Кіріспе

1847 жыл, Петр II Петрович Ньегош өлеңі мен пьесасы Таулық гүлдесте - биші және ақын Петр II Петрович Ньегош жазған өлең және пьеса. Ньегош 1846 жылы Цетиньеде "Тау гүлшоғырын" жазды және оны келесі жылы Венадағы армян монастырында баспадан шығарды. Бұл - өлең түрінде жазылған қазіргі эпос, бұл - драмалық көркем шығарма. Бұл кітап серб және қарақұрым әдебиетінің шедеврі болып саналады.

Қазалау

Черногорияның фольклорына сәйкес, қырғын Рождество қарсаңында болды, алайда қырғынның 1702 және 1709-1711 жылдар аралығында болғандығы туралы келіспеушіліктер бар. Негізгі жүргізуші - 1697 жылы епископ болып сайланған және 1700 жылы Секуде Арсений III Чарноевичпен құлшылыққа тағайындалған нгегуштік епископ Данило Шчепчевич болды. Данило рубасыларды жинап, шомылдыру рәсімінен өтпеген "туған түрік" түркілерін өлтіруді бұйырды. Серб тарихшысы Владимир Ćorović бұл әрекетті бірнеше бюрократтармен бірге Вук Борилович пен Мартинович ағайындылары басқарғанын айтады. Рождество күні таң атпай олар Цетинье мұсылмандарын өлтірді. Мыңдаған адам қаза тапты, бірақ тек бір ғана епископтың адамы жарақат алды. Келесі күндері көптеген мұсылмандар көрші елді мекендерден қуылды. Ерлер, әйелдер мен балалар қырылды.

Идеологиялық дау

Тарихшы Срджа Павлович "Тау тәжінің" мақтау мен сынға ұшырағанын, жиі қарама-қарсы көзқарастарды қолдауға қолданылатынын атап өтті. Саяси күн тәртібіне, идеологиялық басымдықтарына немесе діни сенімдеріне қарамастан, әрбір жаңа буын оңтүстік славян тарихшылары мен саясаткерлері Ньегоштің еңбегін өздерінің көзқарастарын растайтын жеткілікті цитаталар табуға үміттеніп иеленеді. Сербиялық тектес ислам тарихы мен әдебиеті бойынша американдық профессор Майкл Селлс де осыған ұқсас пікірде. Ол бұл өлеңді соғыстан бұрынғы Югославияның барлық мектептерінде міндетті түрде оқылуы керек деп атап өтті. Оның пікірінше, бұл "славян мұсылмандарын Мәсіхті өлтірушілер ретінде көрсетеді және этностық қақтығыстар мен 1990-шы жылдардағы Босния соғысында маңызды рөл атқарады", - деп атап өтті. Британдық еврей журналисі және саяси сарапшы Тим Джуданың айтуынша, "Таулық гүлдесте" деген кітапта тиранды өлтіруді мадақтаудан гөрі, басқа да жақтары бар. Бұл поэма ислам дінін қабылдаған қара түстегілердің құртуын талап етіп, сонымен қатар этникалық тазалауды да атап өтті. Ол сербтердің ұлттық санасының қалай қалыптасқанын және ұлттық азаттық идеялары көршіңді өлтірумен және оның ауылын өртеп жіберумен қалай тығыз байланысты екенін түсіндіруге көмектеседі ". Поэманың этникалық тазалауға әсер еткендігі туралы мәлімдемелер туралы Павлович қазіргі уақытта Черногория халқының 20% -ы ислам дініне сенетінін және ислам діні мен олардың әлеуметтік-мәдени мұрасы Монтенегроның жалпы матрицасының ажырамас бөлігі екенін айту жеткілікті деп санайды. Павлович саясаткер Ньегоштың 19-ғасырдағы ұлттық ояну тұжырымдамасына сәйкес тайпалық қоғамды ұлтқа қайта құруға тырысқанын айтады. Павлович "Тау тәжін" ұзақ уақыттан бері жойылған батырлық тайпалық қоғамның оқиғасы ретінде оқып шығуын ұсынады. Оның бейнеленген жағдайы Ньегош заманындағы Черногориямен көп ұқсастығы жоқ және қазіргі Черногориямен ешқандай ұқсастығы жоқ. Алайда, "Тау гүлшоғыры" 19-ғасырдың басында Черногориядағы саяси, әлеуметтік, мәдени және экономикалық жағдай туралы және Ньегоштің панславизм мен Ильри қозғалысының идеяларын жақтаудағы күш-жігері туралы көп нәрсе айтады. "Тау тәжін" маңызды әдеби жетістік деп қарастыруға болмайды, өйткені ол Черногорияның саяси және мәдени кеңістігінің тар шегінен әлдеқайда кең мәселелерді қарастырады.