Мьянма монахтар мектептерінің тарихы мен қазіргі рөлі

Кіріспе

Мьянмадағы буддалық монастырь мектептері жүйесі – өте ұзақ тарихы бар ежелгі білім беру жүйесі, оның тамыры 11 ғасырдағы Анаврахта патша дәуіріне дейін жетеді. Бұл мектептер Мьянма тарихы бойында маңызды білім беру қажеттіліктерін қамтамасыз етіп келді және патшалық ұлдардан бастап, қара жұмысшыларға дейінгі барлық адам үшін білімнің жалғыз көзі болды. Буддалық монастырь мектептерінің арқасында Мьянма 1900 жылдардың басында Шығыс Азияның басқа елдерінен жоғары сауаттылық деңгейіне қол жеткізді. 1931 жылы бес жастан асқан еркектердің 56%-ы және әйелдердің 16,5%-ы сауатты болды, бұл сол кездегі Үндістан көрсеткіштерінен шамамен төрт есе жоғары. Бүгінде монастырь мектептері елдің негізгі білім беру қажеттіліктерін қамтамасыз етуге, әсіресе мұқтаж отбасылар мен жетім балаларға көмектеседі, соның ішінде білім беру жүйесіндегі үлкен олқылықты толтыруға атсалысады. Мьянмадағы бастауыш сынып оқушылары сауаттылық пен есептеу дағдыларын, сондай-ақ Будданың үйретіктерін үйрену үшін буддалық монастырьларға барады. Осылайша, мектептер оқу бағдарламасын, этиканы және моральдық құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған білім береді. Білім берудегі басты рөлдерін олар көп жылдар бұрын тоқтатқан болуы мүмкін, бірақ 21 ғасырдағы Мьянмадағы олардың үлесі әлі де маңызды. Мемлекеттік бастауыш мектептерге толықтыру ретінде, олар мұқтаж балаларға дәл сол мемлекеттік мектептердегідей, бірдей оқу бағдарламасын қолдана отырып, барлық қажетті білім беруді қамтамасыз етеді. Мьянмадағы монастырь мектептері көбінесе жақын жерде тұратын және мемлекеттік мектепке бара алмайтын мұқтаж отбасылардың балаларын қабылдайды. Янгон мен Мандалайдағы монастырь мектептеріне баратын жетім балалардың көпшілігі алыс аудандардан келіп, өз ауылдары мен кішкентай қалаларынан аға монахтар жіберген. Кейбірлері интернат, ал кейбіреулері күндізгі мектеп ретінде жұмыс істейді, бұл жағдайға және қоғамның қолдауына байланысты. Мектептер ресми танылу үшін аудандық білім беру органдарымен тығыз байланыс орнатуы керек. Олардың жұмысы мен қаржысы көптеп берілетін қайырымдылықтар мен халықтың бірлескен еңбегіне тікелей байланысты. Мектептегі оқушылардың көпшілігінің оқу ақысын осы қайырымдылықтар төлейді, ал кейбір ата-аналар да шағын үлес қоса алады. 2004-2005 оқу жылында 1190-ға жуық монастырь мектептері жұмыс істеді, оларда 100 000-нан астам Мьянма балалары бастауыш және орта білім алды.

The Buddhist monastic school system in Myanmar is an old education system with a very long history, dated back to the 11th century King Anawrahta period. The schools provided important education needs throughout Myanmar's history and they were the only source of education for lives ranging from royal princes to unskilled workers. The Buddhist monastic schools helped to give Myanmar a rate of literacy considerably above those of other East Asian countries in the early 1900s. In 1931, 56% of males over the age of five and 16.5% of females were literate — approximately four times as high as those reported for India at the same time. Nowadays, the monastic schools assist in providing basic education needs of the country especially for children from needy families and orphans — filling the significant gap in the education system. The primary school children of Myanmar attend the Buddhist monasteries to acquire literacy and numeracy skills as well as knowledge of the Lord Buddha’s teachings. Thus, the schools provide curriculum education and ethics and moral foundation. Their role as principal education providers may have ceased for many years, but their contribution is still significant in 21st century Myanmar. Supplementing the government elementary schools, they provide underprivileged children all the basic education needs exactly as it does in government elementary schools by using the same curriculum. Generally, Myanmar monastic schools accept children from needy families who live nearby and are unable to attend government schools. Many of the orphans who attend monastery schools in Yangon and Mandalay are from remote areas and have been sent by senior monks from their villages and small towns. Some operate similarly as boarding schools and some as day schools depending on the situation and support of the public. The schools are required to cooperate closely with township education authorities to be officially recognized. The operation and finance rely heavily on donations and collaboration from the public. The fees of most of the students at the school were covered by these donations, and some parents were able to make a small contribution. In the 2004 2005 academic year, there were nearly 1190 monastic schools, providing primary and secondary education to more than 100,000 Myanmar children.