Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ және психолог (1861–1934)
American philosopher and psychologist (1861–1934)
Джеймс Марк Болдуин (12 қаңтар 1861, Колумбия, Оңтүстік Каролина – 8 қараша 1934, Париж) – американдық философ және психолог, Шотланд философы Джеймс Маккоштан Принстон университетінде білім алған. Ол Принстон және Торонто университетеріндегі психология кафедраларын құрушылардың бірі болды. Психология, психиатрия және эволюция теориясының алғашқы дамуына маңызды үлес қосты.
James Mark Baldwin (January 12, 1861, Columbia, South Carolina – November 8, 1934, Paris) was an American philosopher and psychologist who was educated at Princeton under the supervision of Scottish philosopher James McCosh and who was one of the founders of the Department of Psychology at Princeton and the University of Toronto. He made important contributions to early psychology, psychiatry, and to the theory of evolution.
Ерте өмір
Болдуин Оңтүстік Каролина штатының Колумбия қаласында туып өсті. Оның әкесі Коннектикут штатынан шыққан, құлдықты жоюшы болған және оларды босату үшін құлдарды сатып алатыны мәлім болды. Азамат соғысы кезінде әкесі солтүстікке көшті, бірақ отбасы Шерманның наурызына дейін өз үйінде қалды. Соғыстан кейін қайтып келген соң Болдуиннің әкесі Қайта құру дәуірі үкіметінің құрамына кірді. Болдуин орта білімін алу үшін солтүстікке, Нью-Джерсиге жіберілді. Осының нәтижесінде ол Нью-Джерси колледжіне (қазіргі Принстон университеті) түсті. Ол колледж президенті Джеймс Маккоштің жетекшілігімен теологияны оқыды, бірақ көп ұзамай философияға ауысып, 1884 жылы B.A. дәрежесін алды. Ол психикалық ғылымдар бойынша Green Fellowship (келешектегі қайын атасы, Принстон теологиялық семинариясының басшысы) стипендиясын жеңіп алды және оны Германияда Лейпцигте Вильгельм Вундтпен және келесі жылы Берлинде Фридрих Паульсенмен оқуға пайдаланды. 1886 жылы Принстон теологиялық семинариясында француз және неміс тілдерінен сабақ берді. Теодуль Арманд Рибоның «Бүгінгі неміс психологиясы» атты еңбегін аударды және өзінің алғашқы «Физиологиялық психологияның постулаттары» атты мақаласын жазды. Рибоның еңбегі психологияның тарихын Иммануэль Канттан Иоганн Фридрих Гербарт, Густав Теодор Фехнер, Герман Лотце арқылы Вундтка дейін баяндады. 1887 жылы Лейк-Форест колледжінде философия профессоры болып жұмыс істеген кезде семинария президенті Уильям Генри Гриннің қызы Хелен Хейс Гринге үйленді. Лейк-Форестте ол «Психологияның нұсқауы» (Сезімдер мен интеллект) еңбегінің бірінші бөлігін жариялады, онда Эрнст Генрих Вебер, Фехнер және Вундттың жаңа эксперименталды психологиясына назар аударды. Сондай-ақ Принстон университетінде магистр дәрежесін аяқтады. 1889 жылы Принстоннан докторлық дәрежесін де алды. 1899 жылы Болдуин сөздіктің (1902) аяқталуын қадағалау үшін Оксфордқа барды. Оксфорд университетінен ғылым докторының құрметті атағын алды. (Жоғарыда айтылғандарды ескеретін болсақ, Ж.М. Болдуинге Оксфордтың ақыл туралы жарияланымдарында көрсетілген назарсыздық 20 ғасырдағы идеялар тарихындағы маңызды кемшіліктердің бірі болып саналуы мүмкін. Мысалы, Ричард Грегоридің «Ақылға Оксфордтық жолдас», бірінші басылым, 1987 жылмен салыстырыңыз.)
Baldwin was born and raised in Columbia, South Carolina. His father, who was from Connecticut, was an abolitionist and was known to purchase slaves in order to free them. During the Civil War his father moved north, but the family remained in their home until the time of Sherman's March. Upon their return after the war, Baldwin's father was part of the Reconstruction Era government. Baldwin was sent north to receive his secondary education in New Jersey. As a result, he chose to attend the College of New Jersey (now Princeton University). Baldwin started in theology under the tutelage of the college's president, James McCosh, but soon switched to philosophy, completing a B. A. in 1884. He was awarded the Green Fellowship in Mental Science (named after his future father in law, the head of the Princeton Theological Seminary) and used it to study in Germany with Wilhelm Wundt at Leipzig and with Friedrich Paulsen at Berlin during the following year. In 1886 he became Instructor in French and German at the Princeton Theological Seminary. He translated Théodule Armand Ribot's German Psychology of Today and wrote his first paper "The Postulates of a Physiological Psychology". Ribot's work traced the origins of psychology from Immanuel Kant through Johann Friedrich Herbart, Gustav Theodor Fechner, Hermann Lotze to Wundt. In 1887, while working as a professor of philosophy at Lake Forest College, he married Helen Hayes Green, the daughter of the president of the seminary, William Henry Green. At Lake Forest, he published the first part of his Handbook of Psychology (Senses and Intellect) in which he directed attention to the new experimental psychology of Ernst Heinrich Weber, Fechner and Wundt. He also completed his master's degree from Princeton. In 1889, he completed his doctoral degree, also from Princeton. In 1899 Baldwin went to Oxford to supervise the completion of the Dictionary (1902). He was awarded an Honorary Doctorate in Science at Oxford University. (In the light of the foregoing, the deafening silence with which J. M. Baldwin was later treated in Oxford publications on the mind may well come to be regarded as one of the significant omissions in the history of ideas for the 20th century. Compare for example Richard Gregory: The Oxford Companion to the Mind, first edition, 1987.)
Кейінгі өмірі
1903 жылы Принстон университетінің президенті Вудро Вильсонмен туындаған даудың және жалақысы жоғары, оқыту жұмысы аз ұсыныстың нәтижесінде ол Джонс Хопкинс университетінде философия және психология профессоры болды. Мұнда ол 1884 жылы Г. Стэнли Холл құрған, бірақ 1888 жылы Холл Кларк университетінің президенті болу үшін кеткен соң жабылып қалған эксперименталды зертхананы қайта ашты. Балтиморде Болдуин «Ойлар мен заттар: Ойдың дамуы мен мағынасын зерттеу» немесе «Генетикалық логика» (1906) еңбегін жазуға кірісті. Бұл – оның идеяларының тығыз байланысты, интеграциялық тұжырымдамасы және «Генетикалық логиканың нәтижесі ретінде туындаған, Панкализм деп аталатын эстетикалық шындық туралы теория» (1915) кітабына әкелді. Осы кітапта білімнің балалық шақта туа біткен қабілеттер мен қоршаған ортаның кері байланысы арқылы өзара әрекеттесетін бірнеше ерекше кезеңдерде өсетіні туралы тұжырым ұсынылды, бұл идеяны кейін Пиаже дамытты. Ол сондай-ақ, бастапқы физикалық даму тіл мен танымдық қабілеттерге жол ашатынын, ал баланың әлеуметтік және физикалық өсудің нәтижесінде қалыптасатынын айтты. Балтиморде Болдуин «түсті» жезөкшеханаға жасалған рейд кезінде тұтқындалды (1908), бұл оның американдық карьерасына нүкте қойды. Джонс Хопкинстен кетуге мәжбүр болған ол Парижде тұруға көшті. Ол 1934 жылы қайтыс болғанға дейін Францияда тұрды. Франциядағы алғашқы жылдарында (1908–1912) ол Мексикада ұзақ уақыт болды, онда университет мәселелері бойынша кеңес берді және Мехикодағы Ұлттық университеттің Жоғары білім беру мектебінде дәріс оқыды. Оның «Дарвин және гуманитарлық ғылымдар» (1909) және «Жеке тұлға және қоғам» (1911) еңбектері осы кезеңде жазылды. 1912 жылы ол Парижге тұрақты қоныстанды. Болдуиннің Францияда тұруы Бірінші дүниежүзілік соғыста француз майданындағы жаңа иелеріне америкалық бейтараптықтың қажеттігін көрсетуіне әкелді. Ол осы мақсатта «Америкалық бейтараптық: оның себептері мен шешімі» (1916) атты еңбегін жариялады. 1916 жылы ол Англия арнасында неміс торпедасынан аман қалған «Сюссекс» кемесінде болды (Оксфордтағы Уильям Ослерді аралап келген сапарынан оралғанда), содан кейін АҚШ президентіне жіберген ашық телеграммасы «Нью-Йорк Таймс» газетінің бірінші бетінде жарияланды. Америка соғысқа (1917) қатысқан кезде ол Америка Теңіз лигасының Париж бөлімін ұйымдастыруға көмектесті және 1922 жылға дейін оның төрағасы болды. 1926 жылы оның «Екі соғыс арасында» (1861–1921) атты естеліктері жарық көрді. Ол 1934 жылдың 8 қарашасында Парижде қайтыс болды.
In 1903, partly as a result of a dispute with Princeton president Woodrow Wilson and in part due to an offer involving more pay and less teaching, he moved to a professorship of philosophy and psychology at Johns Hopkins University. Here, he re opened the experimental laboratory that had been founded by G. Stanley Hall in 1884 (but had closed with Hall's departure to take over the presidency of Clark University in 1888). In Baltimore Baldwin started to work on Thoughts and Things: A Study of the Development and Meaning of Thought, Or Genetic Logic (1906), a densely integrative rendering of his ideas culminating in Genetic Theory of Reality: Being the Outcome of Genetic Logic as Issuing in the Aesthetic Theory of Reality called Pancalism (1915). This book introduced the concept that knowledge grows through childhood in a series of distinct stages that involve interaction between innate abilities and environmental feedback, a proposal that was taken back by Piaget. He further stated that the initial physical development gives way to language and cognitive abilities such that the child emerges as a result of social and physical growth. In Baltimore also Baldwin was arrested in a raid on a "colored" brothel (1908), a scandal that put an end to his American career. Forced to leave Johns Hopkins, he looked for residence in Paris. He was to reside in France till his death in 1934. His first years (1908–1912) in France were interrupted by long stays in Mexico where he advised on university matters and lectured at the School of Higher Studies at the National University in Mexico City. His Darwin and the Humanities (1909) and Individual and Society (1911) date from this period. In 1912 he took permanent residence in Paris. Baldwin's residence in France resulted in his pointing out the urgency of American non neutral support for his new hosts on the French battlefields of World War I. He published American Neutrality, Its Cause and Cure (1916) for the purpose, and when in 1916 he survived a German torpedo attack on the SS Sussex in the English Channel – on the return trip from a visit to William Osler at Oxford – his open telegram to the president of the United States on the affair became frontpage news (New York Times). With the entry of America in the war (1917) he helped to organize the Paris branch of the American Navy League, acting as its Chairman till 1922. In 1926 his memoirs Between Two Wars (1861 1921) were published. He died in Paris on November 8, 1934.
Идеялар
Болдуин ертедегі эксперименталды психологтардың арасында көрнекті болды және 1903 жылы Джеймс Маккин Кэттелл жүргізген сауалнамада әріптестері оны Америкадағы ең маңызды психологтардың бесіншісі деп таныды, бірақ оның даму психологиясына қосқан үлесі ең бастысы болды. Оның танымдық дамудың сатылап даму теориясы Жан Пиажедің кейінірек және әлдеқайда кең танымал болған даму теориясына зор ықпал етті. Оның Эго мен Альтер арақатынасы туралы ойларын Пьер Жанет дамытты, ал оның "Менің өзімдік санаң мен сенің еліктеуің арқылы өседі, еліктеу арқылы туындайды" деген пікірі Жаку Лаканның айна кезеңіне үлкен үлес қосты. Оның жас ғылымның алғашқы журналдары мен институттарына қосқан үлесі де өте маңызды болды. Болдуин (Джеймс Маккин Кэттеллмен бірге) «Психологиялық шолу» журналын (G. Стэнли Холлдың «Американдық психология журналымен» бәсекелесу үшін құрылған), «Психологиялық монографиялар» және «Психологиялық индекс» журналдарының негізін қалады. Ол сонымен қатар «Психологиялық бюллетень» журналының бас редакторы болды. 1892 жылы ол Лондонда өткен Халықаралық психология конгресінің вице-президенті, ал 1897–1898 жылдары Америка психологиялық қауымдастығының президенті болды; ол Данияның Корольдік өнер және ғылым академиясынан алтын медаль алды (1897), сондай-ақ 1896 жылы Женевада өткен Халықаралық қылмыстық антропология конгресінің құрметті президенті болды.
Baldwin was prominent among early experimental psychologists and was voted by his peers as the fifth most important psychologist in America in a 1903 survey conducted by James McKeen Cattell, but it was his contributions to developmental psychology that were the most important. His stepwise theory of cognitive development was a major influence on the later, and much more widely known, developmental theory of Jean Piaget. His ideas on the relationship of Ego and Alter were developed by Pierre Janet; while his stress on how "My sense of self grows by imitation of you an imitative creation" contributed to the mirror stage of Jacques Lacan. His contributions to the young discipline's early journals and institutions were highly significant as well. Baldwin was a co founder (with James McKeen Cattell) of Psychological Review (which was founded explicitly to compete with G. Stanley Hall's American Journal of Psychology), Psychological Monographs and Psychological Index. He was also the founding editor of Psychological Bulletin. In 1892 he was vice president of the International Congress of Psychology held in London, and in 1897–1898 president of the American Psychological Association; he received a gold medal from the Royal Academy of Arts and Sciences of Denmark (1897), and was honorary president of the International Congress of Criminal Anthropology held in Geneva in 1896.
Органикалық селекция
Органикалық іріктеу идеясы Болдуиннің нәрестелердің қол созуын және оның психикалық дамудағы рөлін зерттеудегі байқалатын деректерді интерпретациялаудан туындады. Баланың қозғалысының әрбір әрекеті тәжірибелік аяда дамуға ыңғайлы мінез-құлықтың интеграциясын жетілдіруге бағытталғандай, еліктеу сынағындағы қозғалыстың артық мөлшерінен іріктелген сияқты көрінеді. Дамудың кейінгі кезеңдерінде – сананың эволюциясын түсіну үшін ең маңызды кезеңдерде – бұл баланың сурет салуға тырысуында және жазуды үйренуінде айқын көрініс тапты. (Бала және нәсіл психикалық дамуы)
The idea of organic selection came from the interpretation of the observable data in Baldwin's experimental study of infant reaching and its role in mental development. Every practice of the infant's movement intended to advance the integration of behavior favorable to development in the experimental framework appeared to be selected from an excess of movement in the trial of imitation. In further stages of development – the ones most critical to an understanding of the evolution of mind – this was graphically illustrated in the child's efforts to draw and learning to write. (Mental Development in the Child and the Race)
"Адам психикалық дамуы" еңбегінің кейінгі басылымдарында Болдуин "органикалық іріктеу" терминін "функционалдық іріктеу" деп өзгертті. Сондықтан бастапқыда бұл идея Болдуиннің құдайға сенуге негіделген алдын ала белгілеу үлгілерінен азат болған сана философиясымен тығыз байланысты болды. (Спиноза) (Возняк, 2001)
In later editions of Mental Development Baldwin changed the term "organic selection" into "functional selection". So, from the outset the idea was well linked to the philosophy of mind Baldwin was emancipating from the models inspired by divine pre establishment. (Spinoza) (Wozniak, 2001)
Осы түсінікті – динамикалық дамудың практикалық сипатын, ең бастысы, оның қоғам құрылымындағы шығармашылық фактор ретінде интеграциялануын – Болдуиннің шәкірттеріне Ламарктің мұрасынан қалған нәрсені түсінуге көмектесті. Грегори Бейтсонның "Ақыл және табиғат" (1979) еңбегінде көрнекті түрде суреттелген және Терренс Диконның ("Символикалық түрлер: Тіл мен адам миының коэволюциясы, 1997") және басқа биосемиотика ғалымдарының қазіргі зерттеулерінде қайта интеграцияланды. Адам түрінде ниша құру қабілеті практикалық интеллектпен қолдау табады, ол (сызықтық болжам бойынша) табиғи іріктеу тұрғысынан өмірлік маңызды жетістіктерін қауіптен сақтайтын жағдайларды жобалай алады. Дәл осы салада – басқа түрлерде қорғаныссыз көрінетін күшті іріктеу қысымына байланысты зерттеулер (жаңа пандемияларға биологиялық даму, мысалы, ЖИТС, жынды сиыр ауруы) – интеллектуалды жетістіктердің табиғи мұрагерлігіне қатысты аргументтер ғылым үшін ең қиын сынаққа ұшырады.
It is the communication of this insight into the practice related nature of dynamogenic development, above all its integration as a creative factor in the fabric of society, that helped the students of Baldwin to understand what was left of Lamarck's signature. Singularly illustrated by Gregory Bateson in Mind and Nature (1979) and reintegrated in contemporary studies by Terrence Deacon (The Symbolic Species: The co evolution of language and the human brain, 1997) and other scholars of biosemiotics. In the human species the faculty of niche building is favored by a practical intelligence able to design the circumstances that will put its vital acquirements out of harm's way in terms of (linearly predicted) natural selection. It is precisely in the fields of study relating to massive selection pressures against which other species seem to be without defenses – biological development in the face of novel pandemics (AIDS, mad cow disease) – that the arguments relative to the natural heredity of intelligent acquirements have resurfaced in a way most challenging to science.
Болдуин эффектісі
Болдуиннің ең маңызды теориялық мұрасы – Болдуин эффектісі немесе «Болдуин эволюциясы» ұғымы. Болдуин өз заманының нео-ламаркшыларына (әсіресе Эдвард Дринкер Коупқа) қарсы, эпигенетикалық факторлардың туа біткен қасиеттерді табиғи іріктеу қысымымен бірдей немесе одан да күштірек қалыптастыратын механизмі бар екенін ұсынды. Атап айтқанда, адамның мінез-құлқының шешімдері, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, мәдени дәстүрлер жиынтығы ретінде сақталатын жағдайларда, адам геномын қалыптастыратын факторлардың бірі ретінде қарастырылуы керек. Мысалы, туысқандық қатынасқа тыйым салса, егер ол қатаң түрде орындалса, туысқандыққа бейімділікке ие инстинкттерге қарсы табиғи іріктеу қысымын жояды. Табиғи іріктеу қысымы болмаған бірнеше буыннан кейін, егер бұл генетикалық материал терең бекітілмесе, ол әртүрлілене бастап, қызметін жоғалтуы мүмкін. Адамдар енді туысқандыққа қарсы болмайды, бірақ мәдени дәстүрлерден мұндай ережелерді қабылдау қабілетіне сенеді. Керісінше де болуы мүмкін: мәдени дәстүрлер адамдарды жаңа ортаның – мәдени және физикалық – жағдайларына бейімдеу үшін таңдап өсіруі мүмкін, ал бұрынғы гоминидтер мұндай жағдайда тірі қала алмауы мүмкін. Болдуин эволюциясы генетикалық белгіні күшейте немесе әлсірете алады.
Baldwin's most important theoretical legacy is the concept of the Baldwin effect or "Baldwinian evolution". Baldwin proposed, against the neo Lamarckians of his day (most notably Edward Drinker Cope), that there is a mechanism whereby epigenetic factors come to shape the congenital endowment as much as – or more than – natural selection pressures. In particular, human behavioral decisions made and sustained across generations as a set of cultural practices ought to be considered among the factors shaping the human genome. For example, the incest taboo, if powerfully enforced, removes the natural selection pressure against the possession of incest favoring instincts. After a few generations without this natural selection pressure, unless such genetic material were profoundly fixed, it would tend to diversify and lose its function. Humans would no longer be innately averse to incest, but would rely on their capacity to internalize such rules from cultural practices. The opposite case can also be true: cultural practice might selectively breed humans to meet the fitness conditions of new environments, cultural and physical, which earlier hominids could not have survived. Baldwinian evolution might strengthen or weaken a genetic trait.
Ықпал
Болдуиннің осы салаға қосқан үлесі оны эволюциялық психология және одан әрі әлеуметтік биология салаларындағы қазіргі кездегі пікір таластарының ортасына қояды. Джеймс Марк Болдуиннің идеялар тарихындағы маңыздылығын қайта жаңғыртуға Роберт Возняк, Брин-Мор колледжінің психология профессоры, көп еңбек етті.
Baldwin's contribution to this field places him at the heart of contemporary controversies in the fields of evolutionary psychology and wider sociobiology. Few people did more than Robert Wozniak, Professor of Psychology at Bryn Mawr College, for the rediscovery of the significance of James Mark Baldwin in the history of ideas.