Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антик Галло-рим қаласы
Antique Gallo Roman town
Алезия – Аэдуимен одақтас болған Галл тайпаларының бірі – Мандюбилердің астанасы болды. Кельт оппидумы Галл соғыстары кезінде Юлий Цезарь тарапынан басып алынып, соңынан Галло-рим қаласына айналды. Оның орналасқан жері ұзақ жылдар бойы қырғи қабақ соғысқа түсіп келді; алайда, қазір ол Францияның Бургундия аймағындағы Алис-Сент-Рен қаласының жанындағы Мон-Оусои тауында орналасқан деп саналады.
Alesia was the capital of the Mandubii, one of the Gallic tribes allied with the Aedui. The Celtic oppidum was conquered by Julius Caesar during the Gallic Wars and afterwards became a Gallo Roman town. Modern understanding of its location was controversial for a long time; however, it is now thought to have been located on Mont Auxois, near Alise Sainte Reine in Burgundy, France.
Алезия шайқасы
Алесия ең белгілісі – б.з.д. 52 жылғы шешуші Алесия шайқасы болғандықтан, осы шайқаста Верцингеторикс басқарған галлдар Юлий Цезарь басқарған римдіктерге жеңіліс тапты. Цезарь бұл шайқасты өз еңбегі «Commentarii de Bello Gallico» (VII кітап, 69–90 беттер) еңбектерінде егжей-тегжейлі сипаттаған. Шайқастың нәтижесі бүкіл Галлияның тағдырын шешті: жеңіс арқасында римдіктер Галлия соғыстарын және Галлия үстінен билікті бағындырды. Шайқас кезінде жасалған шаралардың ауқымдылығы таң қалдырды: бар болғаны алты апта ішінде Цезарь әскері Алесия төңірегіне (қоршау) және одан сыртқа (қарсы қоршау) қосымша бекіністер салды, бұл галлдарға (Цезарьдің мәліметінше шамамен 250 000 адам) күш түсетін күштердің жетіп келуін тоқтатуға мүмкіндік берді.
Alesia is best known for being the site of the decisive Battle of Alesia in 52 BC that marked the defeat of the Gauls under Vercingetorix by the Romans under Julius Caesar. Caesar described the battle in detail in his Commentarii de Bello Gallico (Book VII, 69–90). The battle's outcome determined the fate of all of Gaul: in winning the battle, the Romans won both the Gallic Wars and dominion over Gaul. The enormous measures taken during the battle were impressive: in only six weeks, Caesar's troops built a ring of fortifications long (circumvallation) around Alesia and an additional ring long (contravallation) around that to stop reinforcements (around 250,000 men according to Caesar) from reaching the Gauls.
Римдік викус
Кесар бағындырғаннан кейін Алезия галло-рим қаласына айналды. Онда ғибадатханалар мен форум сияқты монументальді ғимараттар бар қала орталығы болды. Сондай-ақ театр да болды.
After being conquered by Caesar, Alesia became a Gallo Roman town. It featured a town centre with monumental buildings such as temples and a forum. There was also a theatre.
География және орналасуы
Римдік қаладан бас тартқаннан кейін ұзақ уақыт бойы Алезияның орналасқан жері және маңызды шайқастың орны белгісіз болып, түрлі болжамдарға түрткі болды. 19 ғасырда император Наполеон III Франция тарихындағы осы шешуші шайқастың орнына қызығушылық танытты. Ол Цезарьдың өмірбаянын жазып жүріп, Верцингеторикстің барлық галл әскерлеріне басшылық етуін француз ұлтының символы ретінде қарастырды. Сонымен қатар, болашақ француз ұлтының римдік жеңіс пен Галлияны ғасырлар бойы билеуден күшті әсер алғанын түсінді. 1838 жылы Дижонға жақын, Кот-д'Ор департаментіндегі Ализе-Сент-Рен қасынан IN ALISIIA деген жазу табылды. Наполеон III Мон-Оусои маңында археологиялық қазбалар жүргізуге бұйрық берді. 1861-1865 жылдарғы қазба жұмыстары римдік қоршаудың кең аумақтық шекараларына бағытталды және тарихи Алезияның шынымен де сол жерде орналасқанын көрсетті. Кейіннен Ализе-Сент-Рендегі археологиялық талдаулар сипатталған қоршауды толыққанды растады. Археологтар әуе суретінің (мысалы, Рене Гогуидің) көмегімен Цезарь сипаттаған қоршау сақиналарының қалдықтарын анықтады. 1991-1997 жылдары өткізілген франко-неміс қазбалары осы тұжырымдарды растады және археологтар арасындағы Алезияның орны туралы ұзақ пікірталасқа нүкте қойды. Шындығында, сол жерде римдік бекіністердің іздері табылды. Барлығы шамамен 40 қала мен басқа да жерлер Алезияның орны деп мәлімдеген.
For a long time after the abandonment of the Roman town, the location of Alesia and thus the site of the important battle was unknown and subject to speculation. In the 19th century, Emperor Napoleon III developed an interest in the location of this crucial battle in pre French history. He was writing a biography of Caesar and saw the command of Vercingetorix over all Gaulish armies as a symbol of the French nation. At the same time he realized that the future French nation was heavily influenced by the Roman victory and centuries of rule over Gaul. In 1838 an inscription IN ALISIIA was discovered near Alise Sainte Reine in the department Côte d'Or near Dijon. Napoleon III ordered an archaeological excavation by around Mont Auxois. These excavations from 1861 to 1865 concentrated on the vast Roman siege lines and indicated that the historical Alesia was indeed located there. Later archaeological analysis at Alise Sainte Reine has corroborated the described siege in detail. The remains of siege rings said to match Caesar’s descriptions have been identified by archaeologists using aerial photography (e. g. by René Goguey). Franco German excavations led by and in 1991–97 confirmed these findings and effectively ended the long debate among archaeologists about the location of Alesia.—and indeed, Roman fortifications have been found at that site. In total, around 40 towns and other locations have claimed to be the site of Alesia.
Бүгін
Аймақтың бір бөлігі МузеоПарк Алесия болып табылады. Галл оппидумының көп бөлігі қазір көрінбейді, тек кейбір қабырға қалдықтары ғана сақталған. Қалдықтардың көпшілігі қаланың римдік кезеңіне жатады. Алтастың батыс жағында 1865 жылы Аим Милле жасаған Верцингеторикстің үлкен мыс мүсіні орнатылған. Алесияның орналасқан жеріне қатысты белгісіздік Астерикс комиксінде, «Астерикс және әміршінің қалқаны» атты туындыда әзілмен пародиаланған. Бұл жағдайда галлдық мақтаныштан туындап, кейіпкерлер оның орналасқан жерін білетініне қайта-қайта және ызамен бас тартады: «Мен Алесияның қайда екенін білмеймін! Ешкім Алесияның қайда екенін білмейді!» – дейді.
Part of the area has become the MuséoParc Alésia. Not much of the Gallic oppidum is visible today, except for some remains of a rampart. Most of the ruins date to the town’s Roman period. A large copper statue of Vercingetorix, made in 1865 by Aimé Millet, stands at the western end of the plateau. The uncertainty surrounding Alesia's location is humorously parodied in the Asterix comic book Asterix and the Chieftain's Shield, in which, in this case because of Gaulish pride, characters repeatedly and vehemently deny that they know its location: "I don't know where Alesia is! No one knows where Alesia is! ".