғашқы аптада 42 000 дана сатылып, Billboard 200 чартында алтыншы орынға ие болды, бұл топтың АҚШ-тағы ең жоғары көрсеткіші болды. 2017 жылдың тамызында "AM" RIAA-дан платиналық сертификат алды, АҚШ-та миллионнан астам сатылым мен альбомға теңдестірілген бірліктерді қамтыды. 2023 жылдың 14 сәуіріне дейін альбомның барлық тректері BPI-дан күміс немесе одан жоғары сертификатталды, ал "Mad Sounds" соңғы сертификатталған трек болды. 2010 жылдардың басында 1975 тобының инди-рок пен мейнстрим попты біріктіруі коммерциялық тартымдылыққа ие бола бастағанда, бұл әрекетке сын қатысты. Олар 2014 жылғы NME сыйлықтарында "Ең нашар топ" атанды, бірақ 2017 жылы сол марапатта "Ең жақсы концерттік топ" сыйлығын алды. Alternative Press жазушысы Ясмин Сумман "Егер сіз 2013 және 2014 жылдарын инди және альтернативті жанкүйерлер үшін бір альбомға жинақтасаңыз, ол 1975 тобының аттас альбомы болар еді" деді. The Guardian басылымында жарияланған мақаласында 1975 тобы "инди жанрын негізгі ағымға енгізген" деп аталып, жазушы Марк Бомонт әнші Мэтти Хилидің жанрға әсерін Libertines әншісі Пит Доэртидің ықпалымен теңестірді. Pitchfork оларды 1995 жылдан бері музыкадағы ең ықпалды әртістердің бірі деп санайды. 1975 тобынан кейін көптеген инди-поп әртістер танымал болды. Кейбір сыншылар бұл құбылысты "Healywave" деп атады, оған Pale Waves, The Aces, Joan, Fickle Friends және No Rome кірді. Бұл топтың ішінде Pale Waves ерекше коммерциялық сәттілікке жетті, олардың дебюттік альбомы "My Mind Makes Noises" Ұлыбританияның альбомдар чартында сегізінші орынға, "Who Am I?" (2021) үшінші орынға, ал "Unwanted" (2022) төртінші орынға көтерілді. Сонымен қатар, Wolf Alice сахнада маңызды күшке айналды, олардың екінші альбомы "Visions of a Life" (2017) 2018 жылы Mercury Prize сыйлығын жеңіп алды, ал үшінші альбомы "Blue Weekend" (2021) номинацияланды. Жазушы Мартин Янг 2021 жылы Dork журналында "Wolf Alice-тің маңыздылығын толыққанды бағалау мүмкін емес. Олар соңғы бес жылда Dork журналында оқырман оқыған барлық керемет топтардың катализаторы болды" деді.