Акариформалар – кенелердің ең кең таралған тобы. 32 мыңнан астам түрі бар, 440 мыңға дейін жетеді. Sarcoptiformes, Trombidiformes, Endeostigmata топтарын қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрттардың жоғары тобы
Superorder of mite
Акариформалар, сондай-ақ Ацинотрихидалар деп те аталатындар, құрттардың екі жоғары тобының ең көп түрлісі болып табылады. 351 отбасында 32 000-нан астам сипатталған түрлер кездеседі, жалпы саны 440 000-нан 929 000-ға дейін, оның ішінде әлі сипатталмаған түрлер де бар.
The Acariformes, also known as the Actinotrichida, are the more diverse of the two superorders of mites. Over 32,000 described species are found in 351 families, with an estimated total of 440,000 to 929,000 species, including undescribed species.
Жүйелілік және таксономия
Акариформдарды екі негізгі кладқа бөлуге болады: саркоптиформдар және тромбидиформдар. Сонымен қатар, алғашқы формаларды қамтитын парафилетикалық топ – эндеостигматтар, бұрын дербес топ деп есептелген. Бұл топқа аз зерттелген, ұсақ, жұмсақ денелі 10 отбасы кіреді, олар қатты тағамдарды – мысалы, саңырауқұлақтарды, балдырларды және нематодалар, ротиферлер, тардиградтар сияқты жұмсақ денелі омыртқасыздарды жейді. Бұл кладтар бұрын субтартиптер ретінде қарастырылған, бірақ бұл кенелерді жеткілікті дәл жіктеуге мүмкіндік бермейді және қазіргі заманғы жіктемелерде қолданылмайды; эндеостигматтар кейде өздеріне жеке субтартип құрайды деп есептеледі (ескі көзқарас), ал кейде негізінен саркоптиформдар құрамына кіреді, осылайша екі топты да монофилетикалық етеді. Геномдық талдаулар нәтижесінде, дәстүрлі түрде тромбидиформдар тобына жатқызылатын Eriophyoidea суперотбасының саркоптиформдар мен тромбидиформдар кладына жақын, базальды кенелер екені анықталды. Тағы бір жиі айтылатын топ – актинедидалар, бірақ қазіргі жіктемелерде ол саркоптиформдарға (және бұрынғы дербес эндеостигматтарға) және тромбидиформдарға (оның құрамында "актинедидалардың" көп бөлігі бар) бөлінеді, себебі ол кең мағынадағы, парафилетикалық "қоқыс таксоны" болып көрінеді, себебі ол "типикалық" орибатидалар мен астигматиналар емес, барлық акариформдарды біріктіреді.
The Acariformes can be divided into two main clades – Sarcoptiformes and Trombidiformes. In addition, a paraphyletic group containing primitive forms, the Endeostigmata, was formerly also considered distinct. The latter is composed of only 10 families of little studied, minute, soft bodied mites that ingest solid food, such as fungi, algae, and soft bodied invertebrates such as nematodes, rotifers, and tardigrades. These clades were formerly considered suborders, but this does not allow for a sufficiently precise classification of the mites and is abolished in more modern treatments; the Endeostigmata are variously considered to form a suborder on their own (the old view) or are included mainly in the Sarcoptiformes, thus making both groups monophyletic. The superfamily Eriophyoidea, traditionally considered members of the Trombidiformes, have been found to be basal mites in genomic analyses, sister to the clade containing Sarcoptiformes and Trombidiformes. Another group often mentioned is the Actinedida, but in treatments like the present one, this is split up between the Sarcoptiformes (and formerly the separate Endeostigmata) and Trombidiformes (which contains the bulk of the "Actinedida"), because it appears to be a massively paraphyletic "wastebin taxon", uniting all Acariformes that are not "typical" Oribatida and Astigmatina.
Қалдық деректері
Акариформды талшықтардың ең көне қазбалары Шотландиядағы Рини-Черттен табылды, олар шамамен 410 миллион жыл бұрынғы ерте девон кезеңіне жатады. Имменсмарис чеубаккеи (Immensmaris chewbaccei) тас дәуірінде өмір сүрген, 1 сантиметрден асатын идиосомасы бар, ең үлкен акариформды және эритраеоид талшығының қазбасы болып табылады.
The oldest fossils of acariform mites are from the Rhynie Chert, Scotland, which dates to the early Devonian, around 410 million years ago The Cretaceous Immensmaris chewbaccei had idiosoma of more than in length and was the largest fossil acariform mite and also the largest erythraeoid mite ever recorded.
Түрлілігі
Саркоптиформдар қатты тамақпен қоректенеді, негізінен микрогербиворлар, фунгиворлар және детриттер болып табылады. Кейбір Астигматина – Псороптидия – омыртқалы жануарлармен және ұя салатын жәндіктермен байланысты. Оларға кең таралған үй шаң кенелері, қышыма кенелері, тері кенелері, сақталатын өнімдердің кенелері, қауырсын кенелері және кейбір түк кенелері жатады. Олардың негізгі топтары арасындағы қарым-қатынастар толық анықталмаған және қайта қарауға жатады. Атап айтқанда, Oribatida-ны екіге бөлу қажет болып көрінеді, себебі Astigmatina олардың кейбіреулеріне (мысалы, белгілі бір Desmonomata) басқа "Oribatida"-ға қарағанда жақын. Тромбидиформдар көптеген өсімдік зиянкестерінің экономикалық зиянын келтіруімен ерекшеленеді. Акарилердің арасындағы ең маңызды өсімдік зиянкестерінің барлығы – тромбидиформдар, мысалы, кенелер (Tetranychidae) және Eriophyidae. Көптеген түрлері сондай-ақ хищниктер, фунгиворлар және жануарлардың паразиті болып табылады. Бос тіршілік ететін кенелердің ең көзге түсетін түрлері – Trombidiidae тұқымдасына жататын салыстырмалы түрде үлкен және ашық қызыл түсті барқыт кенелері. Орибатид кенелері және олардан әлдеқайда аз, басқа кенелер уытты бақаларда алкалоидтардың көзі болып табылады (әсіресе, клубника уытты бақасы Oophaga pumilio сияқты кішкентай түрлерде). Осындай бақаларды осы орибатидтерсіз өсіргенде, олардың денесінде табиғатта кездесетін күшті у пайда болмайды.
The Sarcoptiformes ingest solid food, being mainly microherbivores, fungivores and detritivores. Some Astigmatina – the Psoroptidia – have become associated with vertebrates and nest building insects. These include the well known house dust mites, scab mites and mange mites, stored product mites, feather mites and some fur mites. The relationships between their main groups are not well resolved and subject to revision. In particular it appears as if the Oribatida need to be split up in two, as the Astigmatina are closer to some of them (e. g. certain Desmonomata) than the latter are to other "Oribatida". The Trombidiformes are most noted for the economic damage caused by many plant parasite species. All of the most important plant pests among the Acari are trombidiformans, such as spider mites (Tetranychidae) and Eriophyidae. Many species are also predators, fungivores, and animal parasites. Some of the most conspicuous species of free living mites are the relatively large and bright red velvet mites, that belong to the family Trombidiidae. Oribatid mites and to a much lesser extent others are a source of alkaloids in poison frogs (namely small species like the strawberry poison dart frog Oophaga pumilio). Such frogs raised without these oribatids in their diets do not develop the strong poisons associated with them in the wild.
Партеногенез
Акариформ түрлері жыныстық ата-тектен пайда болған сияқты, және эволюция барысында көбеюдің басты жолы – жыныстық көбею болды. Дегенмен, Acariformes супер-ретінде партеногенездік түрлер эволюция барысында көп рет пайда болды. Партеногенездік желілердің қысқа ғұмырлы болатыны туралы жиі айтылатын пікірге қарамастан, Oribatida отрядының төрт түрге бай партеногенездік топтары өте ерте заманда пайда болған, шамамен 400-300 миллион жыл бұрын. Автомиксис процесіне түсетін (мейозды сақтайтын өзін-өзі ұрықтандырудың бір түрі) кейбір партеногенездік түрлерде жыныстық көбею қайтадан пайда болды.
Acariformes species appear to have evolved from a sexual ancestor and the primary manner of reproduction during the course of evolution has been sexual reproduction. However, within the super order Acariformes, parthenogenetic species have arisen numerous times during the course of evolution. In contrast to the commonly held view that parthenogenetic lineages are short lived, four species rich parthenogenetic clusters of the order Oribatida are very ancient and likely arose 400 300 million years ago. In some parthenogenetic species that undergo automixis (a kind of self fertilization that retains meiosis) sexual reproduction has re emerged.