Кіріспе

1984 жылғы британдық фантастикалық фильм

"Батырдың қылышы: сэр Гавен және Жасыл рыцарь туралы аңыз" (көбінесе "Батырдың қылышы" деп қысқартылады) – Стивен Уикс режиссерлік еткен, Майлз О’Кифф, Тревор Ховард, Лила Кедрова, Сириэль Клэр, Ли Лоусон, Питер Кушинг және Шон Коннери ойнаған 1984 жылғы драмалық фантастикалық фильм. Фильм 14 ғасырдың соңында жазылған "Сэр Гавен және Жасыл рыцарь" поэмасының негізінде еркін түсірілген, бірақ сюжеті айтарлықтай өзгеше. Уикс дәстүрлі ертегіні фильмге бейімдеудің екінші жолы болды. Оның алғашқы жұмысы – "Гавен және Жасыл рыцарь" (1973).

Сюжет

Құттықтау мерекесінде сарайдың үлкен залында Артур патша өзінің және өзінің рыцарьларының бейбіт уақытта салғырттануына қынжылып, тойды тоқтатады, барлық рыцарьлардың батылдығына күмән келтіреді. Кенеттен, жасыл зәрлі, балта ұстаған рыцарь сарайға келіп, рыцарьларды ойынға шақырады – ол олардан балтасының бір соққысымен оны бас кесуді талап етеді, бірақ ол соққыны қайтаруға құқылы. Ешбір рыцарь ерікті болып көрінбейді, бұл патшаны олардың қайратсыздығы үшін ұялтады және ол өзі қабылдауға мәжбүр болады. Соңында, жас шақырушы Гауэйн патшаның орнына қабылдап, дереу рыцарь атағын алады. Гауэйн рыцарьдың басын кеседі, бірақ бас кесілген рыцарьтың денесі басын алып, мойнына қайта орнатады. Гауэйн рыцарьдың соққысын күтіп тізе бүгіп, оны ұруын сұрайды, бірақ Жасыл рыцарь оның жастығына байланысты бас тартады. Бір жылдан кейін келісімді орындауға оралатынын уәделейді, Жасыл рыцарь Гауэйнге өмірін сақтау үшін төрт жолдан тұратын жұмбақты шешуге мүмкіндік береді:

Өмір – қуаныш, босдық жері.
Өмір – қараңғылық, оттың мекені.
Өмір – алтын, қайғының көзі.
Өмір – жоғалғанда, даналық өрісі.

Артур патшаның батасымен Гауэйн Хамфримен бірге Жасыл рыцарьдың жұмбағына жауап іздеуге кетеді. Морган ле Фей Гауэйнге теңіз жағасында мүйізді үрлеуді және жоғалған Лионесс қаласына баруды бұйырады. Мүйізді үрлегеннен кейін, қара киім киген рыцарь өзін Лионесс сақшысы деп таныстырады және Гауэйнды дуэльге шақырады. Сақшы рыцарьдың жекпе-жегіндегі арсыздығына қарамастан, Гауэйн жеңіске жетеді, ал өлген сақшыны Лионесске әкелуді сұрайды. Гауэйн күзетшімен бірге Лионесске барады, ал Хамфри Гауэйнден бөлініп кетеді. Лионесске кірген соң, сақшы, өлім төсегінде, Гауэйнды оны өлтірген деп айыптайды. Қала күзетшілерінің қуып келгенін байқаған Гауэйн Линеттің көмегімен қашып құтылады. Гауэйн Линетке ғашық болады және онымен бірге қаладан қашып кетуге тырысады, бірақ ол қаладан қашып шығады, ал Линет тұтқынға алынады. Тұтқындалған Линет Гауэйнге сақинасын жедел түрде береді. Кенеттен, бос далада пайда болып, Жасыл рыцарь оның қабылдаған ойынының ережелері бар екенін айтады, олар Линетпен қате уақытта кездесу және оның сақинасын алу арқылы бұзылған. Монахтар тобымен кездескенде, Гауэйн жасыл рыцарьдың жұмбағына көмектесу үшін бұрынғы ұры және монах Восперден көмек сұрайды; Воспер Гауэйнге даналық тасындағы дананы көруді кеңес береді. Гауэйн ойын ережелерін сақтауға келіседі және дана оны Лионесске апарады, бірақ ол қаланың қираған, тұрғындарының қартайған, өрмек торымен жабылған және уақыттың тоңдырған күйде екенін көреді. Гауэйн тоңған Линетті қала сыртындағы шағын үйге алып барып, сақинасын қолдана отырып, оны тірілтеді және жастығын қайта қалпына келтіреді. Гауэйн Хамфримен кездеседі, бірақ үйден алыс кеткенде Линетті құмар ханзада Освальд және оның әкесі, соғысқа құмар барон Фортинбрастың әскері ұрлап алады. Линетті құтқару үшін Гауэйн мен Хамфри баронның қамалына кіріп, қамалға жеткізіліп жатқан тұтқындар тобымен араласады. Гауэйн тұтқындарды қамалдан қашуға және Линетті құтқаруға шақырады, бірақ құтқару миссиясы жүріп жатқанда, барон Фортинбрастың қарсыласы сэр Бертилак келіп, Фортинбрасқа белгілі талаптар орындалмаса, соғыс жариялаймын деп қорқытады. Тұтқындар қашып бара жатқанда, Линеттің түрмесінде өрт шығып, Гауэйн оның қайтыс болғанын ойлайды. Қайғыға толы Гауэйн Хамфри мен қашып кеткен тұтқындарды тастап, сэр Бертилактың қамалынан тап болғанша мақсатсыз серуендейді. Сэр Бертилак Гауэйнге өзінің қамалында демалып, сауығуға рұқсат береді. Линет тірі, оны Бертилак барон Фортинбрастың соғысты болдырмау үшін сыйлығы ретінде қабылдады. Линет Гауэйнге жасыл белбеуді береді және оны киген кезде оған ешқандай зиян келмейді дейді. Жасыл рыцарь берген жыл аяқталады, Гауэйн Хамфримен және бұрынғы тұтқындармен кездесіп, рыцарьды іздеуге шығады. Гауэйнге Освальд пен барон Фортинбрастың әскері шабуыл жасайды, ал Освальд Гауэйнды өзінің чемпионымен жекпе-жекке шақырады. Бірнеше Освальдтың жауынгерлерін жеңгеннен кейін, Освальд өзі Гауэйнмен шайқасады, ал бұрынғы тұтқындар оның әскерімен шайқасады. Гауэйн жекпе-жекті жеңіп, әскері кері шегінеді. Принспен болған ұрыстан кейін Гауэйнге Жасыл рыцарь жақындайды. Гауэйн жұмбақтың соңғы сызығын уақыт шегінде шеше алмады және Жасыл рыцарьға балтамен мойнына бір соққы беруге рұқсат беруге мәжбүр болады. Жасыл рыцарь Гауэйнды соққылайды, бірақ Линет берген белбеудің арқасында ол зардап көрмейді. Жасыл рыцарь мен сэр Гауэйн жекпе-жекке түседі, ал Жасыл рыцарь өлімге жеткенде, ол Гауэйнге шайқасты тоқтатуды сұрайды, өйткені ол бұрыннан-ақ жеңілгенін түсінеді. Сэр Гауэйн Линетке оралады, ол оған өзі жеке Лионесске оралуы керектігін айтады. Оның бетіне тигенде, ол көгершінге айналып, ұшып кетеді.

Өндіріс

Фильмге авторлық құқық 1983 жылы тіркелді және келесі жылы көрсетілімге шықты. Түсірілім Уэльсте және Ирландияда, сондай-ақ Франциядағы Пьерфонд сарайы мен Паптар сарайында өтті. Кезеңдік киімдер Корольдік Ұлттық театр мен Бристольдің Ескі Виктория театрының қоймаларынан, сондай-ақ Берман мен Натан, француз Аристид Бойер және испан Корнехо коллекцияларынан алынды. Режиссер Стивен Уикс Гауэйн рөліне Марк Хамиллді бекітуді жоспарлаған, бірақ продюсерлер Менахем Голан мен Йорам Глобус Милс О'Киффтің осы рөлде ойнауын қатыстырды. Фильмде сонымен қатар Эмма Саттон да ойнайды, ол кейін Артур туралы аңыздарға арналған тағы бір фильмде, "Кристалл үңгіріндегі Мерлин" фильмінде пайда болды. "Степто және ұлы" сериалының актері Уилфрид Брамбелл эпизодтық рөлде ойнады. Бұл оның соңғы туындысы болды. Қазіргі АҚШ-тағы DVD нұсқасы 4:3 форматындағы панорамалық және сканерленген бейнеге ие болғандықтан, теріс пікірлер алды. Дегенмен, Польша нұсқасы фильмді түпнұсқа 2.35:1 Cinemascope форматында ұсынады, ол көбірек танымал болды. Бұл фильм Ұлыбританияда әлі көрсетілген жоқ. Фильм 2020 жылдың 14 қазанында Scorpion Releasing компаниясы арқылы АҚШ-та Blu-ray форматында жарық көрді.

Қабылдау

"Time Out London" журналы фильмді қарап шығып, оған жағымсыз баға берді. Ол "Sword of the Valiant" фильмін "көңіл көтермейтін" деп сипаттап, "Жартылай сайыстар, "Монти Пайтон мен Киелі Граль" фильмін зәулім етіп көрсететін өндіріс деңгейі және шыдамсыз синтезатор музыкасы осы фильмді шынымен де қиындыққа толы етеді" деп қосты.