Кіріспе

Ертедегі советтік зымыран зерттеу бюросы – Мәскеуде құрылған Реактивті қозғалысты зерттеу тобы (сондай-ақ "Реактивті қозғалтқыштар мен реактивті ұшуды зерттеу тобы" және "Жеттік қозғалтқышты зерттеу тобы") (Группа изучения реактивного движения, Gruppa izucheniya reaktivnogo dvizheniya, одан әрі ГИРД, GIRD) 1931 жылы зымырандар саласының түрлі аспектілерін зерттеу мақсатымен құрылған советтік зерттеу бюросы болды. ГИРД 1933 жылдың тамызында алғашқы советтік сұйық отынмен жұмыс жасайтын зымыранды ұшырды. 1933 жылдың қарашасында ол Реактивті ғылыми-зерттеу институтының (Реактивный научно исследовательский институт, РНИИ, RNII) құрамына енді.

Тарих

Ұйымды құруға шабыттандырған Фредерих Цандер болды – ғалым, өнертапқыш және ғарыш саяхаты туралы арман құрған романтик. Цандер 1907 жылдан бастап ракеталық қозғалтақыштармен планетаралық ұшуды қарастыра бастады және 1924 жылы Планетааралық байланысты зерттеу қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды. 1931 жылдың қыркүйегінде Цандер Мәскеуде "Реактивті қозғалысты зерттеу тобын" құрды, ол орыс тілінде "ГИРД" аббревиатурасымен кеңінен танымал болды. Бастапқы қаржыландыруды Osoaviakhim жүзеге асырды, бірақ ол өндіріс шығындарын толық жабуға жеткіліксіз болды. 1932 жылдың сәуірінде Цандер GIRD-де толық уақыт жұмыс істей бастады, алайда қалған көптеген қызметкерлер түнгі уақытта немесе бос уақытында жұмыс істеді. Қызметкерлер GIRD-ті "Gruppa inzhenerov, rabotayushchaya darom" ("еңбекақысыз жұмыс істейтін инженерлер тобы") деп әзілмен атады. Жергілікті ГИРД басқа қалаларда да, әсіресе Ленинградта, сондай-ақ Харьков, Баку, Тифлис, Архангельск, Новочеркасск және Брянск қалаларында дамыды. GIRD-ге үлкен үлес қоскан жас авиация инженері Сергей Королев болды, ол кейіннен Кеңес ғарыш бағдарламасының де-факто басшысы атанды. 1930 жылы Tupolev TB 3 ауыр бомбалаушысының жетекші инженері болып жұмыс істеген кезде, ол ұшақтарды жылжыту үшін сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталық қозғалтқыштардың мүмкіндіктеріне қызығушылық танытты. Бұл оны Цандермен байланысуға итерді және ғарыш зерттеулері мен ракеталарға деген қызығушылығын оялды. 1932 жылдың мамырында Сергей Королев ауырып қалған Цандерді GIRD басшысы ретінде алмастырды. Осы кезде топ өз күш-жігерін оңтайландыру мақсатында төрт бригадаға бөлінді: 1-бригада: жетекшісі Цандер (ракеталық қозғалтқыштар). 2-бригада: жетекшісі Михаил Тихонравов (ракеталар / зымырандар). 3-бригада: жетекшісі Юрий Победоностев (түзу, дәл реактивті ұшқыш қозғалтқыштар және газ динамикалық сынақ құрылғылары). 4-бригада: жетекшісі Королев (ракеталық ұшақтар және круиздік зымырандар). Королевтің басшылығымен GIRD Қызыл Армияның Әскери өнертабыстар басқармасынан қосымша қаржы тартуға кірісті, бұл GIRD-ге жақсы жабдықтар алуға және 1933 жылға қарай шамамен 60 адамды құрайтын қызметкерлерге жалақы төлеуге мүмкіндік берді. Цандер 1933 жылдың 28 наурызында күтпеген аурудан қайтыс болды, ал оның инженері Леонид Константинович Корнеев оның бригадасының жаңа басшысы болды. GIRD X-тің нақты көшірмесі Цандердің Кисловодск қаласындағы қабір тасында табылады.

GIRD-X зымыраны

1933 жылдың қаңтар айында Цандер GIRD X зымырасын әзірлеуді бастады (Ескертпе: "X" – рим цифры 10). Бастапқыда металл отыны қолданылуы жоспарланған, бірақ түрлі металдар сәтті сынақтан өтпеген соң, металл отынысыз конструкция жасалды және 1933 жылдың наурыз айында алғаш рет стендте сынақтан өткен Project 10 қозғалтқышымен жабдықталды. Бұл конструкция сұйық оттегі мен бензин жағып жұмыс істеді және жану камерасының ішкі қабырғасымен ағып, оған түсетін бұрын сұйық оттегімен салқындатылатын алғашқы қозғалтқыштардың бірі болды. Сынақтар кезіндегі өртелу мәселелері бензиннен төмен қуатты спиртке көшуге себеп болды. Соңғы зымыраның ұзындығы және диаметрі , массасы болды, ал оның жүк көтергіштігіне дейін биіктікке жеткізілуі күтілді. GIRD X зымырасы 1933 жылдың 25 қарашасында ұшырылып, 80 метрлік биіктікке көтерілді.