Француз Вильонның «Ескі заман әйелдеріне арналған балладасы»
Ballade des dames du temps jadis
Француз ақыны Франсуа Вильонның «Ескі заман әйелдеріне арналған балладасы» – тарихи тұлғаларды жырлайтын өлең. Ubi sunt жанрындағы поэзия, өмірдің өткіншілігі туралы толғау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франсуа Вильонның өлеңі "Ballade des dames du temps jadis" ("Ескі заман әйелдерінің балладасы") – Франсуа Вильонның орта ғасырлық француз поэмасы. Ол тарих пен мифологиядағы белгілі әйелдерді жұртқа паш етеді және "ubi sunt?" жанрының көрнекті үлгісі болып табылады. Ол бекітілген баллада форматында жазылған және оның "Тестамент" жинағының бір бөлігін құрайды, онда одан кейін "Ескі заман мырзаларының балладасы" келеді. Бұл бөлім Вильонның "Балладасы" деп белгіленген; "Ескі заман әйелдері" деген атауды Клемент Маро 1533 жылы Вильон өлеңдерінің басылымында қосты.
Poem by François Villon
The "Ballade des dames du temps jadis" ("Ballade of Ladies of Time Gone By") is a Middle French poem by François Villon that celebrates famous women in history and mythology, and a prominent example of the ubi sunt? genre. It is written in the fixed form ballade format, and forms part of his collection Le Testament in which it is followed by the Ballade des seigneurs du temps jadis. The section is simply labelled Ballade by Villon; the title des dames du temps jadis was added by Clément Marot in his 1533 edition of Villon's poems.
Аудармалар мен бейімделулер
Оның ең танымал ерекшелігі – «Mais où sont les neiges d'antan?» сұраныс рефрены, бұл ортағасырлық поэзияда, әсіресе Виллонның балладаларында жиі кездесетін ubi sunt мотивінің мысалы. Россетти оны ағылшын тіліне «Where are the snows of yesteryear?» деп аударған, соның арқасында «yesteryear» сөзін Villon’s antan сөзін аудару үшін танымал еткен. Француз сөзі бастапқыда «кешегі жыл» мағынасында қолданылған, бірақ antan және ағылшынша yesteryear сөздері қазір «өткен жылдар» деген кең мағынаны білдіреді. Бұл тіркес «Бірақ кешегі жылғы қар қайда?» деп те аударылған. Бұл баллада француз әншісі Жорж Брассен және чех композиторы Петр Эбеннің «Šestero piesní milostných» (1951) циклында әнге айналдырылған.
Particularly famous is its interrogative refrain, Mais où sont les neiges d'antan?, an example of the ubi sunt motif, which was common in medieval poetry and particularly in Villon's ballads. This was translated into English by Rossetti as "Where are the snows of yesteryear? ", for which he popularized the word "yesteryear" to translate Villon's antan. The French word was used in its original sense of "last year", although both antan and the English yesteryear have now taken on a wider meaning of "years gone by". The phrase has also been translated as "But where are last year's snows?". The ballade has been made into a song (using the original Middle French text) by French songwriter Georges Brassens, and by the Czech composer Petr Eben, in the cycle Šestero piesní milostných (1951).
Балладаның мәтіні, сөзбе-сөз аудармасымен
Мәтін Клемент Мароның 1533 жылғы «Франсуа Вильонның толық жинағы» («Œuvres complètes de François Villon») кітабынан, «Le Grand Testament» атты еңбектің 34-35 беттерінен алынған.
The text is from Clement Marot's Œuvres complètes de François Villon of 1533, in the Le Grand Testament pages 34 to 35.
Танымал мәдениетте
"Керемет қарлар қайда?" деген рефрен көптеген еңбектерде келтірілген немесе айтылған. Рихард Штраустың "Розенкавальер" (1911) операсында, Гюго фон Хофманстальдың түпнұсқа неміс либреттосына сәйкес, Маршаллин 1-ші актінің соңындағы монологында, өзінің жас кезін ойлай келе: “Wo ist die jetzt?” – дейді. Иә, өткен жылдың қарын іздеңіз! (“Ол қазір қайда? Иә, өткен жылғы қарды іздеңіз!”)
The refrain Mais où sont les neiges d'antan? has been quoted or alluded to in numerous works. In Der Rosenkavalier (1911), the opera by Richard Strauss to an original German libretto by Hugo von Hofmannsthal, the Marschallin asks, in her monologue toward the end of Act 1 as she considers her own, younger self: “Wo ist die jetzt? Ja, such' dir den Schnee vom vergangenen Jahr!” (“Where is she now? Yes, look for the snow of yesteryear.”)
Бертольд Брехттің 1936 жылғы "Қоңыр бастар мен тік бастар" пьесасында бұл шумақ "Wo sind die Tränen von gestern abend? / Wo ist die Schnee vom vergangenen Jahr?" ("Кешегі кештің көз жастары қайда? / Өткен жылғы қар қайда?") түрінде келтіріледі. Бұл "Lied eines Freudenmädchens" (Nannas Lied) ("Шаттық қызының [проститутка] әні (Наннаның әні)") әнінде қолданылған; музыканың бастапқы авторы Ханнс Эйслер, ал альтернативті аранжировкасын Курт Вейл жасаған. Теннесси Уильямстың 1945 жылғы "The Glass Menagerie" пьесасының түпнұсқа қолжазбасында Аманданың бірінші сахнадағы монологы кезінде "Où sont les neiges d'antan?" деген жазуды экранға проекциялауға мүмкіндік беретін сахналық нұсқаулар бар. Бұл поэмаға Джозеф Хеллердің "22-ші тұтқын" романында, Йоссариан Сноуден туралы сұрақ қойғанда сілтеме жасалған: "Бұрынғы жылдардың қарлары қайда?" (француз және ағылшын тілдерінде), Сноуден – Йоссарианның құтқаруға тырысқан, бірақ көз жұмған кейіпкердің есімі. Умберто Эко "Розаның аты" кітабының соңғы тарауындағы "Соңғы бет" деген бөлімінде "Өткен жылдардың қарлары қайда?" деген шумақты келтіреді. Джеймс О'Барр 1981 жылы шыққан "Караға" атты графикалық романында, қарағаның сындырылған және қайғылы бейнесінің астына "Oú sont les neiges d'antan Villon" деп жазған. "Downton Abbey" сериалының 2-ші маусымының 9-шы эпизодында, Дам Мэгги Смит сомдаған Грантемнің жесір графинясы, 1860 жылдары танысқан қазіргі Лорд "Джинкс" Хепворттың әкесі туралы айта келе, бұл рефренды түпнұсқа француз тілінде ("Mais où sont les neiges d'antan?") келтіреді.
In Bertolt Brecht's 1936 play Die Rundköpfe und die Spitzköpfe (Round Heads and Pointed Heads), the line is quoted as "Wo sind die Tränen von gestern abend? / Wo is die Schnee vom vergangenen Jahr?" ("Where are the tears of yester evening? / Where are the snows of yesteryear?") in "Lied eines Freudenmädchens" (Nannas Lied) ("Song of a joy maiden [prostitute]" (Nanna's song)); music originally by Hanns Eisler, alternative arrangement by Kurt Weill. The original 1945 manuscript of the play, “The Glass Menagerie” by Tennessee Williams, contains optional stage directions for projecting the legend “Où sont les neiges d’antan?” on a screen during Amanda’s monologue in Scene One where she recounts her (likely exaggerated) past life as a popular Southern belle. The poem was alluded to in Joseph Heller's novel Catch 22, when Yossarian asks "Where are the Snowdens of yesteryear?" in both French and English, Snowden being the name of a character who dies despite the efforts of Yossarian to save him. Umberto Eco quotes the line "Where are the snows of yesteryear?" in the final chapter "Last Page" of The Name of the Rose. James O'Barr wrote "Oú sont les neiges d'antan Villon" in his 1981 graphic novel The Crow" under an image of The Crow lying broken hearted and empty. In S2:E9 of Downton Abbey, the Dowager Countess of Grantham, played by Dame Maggie Smith, quotes the refrain "Mais où sont les neiges d'antan?" in its original French, when referring to the father of the present Lord "Jinks" Hepworth, who she knew in the 1860s.