Expositio in Matthaeum Evangelistam

Кіріспе

Exposito in Matthaeum Evangelistam ("Матай Ізгі хабарына түсіндірме") - бұл тоғызыншы ғасырдағы бенедиктиндік монах Кристиан Ставелоттың еңбегі. Бұл кітаптың атынан-ақ байқалатынындай, бұл Матай кітабының түсіндірмесі. Алдын ала сөзінде Кристиан басқа да ізгі хабарларға түсініктеме жазуды уәде етті, бірақ Жоханның және Лұқаның Ізгі хабарына қатысты екі қысқаша еңбек жазды, олардың екеуі де толық немесе толық емес. Бұл шығарманың жазылған күні 864 жыл деп саналады, алайда кейбір ғалымдар бұл туралы күмән келтіріп, Кристианның онша уақыт бұрын өмір сүргенін айтады. Кейінгі жазушылар өз көзқарастарына сай етіп, кейбір жазбаларын өзгерткен болса керек. Қазіргі ғалымдардың арасында айрықша қызығушылық тудыратын және айтарлықтай пікірталастар туындап отырған мәселе - христиандықтың трансбұтанизация ілімі туралы көзқарасы. Филип Шафф атап өткендей: Қызықтысы, оның дәл осы қызықты тармақтағы тілін қазір кездейсоқ анықтауға болмайды, өйткені Вимфелин де Шелештадт дайындаған алғашқы баспа басылымының барлық көшірмелері жойылған, ал Лиондағы Корделье аталарының қолжазбасында сын үзіндісі лютеранның екінші басылымынан өзгеше оқылады. Секерий мәтінінде, қазір Лион баспасында басылып шыққан Әкелер, және Миньеде, сөздер 26:26, "Hoc est corpus meum". Иә, Сакраментода (Бұл менің денем. Яғни, құрметті діни рәсімде, немесе құрметті діни рәміз res sacramenti немесе бейнеленген заттан ерекшеленеді). Мэтт. 26:28, Трансференс спирититер корпус пенен, винум сангинем ( Рухани түрде денені нанға, шарапты қанға ауыстыру). Қолжазбаның бірінші үзіндісінде: "Id est, vere in sacramento subsistens" (яғни, шын мәнінде тағамда өмір сүреді) деп жазылған; ал екіншісінде "spiritaliter" сөзі алынып тасталған. Рим католиктері қазір баспа мәтінінің дұрыстығын және қолжазбаның бұзылғанын мойындайды, бірақ Друтмар Католиктің Евхаристия туралы іліміне қарсы емес деп санайды. Оның жазбалары яһуди тарихын зерттеушілердің де қызығушылығын туғызды. Христианның еңбегінде хазарлардың VIII ғасырдың аяғында немесе IX ғасырдың басында яһуди дініне кіргені туралы қызықты мәлімет бар: Қазіргі уақытта біз аспан астындағы мәсіхшілер тұрмайтын бірде-бір ұлтты білмейміз. Себебі Ғоғ мен Мағұғ елінде (христиандар) тіпті Ғаззари (хазар) деп аталатын ғұндық тайпаның мүшелері де бар. Алайда, болгарлар [хазарлар сияқты] жеті рудың бірінен болып, қазір [христиан дінінде] шомылдыру рәсімінен өтіп жатыр.

Exposito in Matthaeum Evangelistam ("Commentary on the Gospel of Matthew") is a work by the ninth century Benedictine monk Christian of Stavelot. As its name implies, it is a commentary on the Gospel of Matthew. In the preface, Christian promised to produce commentaries on the other gospels, but wrote only two brief works on the Gospel of John and the Gospel of Luke, neither of which is as comprehensive or complete. The traditional date given for the composition of this work is 864; however, some scholars have questioned this and maintained that Christian actually lived decades earlier. Multiple editions have survived of Christian's commentary on Matthew, some of which were likely edited by later writers to conform with their own views. Of particular interest to, and considerable debate among, modern scholars is Christian's view of the doctrine of transubstantiation. As Philip Schaff noted:

Curiously enough, his exact language upon this interesting point cannot be now determined beyond peradventure, because every copy of the first printed edition prepared by Wimphelin de Schelestadt, Strassburg 1514, has perished, and in the MS. in possession of the Cordelier Fathers at Lyon the critical passage reads differently from that in the second edition, by the Lutheran, Johannes Secerius, Hagenau 1530. In the Secerius text, now printed in the Lyon edition of the Fathers, and in Migne, the words are, 26:26, “Hoc est corpus meum. Id est, in sacramento” (“This is my body. That is, in the sacrament,” or the sacramental sign as distinct from the res sacramenti, or the substance represented). Matt. 26:28, Transferens spiritaliter corpus in panem, vinum in sanguinem (“Transferring spiritually body into bread, wine into blood”). In the MS. the first passage reads: “Id est, vere in sacramento subsistens” (“That is, truly subsisting in the sacrament”); and in the second the word “spiritaliter“ is omitted. The Roman Catholics now generally admit the correctness of the printed text, and that the MS. has been tampered with, but insist that Druthmar is not opposed to the Catholic doctrine on the Eucharist. Christian's writings have also attracted the interest of scholars of Jewish history. A tantalizing reference exists in Christian's work to the conversion of the Khazars to Judaism, believed to have occurred in the late eighth or early ninth centuries:

At the present time we know of no nation under the heavens where Christians do not live. For [Christians are even found] in the lands of Gog and Magog who are a Hunnic race and are called Gazari (Khazars) [they are] circumcised and observing all [the laws of] Judaism. The Bulgars, however, who are of the same seven tribes [as the Khazars], are now becoming baptized [into Christianity].