Сен-Дени шайқасы: Франция дін соғыстарының бетбұрысы
Battle of Saint-Denis (1567)
1567 ж. Сен-Дени шайқасы: француз дін соғысының шешуші кезеңі. Король әскері гугеноттарды жеңіп, Парижді қоршаудан босатты. Монморанси қаза болды, бірақ соғыс аяқталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сен-Дени шайқасы 1567 жылғы 10 қарашада француз діни соғыстарының екінші кезеңінде роялистер әскері мен гугеноттар көтерілісшілері арасында болды. Олардың 74 жастағы қолбасшысы Ан де Монморенси шайқаста қаза тапқанына қарамастан, роялистер көтерілісшілерді шегінуге мәжбүр етіп, жеңіске жетті. Екінші кезеңдегі жалғыз маңызды шайқас Монморенсидің Конденің Парижді қоршауын бұзу әрекеті нәтижесінде туды. Гугенот әскері шекараға қарай шегінді, онда олар 1568 жылғы ақпан айында Шартрді қоршауға кіріспес бұрын, олардың одақтасы Пфальцтың Иоганн Казимир бастаған күштермен қосылды. Соғыс одан көп ұзамай аяқталды.
The Battle of Saint Denis was fought on 10 November 1567 between a Royalist army and Huguenot rebels during the second of the French Wars of Religion. Although their 74 year old commander, Anne de Montmorency, was killed in the fighting, the Royalists forced the rebels to withdraw, allowing them to claim victory. The only major conflict of the second phase, the battle came about when Montmorency attempted to break Condé's siege of Paris. The Huguenot army retreated towards the border, where they linked up with forces led by their ally John Casimir of the Palatinate Simmern, before besieging Chartres in February 1568. The war ended shortly thereafter.
Париж инвестицияланды
Протестанттардың Мео шабуылында корольді тұтқындауға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, Карл IX және анасы королева Парижге асықты. Конде 2 қазанда Сен-Дениде лагерь құрып, толық патша әскері жиналмай тұрып, астананы аштықтан тез құртуға үміттенеді, өйткені ол өзінің әскер жинау артықшылығын жоғалтқысы келмеді. Орлеан, Ним және Монпелье қалаларында бір уақытта болған көтерілістер протестанттардың ісіне көмектесті. Конде ең алдымен Париж маңындағы стратегиялық маңызды Шарентон-ле-Пон қаласын басып алды, ол қалаға астық пен ұнмен қамтамасыз етті. Лагни-сюр-Марн, Аргентей және Обервильер де оның әскерлеріне қарады, нәтижесінде Париж қоршауға алынды. Монтеродан тыс Этамп және Дрё да басылып алынды, олардың әрқайсысы астанаға қарайтын маңызды жолдарды бақылады. Саудагерлер мәжбүрлі түрде қарызға тартылды, ал шаруалар қоршау әскері үшін Corvée жұмысына алынды. Сонымен қатар, Париж қаласы корольдік іске 400 000 экю, ал дін қызметкерлері гугеноттарды жеңу үшін тағы 250 000 экю берді.
After the failure of the Protestants to capture the king in the Surprise of Meaux, Charles IX and the queen mother rushed to Paris. Keen not to waste his mobilisation advantage, Conde made camp at Saint Denis on 2 October, hoping to quickly starve the capital out before the full royal army could mobilise. Simultaneous risings across France in Orléans, Nîmes and Montpellier aided the Protestant cause. Conde seized first Charenton le Pont, a strategic town in the suburbs of Paris that supplied the city with its grain and flour. Lagny sur Marne, Argenteuil and Aubervilliers also fell to his forces, leaving Paris surrounded. Further afield Montereau, Étampes and Dreux were seized, each of which controlled important roads towards the capital. Merchants were subject to forced loans, while peasants were conscripted into Corvée labour for the besieging army. Meanwhile, the city of Paris offered up 400,000 écus for the kings cause, and the clergy a further 250,000 for the defeat of the Huguenots.
Келіссөздер тоқтап тұр
Өздерінің қиын жағдайын сезінген патшалық, әскер жиналуына уақыт беру үшін келіссөздер жүргізу мақсатымен орташалық канцлер, маршал Виелльвиль мен Жан де Морвильерді жіберді. Конде өзіне сенімді болғандықтан, итальяндық қаржыгерлерді қуу, Людовик XII-ден бері ашылған барлық салықтарды жою, дінге қарамастан дін бостандығын қамтамасыз ету, Генерал-штатты шақыру және кепілдік ретінде төрт бекінілген қаланы беру талаптарын қойып, агрессивті талаптар таратты. 8 қазанда патшалық көтерілісшілерге қаруларын тастаса, кешірім беруге уәде берді. Бірақ Конде Ла Нуэ Соссон мен Орлеанды басып алғаннан кейін сенімділігін арттырып, кепілдік қалалары ретінде Кале, Булонь және Мецті талап етумен қатар, әрбір "жақсы қалада" бір шіркеуді гугеноттарға беруді және әскерлеріне қаруларын тастағаны үшін ақы төлеуді талап етті. Алайда, жағдай гугеноттарға қарсы бұрыла бастады. Констебль әскери қарсылықты күшейту үшін армияның генерал-лейтенанты болып тағайындалды, Брисак Парижде 20 рота жинап, одан әскерінің ядросын құрды. 6 қарашада Строцци Конденің Парижді кесіп тастау үшін пайдаланған қайық көпірінің бірін қиратты, ал ертесі күні Немур герцогы тағы бір париждік көпірді басып алды. 9 қарашада Конде Шарентонды тастауға мәжбүр болды, кететін кезде оны өртеп жіберді. Кондеде 1200 жаяу және 1500 атты әскер болды, артиллериясы болған жоқ. Колиньи Конденің оң жақ фланкіне Сент-Уэн қаласының маңында, ал Генлис сол жақ фланкіне Обервильерге жақын басшылық етті. Осы кезде Конденің атының астынан атылып, оны шайқас алаңынан шығаруға тура келді, бұл Монморенсидің шайқастан шығуына мүмкіндік берді, оның жараланған денесі Парижге жіберілді, ол 12 қарашада қайтыс болды.
Conscious of their precarious situation the crown sent out the moderate Chancellor, Marshal Vielleville and Jean de Morvilliers to negotiate, as a method of buying time for the crowns army to assemble. Conde, feeling confident, set out aggressive demands asking for the expulsion of Italian financiers, the repeal of all taxes created since Louis XII, the free exercise of religion regardless of station, the calling of an Estates General and four fortified towns to be given to them, as surety. On October 8 the crown offered pardon to the rebels, if they would lay down their arms. Condé was however, only increasing in confidence, with the capture of Soissons and Orléans by La Noue and expanded his demands to include Calais Boulogne and Metz as their surety towns, that one church in every 'bonne ville' be handed over to the Huguenots, and that his troops be paid to lay down their arms. The tide however was already beginning to turn against the Huguenots, with the Constable being made Lieutenant General of the army to consolidate military opposition to him, Brissac raising 20 companies in Paris to form the core of his force. On November 6 Strozzi destroyed one of the boat bridges Condé was utilising to cut off Paris, the following day the Duke of Nemours captured another Parisian bridge. On 9 November Condé was forced to abandon Charenton setting fire to it as he departed. Condé had at his disposal 1200 foot and 1500 horse, with no artillery. Coligny commanded Condé's right flank, around the town of Saint Ouen while Genlis held his left near Aubervilliers. By this point Condé's horse had been shot out from under him, and he had to be carried off the field, allowing time for Montmorency to be withdrawn from the fray, his wounded body dispatched to Paris where he would die on 12 November.
Соғыс аяқталып , шайқас жалғасады .
14 қарашада Конде Сен-Дениден шегінді. Өзінің қиын жағдайын сезіне отырып, бірақ қарсыласының қолбасшысының қазасы оған демалуға мүмкіндік берді, ол Джон Казимирдің әскерімен қосылуға тырысты. Ол алдымен оңтүстікке қарай Мелунь қаласына сапар шегіп, Ла Рошфуконың әскерімен бірікті. Нотр-Дам-д'Эпинде гугеноттармен шайқасқа түсуге жақын болды, бірақ мүмкіндікті жіберіп алды. Конде енді Кверси және Руерг виконттарының күштерімен бірге әскерін толыққанды нығайтты, олар Орлеан қаласының әлсіз патшалық қоршауын бұзған еді. Бірақ соғыс 13 наурызда бейбіт келісімге және содан кейін бейбітшілікке қол қойылып аяқталды.
On 14 November Conde withdrew from Saint Denis. Conscious of his critical position, but granted breathing room by the death of his opposing commander, he sought to make his way to link up with the forces under John Casimir. He travelled first to Melun in the south, where he linked up with the forces under La Rochefoucauld. He narrowly missed a chance to bring the Huguenots to battle at Notre Dame d'Épine. Condé now completed the final consolidation of his army with the addition of forces of the Viscounts of Quercy and Rouergue who were fresh off relieving the weak royal siege of Orléans. The war would however be concluded by a truce and then peace, declared on 13 March.