Кіріспе

Ортағасырлық Рим католиктік топтары, фамилиясы

Фратичелли ("Кіші ағайындар" деген итальян тілінде) немесе Рухани францискандықтар Ассизилік Франциск әулиесінің ережелеріне, әсіресе кедейлікке қатысты енгізілген өзгерістерге қарсы шықты. Олар шіркеудің байлығын ар-ұятсыздық деп санады, ал жеке шіркеу қызметкерлерінің байлығы олардың лауазымын жоққа шығарады деп есептеді. 1296 жылы Бонифаций VIII Фратичеллилерді діннен тайып кеткендер деп жариялады. Фратичелли атауы XIII, XIV және XV ғасырларда, негізінен Италияда пайда болған түрлі секталарға қолданылады.

Апостолдықтар (Псевдо-апостолдар немесе Апостолдық бауырлар деп те аталады) олардың негізін қалаушы Герард Сегареллиге Киелі Франциск орденіне қабылдануы тікелей бас тартылғандықтан, бұл санатан шығарылды. Апостолдықтардың францискандықтармен ешқандай байланысы болған жоқ, тіпті оларды құртуға ұмтылыс жасады. Умберто Эконың "Розаның аты" романы Фратичеллилерді қуғындауға қарсы тұрады.

Сөздің шығу тегі

Этимологиялық тұрғыдан алғанда, Fraticelli – итальяндық frate (көпше түрі frati) сөзінен туындаған, латынша Frater – ‘бауыр’ сөзінен алынған кішіртеулі атау. Итальян тілінде діни ордендердің мүшелерін білдіргенде Fra деп қысқартылады. Frati – XIII ғасырда, негізінен францискандар құрған жалқау ордендерінің мүшелерін атау болған. Латынша Fraterculus ескі жазбаларда, Fraticelli-ге қатысты деректерде кездеспейді. Этимологиялық тұрғыдан, Friars Minor (Fratres Minores) атауы Fraticellus сөзінің кішіртеулі түрімен мағыналас. Кіші Монастырдың негізін қалаушы Ассиздік Әулие Францисктың идеалы – шәкірттерінің евангельдік кедейлік, толық өзін-өзі теріске ету және қарапайымдылық арқылы әлемді Мәсіхке қайтаруы еді. Итальян халқы діни ордендердің барлық мүшелерін (әсіресе жалқаулар мен шөлге шыққандарды), монастырлық ережелерді сақтаған немесе өз өмірін реттегендерін Fraticelli деп атаған. Мұндай ережемен өмір сүру үнемі садақа сұрауды талап етті, уақыт өте келе бұл қайыр-садақа берушілерге қайта-қайта жүгінуші жалқаулармен де, сондай қайырымдылық көмегіне дағдыланған монастырлық ордендермен де шиеленіс тудырды. Орден өскен сайын, ауру немесе қарт монахтарға күтім жасау, теологиялық білім алу үшін университетке жіберілген мүшелерін қамтамасыз ету қажеттігі туды. Орден екі тармаққа бөлінді: Zelanti, яки Руханилар, және Relaxati, кейіннен Конвентуалдар деп аталды. Zelanti Әулие Францисктың өсиетімен белгіленген кедейлікті қатаң сақтап, оқшауланған және қарапайым өмір сүрді. Relaxati, яки «Конвентуалдар» қалалардағы монастырларда тұрып, қажетті діни құралдармен жабдықталған шіркеулерге қызмет етіп, сондай-ақ зерттеулермен және уағыздаумен айналысты, бұл кітаптарды жинау мен пайдалануды қажет етті. Францискандардың «мүқаддес кедейлікке» деген бейілдерін қолдау үшін Рим Папасы Григорий IX францискандарға сыйлық ретінде берілген заттарды Киелі Таққа беруді көздеген заңдық құрылымды қабылдады, ол монахтарға оларды пайдалануға ғана рұқсат берді. Осылайша, олар мәңгілік кедейлікте қалудан құтылды. Рим Папасы Иннокентий IV францискандарға оларға берілген заттарды сатып алу, сату және басқару үшін «прокураторларды» тағайындауға рұқсат берді. Рим Папасы Николай III 1279 жылы Exiit qui seminat бұйрығы арқылы бұл келісімді бекітті. «Zelanti», яки «Руханилар» бұл негізін қалаушының рухын бұрмалап жіберді деп санады және мүліктің шектеулі пайдалануы ережеге сәйкес келеді деп сенді. Екі тараптың келіспеушіліктері толыққанды реттелмеді, сонымен қатар Руханилар мен орденнің негізгі бөлігі – Қоғам арасындағы бірлік толыққанды қалпына келтірілмеді.

Анджело да Кларено мен "Кларени"

Фратичеллидің алғашқы тобын Анджело да Кларено (немесе да Синголи) бауырлас құрды. Анджело мен Анкона наурызынан бірнеше бауырластар өмір бойына бас бостандығынан айырылды (1278 ж. шамасында), бірақ оларды орденнің генералы Раймондо Гауфреди (1289–1295) босатып, Арменияға жіберді, онда патша Хетум II оларды қарсы алды. Жергілікті діндарлар бұған онша ынталы емес еді, оларға қарсы халықтық агитациядан кейін олар 1293 жылдың аяғында Армениядан жер аударылды. Олар Италияға оралды, онда 1294 жылы өзінің аскетизмімен танымал, бірақ понтификаты алты айға созылған Селестин V оларға Изгі Франциск ережесін қатаң сақтаумен оқшау адамдар ретінде өмір сүруге рұқсат берді. Селестин оларды францискан басшыларына мойынсұну антынан босатты және оларды Селестиндер монастырында өмір сүретін кедейлер тобы ретінде құрды. Сондай-ақ, ол кардинал қорғауы ретінде кардинал Наполеон Орзиниді тағайындады. Селестин V бас тартқаннан кейін, оның орнын басқан Бонифаций VIII Селестиннің барлық жеңілдіктерін алып тастады, ал Кларенилер Грекияға көшіп барды, онда олардың кейбіреулері папаның әрекетінің заңдылығына қарсы болды. Конвентуалдықтар Бонифацийді Кларенилер әлі де Селестинді қолдап отырды және Бонифацийді папа ретінде мойындамады деп сендірді. Содан кейін Константинополь патриархына қарсы шара қолдануды ұсынды да, олар Фессалияға көшіп барды. Олар жамандаудан қорғану үшін Италияға оралды, онда олардың басшысы Фра Либерат олардың құқықтарын алдымен Бонифаций VIII (1303 жылы 11 қазанда қайтыс болды), содан кейін Бенедикт XI-ге, ол да мерзімінен бұрын қайтыс болды (1304 жылы 7 шілдеде). Лиондағы Климент V-ге (1305–1314) сапарында Либерат қайтыс болды (1307), ал Анджело да Кларено қауымның басшылығына өтті. Анджело 1311 жылға дейін Орталық Италияда болды, содан кейін ол Авиньонға барды, онда оны оның қамқоршылары кардиналдар Джакомо Колонна мен Наполеон Орсини Франгипани қорғады. Сол жерде ол өзіне қарсы қойылған ересь айыбынан өзін сәтті қорғады. Ақыры, ол ауыр және жан-жақты тексеруден кейін ақталды. 1317 жылдың басында Иоанн XXII VIII Бонифацийдің жарлығына сәйкес Анджелоны қауымнан шығарып, қамауға алды. Ол өзін "Epistola Excusatoria" -да шебер қорғады, бірақ Иоанн XXII "Кларенилерді" діни қауым ретінде мақұлдаудан бас тартты және Анджелоны Целестиндік ермектің әдетін қабылдауға мәжбүр етті. 1318 жылы досы кардинал Колонна қайтыс болғанға дейін Анджело Авиньондағы папалық сотында болды, содан кейін Италияға оралды. Селестиндердің прокураторы оған Селестин монастырларында қалуға рұқсат бермеді: оның орнына Бенедиктин абысы Бартоломео Сакро Спеко ди Субиакода қарсы алды. 1334 жылы Иоанн XXII Римдегі Ара Коэли монастырының күзетшісіне Анджелоның денесін алуға бұйырды, бірақ аббат Бартоломей оны беруден бас тартты. Паптың бұқаларынан Анджелоның ізбасарлары Орталық Италияда, яғни Рим провинциясында, Умбрияда және Анкона мархында, сондай-ақ Оңтүстік Италияда (Кампания, Базиликата және Неаполь) орналасқаны көрінеді. Субиакодан Анджело монастырларда немесе монастырларда шашырап тұратын бауырларына айналмалы хаттар жіберді. Ол папа таратып жіберген қауымға басшылықты қолға алып, провинциалдарды, дін қызметкерлерін және қамқоршыларды тағайындады және жаңа монастырларды құрды. Иоанн XXII және оның тікелей орынбасарлары Анкона мархында Фратичеллиге қарсы көптеген жарлықтар шығарды, онда епископтар мен кіші феодалдар папаның қатерлеріне қарамастан, оларды табандылықпен және табысты қорғады. Ол барған сайын әлсіреп, Рим, Анкона, Неаполь және Умбрияға шашырап кеткен монахтарға бара алмай, олармен хат арқылы байланысып жүрді. Оның жеке өзі болмағандықтан, тәртіптің төмендеуіне ықпал етті. Оның ізбасарлары өздерінің ережесін Евангелиеге сәйкес деп қарастырды, және Рим папасы Евангелиеден бас тарта алмайтындай, сондықтан ол ережеден бас тарта алмайды немесе тіпті оны сөзбе-сөз түсіндіре алмайды. Кедейлік туралы дау басталғаннан кейін (1321–1328), барлық Фратичелли папалыққа күшейтілген қарсылық білдірді. Бенедикт XII сайланғанда, Фратичеллилер Авиньондағы шіркеумен татуласуға үміттенді. 1334 жылы 23 желтоқсанда Консисторияда Бенедикт XII Фратичеллилерді кемсітіп, олардың мінез-құлқын, еретикалық бейімділіктерін, салғырт тәртібін және ресми шіркеуді мүлдем елемеуін сынға алды. Анджело Субиакодан Неаполь корольдігіне қарай қозғала алды, онда король Сансияның сотында Майорка Филипп пен Провансальдық және каталондық руханилардың болуы үздіксіз көмекке кепілдік берді. Бір кезде халық трибуны Кола ди Риенциге де қорғаныш берді (1349). Кедейлік мәселесінде фанатикалық болғандарына қарамастан, олар ежелгі дәстүрге сәйкес, жақын жердегі Санто Спирито аббаттығындағы Целестин монахтарынан қорғаныш алды. Кларенилердің шығу тегі, 1474 жылы Сикст IV-тің назарда ұстаған нағыз францискан ретінде бекітілген, белгісіз; олар папалық биліктермен ажырасып, кейіннен қайтып келген, ортодоксия шегінде қалып қойған "орташа" Анджелоның ізбасарлары ма, әлде олардың ішіндегі шіркеушілер ме екені де белгісіз.

Фратицелли де паупери вита

Хронологиялық тұрғыдан алғанда, Фратичеллидің екінші негізгі тобы – Тосканадан Сицилияға қашқан руханилар еді. Алғашқыда олар «бүлікші бауырлар» және «жолдан тайғандар» деп аталды, бірақ кейін «Fraticelli de paupere vita» деп танылды. 1309 жылы релаксаттар мен руханилар арасындағы даулар шегіне жеткенде, Климент V екі тараптың өкілдерін дауларын реттеу үшін Курияға шақырды. Бұл конференцияның нәтижесі Вена кеңесінің соңғы отырысында (6 мамыр 1312 ж.) қабылданған «Exivi de Paradiso» Конституциясы болды. Бұл Конституцияда Николай III-нің 14 тамыз 1279 жылғы «Exiit qui seminat» Булынан қатаңрақ түсіндірілген Қасиетті Франциск ережесі жазылды және руханилардың бірнеше мәселедегі құқықтарын растады. Алайда, бұл әрекет релаксаттардың жоғары лауазымдағы тұлғаларын зеланттарға қарсы қатаң шаралар қабылдауға итермеледі. 1312 жылдың соңында тосқандық руханилардың бір тобы монастырларын тастап, Флоренцияның жанындағы Карминьяно, Ареццо және Асяно монастырларын күшпен басып алды, релаксаттарды қуып шықты. Жазадан қорқып, шамамен елу адам Сицилияға қашып кетті. Бұл оқиғаны естіген Климент V Генуя архиепископы мен тағы екі епископқа оларды қауымнан шығару жазасымен мойынсұнуға мәжбүрлеуді бұйырды. Олардың көпшілігі бұл бұйрықты орындамағандықтан, оны орындауға уәкілеттік алған Сиенадағы Сан-Фиделе преоры оларды қауымнан шығарды және олардың монастырларын тыйым салды (14 мамыр 1314 ж.). Тосканада қалу мүмкін болмағандықтан, олар Сицилияға қашып кетті, онда Солтүстік Италия мен Оңтүстік Франциядан келген көптеген зеланттар оларға қосылды. Сицилия королі Фредерик, Арагон королі Яков II-нің інісі, олардың жарғыларын қарап, оларды қабылдады. Фра Энрико да Чева олардың жетекшісі болды. Иоанн XXII (15 наурыз 1317 ж.) король Фредерикке оларға қарсы қатаң шаралар қолдануды ескертті. Сол күні Авиньондағы кардиналдар Сицилияның рухани басшылығына жолдаған хатында қашқындар жоғары тұрған генерал, провинциалдар мен сақшыларды сайлағандығына ерекше назар салды. 23 қаңтар 1318 ж. папа Иоанн XXII «Gloriosam ecclesiam» Булы арқылы оларды қауымнан шығарды және бес қателікті атап көрсетті: 1) олар Рим шіркеуін сезімтал және бұзылған деп, ал өздерін рухани деп жариялады; 2) олар Рим дін қызметкерлеріне барлық билік пен сот өкілігін жоққа шығарды; 3) олар ант беруге тыйым салды; 4) олар күнәлі дін қызметкерлерінің қасиетті діни рәсімдерді орындай алмайтынын үйретті; және 5) олар тек өздері ғана Евангелияның шын сақтаушылары екенін мәлімдеді. Сицилиядан қуылған, бірақ кейбіреулері 1328 жылға дейін онда қалды, олар Неапольде қауіпсіз орнықты.

Михайлиттер

Бұл үшінші Фратичелли тобы өздерінің атын Михаэль Чезенадан (1342 жылы қайтыс болды) алады, олардың бас өкілі және табиғи жетекшісі. Бұл атау XV ғасырда кең таралған және 1329 жылға қарай басқа топтарға доктриналық мәселелерде үлкен әсер еткен деп есептеуге болады. Дау 1321 жылы Нарбоннада доминикандықтар мен францискандықтар арасында басталды. Негізгі мәселе, Мәсіх пен Оның елшілерінің жеке немесе ортақ мүліктері болмауы туралы айту еретікке жата ма екені болды. 1321 жылы Нарбоннадағы доминикандық инквизитор Джон Бельна, сол аймақта тұтқындалған Беггардтың үйретімін еретік деп жариялады, ол Мәсіх пен елшілердің жеке немесе ортақ ештеңесі жоқ екенін мәлімдеді. Францискандық лекторы Беренгер Талон Беггардты қорғады. Беренгер бұл сөзінен бас тартқандықтан, инквизитор оны жазалаумен қорқытты. Бұл мәселе тез арада доминикандықтар мен францискандықтар арасындағы жалпы дауға айналды. Бұл мәселеде Релаксати және Зеланти Николай III-нің "Exiit qui seminat" бұйрығын келтіре отырып келісті, ол францискандықтардың кедейлігін жеке және ұжымдық түрде елшілердің кедейлігіне тең деп анықтады, сондықтан барлық иеліктерін Рим шіркеуіне берді, бұл Иннокентий IV (14 қараша 1245 ж.) бұрын заңдаған болатын. Кемелдіктің Кемелдік бауырларының билігіне маңызды әсері болғандықтан, 1322 жылдың маусым айында Перуджада орденнің жалпы жиналысы шақырылды, ал генерал-министр және жиналыстың басқа мүшелері екі хат немесе хабарлама жариялады, онда жиналыстың дау туралы пікірі кеңінен баяндалған. Францискандық кардиналдары Виталис пен Бертранның кеңесі бойынша папаның нақты шешімін күтіп, жиналыс Мәсіхтің "абсолютті кедейлігін" қолдады (4 маусым 1322 ж.). Бұл жарияламаны генерал Михаэль Чезена, Оңтүстік Германияның провинциялық министрлері, Англия (Уильям Нотингемдік, Оккам емес), Аквитания, Солтүстік Франция және басқалар, сондай-ақ бірнеше танымал ғалымдар қол қойды. 11 маусымда жиналыс өз шешімдерін бүкіл христиан әлеміне жариялады. Перуджадағы жиналыстың әрекетіне ашуланған Иоанн XXII папа Ad conditorem canonum (8 желтоқсан 1322 ж.) бұйрығын жариялады, онда ол Рим папаларының Кіші бауырлардың барлық мүліктеріне иелік етуінен бас тартады. Ол Рим шіркеуінің францискандық орденнің жылжымалы және жылжымайтын мүліктеріне деген барлық талаптарынан бас тартқанын және оларды қайтарып бергенін мәлімдеді. Джон Аббевильдік Жерардың сөздерін қайталап, бір нәрсенің меншігі оның нақты қолданылуынан немесе тұтынуынан ажыратылмайды деді. (12 қараша 1323 ж.) Мәсіх пен елшілердің жеке-жеке немесе бірлесіп мүліктері болмауы туралы пікірді еретік деп жариялады. Папа мен орден арасындағы дау тез арада саяси сипат алды, өйткені минориттер Германия королі Бавариялық Людовик IV-нің кеңесшілері болып тағайындалды, ол да папамен қақтығысқа түсті. 1324 жылдың 22 мамырында король Людовиктің Саксенхаузендегі үндеуі "өзін Папа Иоанн XXII деп жалған атаған еретикке" қарсы Мәсіхтің кедейлігін жойғаны үшін айыптаулармен толы болды. Бұл танымал "Спиритуалистік экскурс" Бонаграцияның үндеуімен және Касале Убертино мен Питер Джон Оливидің жазбаларымен тығыз байланысты. Бұл францискандықтар арасында пайда болғандығы анық, олар корольдің қорғауымен Иоанн XXII мен оның іліміне қарсы бағытталған, бірақ кейінірек Людовик IV бұл мәселеге қатысты барлық жауапкершілікті мойындаған жоқ. Нәтижесінде Людовик IV қауымнан шығарылды. 1325 жылдың 20 мамырында Лионда Михаэль Чезена төрағалығымен өткен орденнің жалпы жиналысы папаға деген құрметсіздікті тыйым салды. 1327 жылдың 8 маусымында Михаэль Авиньонға бару туралы нұсқау алды, ол 1327 жылдың желтоқсанында бұйрыққа мойынсұнды. Папа оны Перуджадағы жиналыстың әрекеті үшін жұрт алдында қатты сөгіс бергеннен кейін (9 сәуір 1328 ж.) ол жасырын наразылық білдірді және жазадан қорқып, папаның бұйрығына қарамастан, Айгус-Мортеске және одан Пизаға Бергамолық Бонагразиямен және Уильям Окаммен бірге қашты. Осы уақытта Бавариялық Людовик неміс әскерімен Римге кірді және өзін Рим императоры деп Скиарра Колонна (17 қаңтар 1328 ж.) салтанатты түрде тәжге отырғызды; 12 мамырда ол Николай V есімімен францискандық Пьетро Райналдуччиді Корварадан антипапа етіп тағайындады. Авиньоннан қашқан үш адам Людовикке Баварияға еріп, олар өлгенше сол жерде қалды. Людовик IV Баварияға оралғаннан кейін, Николай V барлық қолдаудан айырылып, Доноратико графына бас сауғалады. Иоанн XXII Михаэльді орденнің генералынан алып тастады және Парижде (1329 жылдың 2 маусымында) өтетін жиналысты басқару үшін Минорит кардиналы Бертранд де Туррені орденнің викарий-генералы етіп тағайындады. Иоанн XXII-ге бағынып, ол орденнің көпшілігін Апостолдық Төреге бағынуға көндірді. Михаэль Чезена және оның барлық жақтастары, Михаэлиттер, орденмен жалтап тасталды. Сонымен қатар, Иоанн XXII-нің бұйрығымен оларға қарсы әр жерде сот ісі қозғалды. Михаэлиттер Иоаннның папалыққа құқығын мойындамады және оны және оның ізбасарларын еретиктер деп айыптады. Михаэльге қарсы сот ісі әртүрлі жерлерде жарияланды. 5 қыркүйек 1328 ж. Иоанн XXII Михаэльдің викарийі болған Фра Аззолиноны қамауға бұйрық берді, ал 18 тамыз 1331 ж. Анкона маркасында Михаэльді өкілдік еткен тағы бір викарий, Фра Тединоның тұтқындалуын бұйырды. Михаэльдің ізбасарларының арасында Тоди және Амелиядағы (1329–30 ж. сот ісі қозғалған) минориттер, Кортонада (1329 ж.) және Пизада (1330 ж.), онда олар 1354 жылға дейін ашық түрде пайда болды, сондай-ақ Альбигано және Савонада (1329–1332 ж.) болған азды-көпті минориттер болды. Папалық бұйрықтар Михаэлиттердің Англияда (1329 ж.), Германияда (1322 ж.), Каркассонда, Португалияда (1330 ж.), Испанияда (1329 ж.), Сицилияда және Ломбардияда (1329, 1334 ж.), Сардинияда, Арменияда және басқа жерлерде бар екенін көрсетеді. 1334 жылғы сот процесінің мәліметтері (доминикандықтар хабарлаған) францискандық монастырдағы Фратичеллиге қатысты, олар Иоанн XXII-ге ашық түрде қарсы шығып, Михаэль Чезенаның көзқарасын қолдады, бірақ апокалиптикалық сипатта олар Кіші бауырлар ордені үш бөлікке бөлінгенін және тек Шығысқа баратындар ғана құтылатынын (яғни, өздері) мәлімдеді. Бұл Фратичелли Арменияда, Персияда және басқа Шығыс елдеріндегі Фратичеллимен бірдей болды ма, әлде жоқ па, әзірге белгісіз, өйткені Климент VI барлық епископтарға оларды қудалауға бұйрық берді (29 мамыр 1344 ж.). Ұзақ жылдар бойы, секта Спулето герцогтығындағы үнемі саяси көтерілістердің есебінен өте жақсы дамыды. 1360 жылы Умбриялық Фратичелли тобына қарсы қозғалған сот ісінде, Фра Франческо Никколо Перуджаның олардың негізін қалаушысы екені айтылды. Олар Августин ережесін сақтауға тырысты, бірақ кедейлік мәселесінде фанатизм көрсетті және барлық шіркеу басшыларын парақорлыққа кінәлады. Олар Сицилиялық Фратичеллилердің доктриналарын және оқыту әдістерін үлгі етті. Фратичеллилердің Кампаньядағы (1353–1355 ж.) Narni қаласының билігіне жазған хаты әлі де сақталған, онда олардың мүшелерінің бірі (Фра Стефано) сол қаланың инквизициясымен он екі немесе он бес жыл бұрын қатыгез түрде қамалғанын естіген. Осы хатта олар Todi, Перуджа, Ассизи және Пиза қалаларының мысалына сүйене отырып, оны босатуға шақырады.

Неаполь қаласы

Осыдан кейін бұл топтарды дәл ажырату қиынға соғады. Неаполь мен Калабрияда король Роберт және королева Санция әулие Францискке және оның қарапайым ізбасарларына ерекше құрмет көрсеткендіктен, капелландықтар францискандармен жүргізілді. Сол жерде королеваның бауыры, Майоркалық Фра Филип тұрды. Әкесі, Майорка королі Яков II сияқты, Филипп те рухани францискандыққа жақын болды. Ол сондай-ақ Анджело да Клареноны жоғары бағалады. 1328 жылы Филипп Иоанн XXII-ге өзі және басқа францискандар үшін орден басшыларынан тәуелсіз, әулие Франциск ережесін сөзбе-сөз сақтауға рұқсат сұрады, бірақ папа бас тартты. 1333 жылғы 10 тамыздағы хатында папа патшайымның «қасиетті кедейлікке» қатысты күмәндарын сейілуге мәжбүр болды, ал король тіпті 1322 жылғы Перуджа тарауының көзқарасын қолдайтын трактат жазды. Сондықтан, папаның Фратичеллилерді айыптауы Неаполь Корольдігінде аз нәтиже берді. 1322 жылғы 1 тамызда Иоанн XXII «Fraticelli de paupere vita» қарсы жалпы жарлық шығарды, ал король Робертке (1325 жылғы 4 ақпанда) Фра Энрико да Севаға қарсы арнайы бұйрықтарды жібергеннен кейін, 1325 жылғы 10 мамызда король Роберт пен Калабрия герцогы Карлдың қолымен оларды тұтқындауды талап етті. Папа бұл ескертуді бірнеше рет қайталауға мәжбүр болды (1327, 1330, 1331 жылдары). Содан кейін кейбіреулері Михаилдықтарға қосылды. Олардың ислам дініне өткені туралы мәлімдеме олардың жағдайы мен жергілікті жағдайларды ескере отырып, шындыққа жақын болуы мүмкін. 1331 жылғы 8 шілдеде папа король Робертке Михайлоға қарсы папалық жарлықтарды енді ұстап тұрмауды және олардың оның корольдігінде жариялануына кедергі келтірмеуді ескертті. Бірақ Майоркалық Филипп папаға қарсы ашық уағыз айтты. Корольдік отбасының ықпалымен Неапольдегі сот капелланы Андреа Галиано 1338 жылы Авиньонда оған қарсы басталған сотта ақталды, өйткені ол әлі де Михаил Чезенамен және корольдің қорғауында біраз уақыт Леттере қамалының жанындағы Кастелламареде тұрған елу Михаилдықпен байланысын жалғастырды, бірақ кейін (1235 жылы) олар өздерінің заңды басшыларына мойынсұнды. 1336 жылы «қысқа көйлекті» Фратичеллилер әлі де королева Санция құрған Санта-Кьяра монастырында, Неапольде және корольдіктің басқа бөліктерінде орналасқан; оларды 1336 жылғы 24 маусымда Бенедикт XII (1334–1342) шығарып салуды талап етті. 1344 жылы Климент VI (1342–1352) бұрынғы жарлықтарды қайталау қажет деп тапты. 1362 жылы Клареноның бірнеше ізбасарлары Неаполь аумағында болды. Луи Дюраццо (Неаполь королі Роберттің шөбересі) өзінің Монте-Сант-Анджело қамалына іргелес ауруханада бірнеше Фратичеллилерді ұстады және олардың қызметтеріне қатысты. Бұл Фратичеллилер үш сектаға бөлінді: бұрынғы Аквино епископы Томазо да Божаноны мойындағандар; генерал-министр Бернард Сицилияның ізбасарлары; және Анджело да Клареноны өзінің негізін қалаушы деп санайтындар және оның орнын басушыны ғана мойындағандар. Үш сектаның бәрі де Иоанн XXII ерескеулікке ұшырағаннан кейін нағыз папалық тоқтады деп есептеді, бірақ генерал-министр партиясы қажет болған жағдайда папалыққа адал дін қызметкерлерінің қызметтерін қабылдауды заңды деп санады. 1363–1370 жылдар аралығында францискандар Калабрия мен Сицилиядағы бірнеше монастырьларды иеленуге мүмкіндік алды, бірақ Григорий XI 1372 жылғы 12 қыркүйекте «Фратичеллилердің күлдері мен сүйектері Сицилияда қасиеттілердің реликвиялары ретінде құрметтеледі, тіпті олардың құрметіне шіркеулер салынды» деп шағымданады.

Басқа аудандар

Фратичеллилер Перуджада толық еркіндікке ие болды. Олар ең қолайлы жерде, негізінен байлардың ауыл үйлерінде тұрды. Олар Сан-Франческо-аль-Прато монастырындағы минориттерді (конвентуалдарды) ашық қорлауға дейін батыл болды. Осы Фратичеллилер өздерінің папаларын, епископтарын және генералдарын сайлап, түрлі топтарға бөлінген еді. Конвентуалдар қорғану үшін Тринцидің, бақылаушылар орденін құрған Фра Паолуччосын шақырып, 1374 жылы қала маңындағы Монте Рипидодағы шағын монастырды оған берді. Фра Паолуччо Фратичеллилермен пікірсайыста жеңіске жетті, ал олардың еретик екені анықталған соң, халық оларды қаладан қуды. Бұл Фратичеллилер, және мүмкін, сол кезеңдегі барлық басқалары да "Фратичелли делла опинионе" деп аталды, себебі олардың пікірінше, Рим папасы Иоанн XXII (1323) немесе Целестин V кезінде тоқтаған, және олар ғана нағыз Шіркеуді құрайды. Осы шақта Франциялық Виталь және Флоренциялық Пьетро Фратичеллилердің басшылығын жүзеге асырды. Олар Апулияда, Рим маңында және Маркедегі бай және ықпалды отбасылардан қорғау мен қонақжайлық алды. Олардың қорғаушыларының бірі Андреуччо де Палумбарио болды, ол оларды Риетиге жақын орналасқан қамалында бағындырды, осы үшін ол 1388 жылдың 4 мамырында Урбан VI алдында жауап берді. Сол күні Фарфаның бенедиктин аббаты да осындай қателік үшін сөгіске ұшырады. 1394 жылдың 14 қарашасында Бонифаций IX Terra di Lavoro-ның минориттеріне Фратичеллилер тастап кеткен монастырларды иеленуге құқық берді. Мартин V 14 қараша 1418 жылы Рим провинциясының францискан қауымына да осындай құқықтарды берді, ал 1426 жылдың 7 сәуірінде Фратичеллилердің бекінісі болған Палестрина монастырын оларға арнады. Сол жылы Мартин V Иоанн Капистранды (27 мамыр) және Маркеден Джеймсті (11 қазан) Фратичеллилерге қарсы шаралар қабылдау үшін бас инквизиторлар етіп тағайындады. Францискан қауымында тәртіпті сақтаушылар осы лауазымдағы міндеттерін қатаң және белсенді түрде орындап, сектаның өмірлік маңызы бар негіздеріне нұқсан келтірді. 1415 жылы Флоренция қаласы "кедей өмірді ұстанған Фратичеллилерді, жаман атқа ие Микелино Чезенаның ізбасарларын" ресми түрде қуды, ал Луккада бес Фратичелли сотталып, өз қателіктерін салтанатты түрде мойындады (1411). Мартин V сондай-ақ Порто және Альба епископтарына "Рим провинциясында, Анкона маршында, Сполето герцогтігінде және басқа да жерлерде" барлық Фратичеллилерге қарсы шаралар қабылдауды бұйырды (1427 жылдың 7 маусымы). Сол жылдың 27 қаңтарында Мартин V Анконаның бақылаушыларына Кастро-л'Эрмитадағы Фратичелли монастырын осы аймақтағы Фратичеллилерге қарсы науқанның бірінші қадамы ретінде басып алуға рұқсат берді. 1428 жылдың 1 маусымында ол Анкона епискобына Майолатиде өз шешімдерін қатаң түрде орындауға, барлық күдіктілерді азаптауға, олардың ауылын қиратуға, балаларды еретик ата-аналардан ажыратуға және еретик емес халықты таратуға бұйрық берді. Фратичеллилер христиан әлеміне жолдаған арыз нәтижесіз болды, олардың тағдыры шешілді. Иоанн Капистран және Джеймс Марке олардың отыз алты мекемесін өртеп, мүшелерін таратып жіберді, сондай-ақ Флоренция мен Фабрианода, соңғысында папаның қатысуымен, бірнешеуін өртеді.

Кейінгі тарих

Фратичеллидің бір түрі Испанияның фанатикалық және эксцентрикалық бақылаушысы (1433 ж.) Филипп Бербегни арқылы ұсынылды, ол қатаң қоғам құруға тырысты – де ла Капучола, бірақ Джон Капистран оған қарсы күшті қарсылық көрсетіп, диссертация жазды. 1449 жылы Николай V-нің тапсырмасымен Яков Марский «Фратичеллиге қарсы диалог» атты еңбегін жазды, оны алғаш рет 1452 жылы жариялады, кейін оған толықтырулар енгізді. Осы еңбекке сәйкес, Фратичеллидің негізгі орталықтары Джесси аңғарында, Майолати, Поджио Купо, Массачча және Мергода орналасқан. Олар жеткілікті жақтастары бар жерлерде епископтарды да тағайындады. Олар үгіт-насихат мақсатымен жиі сапар шекті, әсіресе Тосканаға. Кейбіреулері Минориттер, ал кейбіреулері оқшауланғандар сияқты киінді, көбінесе қорғану үшін өздерін жасырып жүрді. Олардың ілімі – бұрынғы секталық қателіктерінің жиынтығы: Иоанн XXII (1323) кезінен бастап бүкіл Рим шіркеуі нағыз Иманды тастап кетті; олар ғана нағыз шіркеуді құрады және құрметті тағамдар мен діни қызметкерлікті сақтады. Фратичеллиге қарсы шаралар 1466 жылы Портиункула мерекесі кезінде Ассизиде Палестрина мен Майолати маңындағы Полиден бірнеше Фратичеллилердің тұтқындалуымен қайтадан белгілі болды. Олар Сант-Анжело қамалында қамалды және оларға қарсы іс қозғалды. Полидегі олардың қорғаушысы граф Стефано де Конти тұтқындалды, бірақ олар Палестринаның асыл Колонна әулетінен де қорғаныс алды. Дәстүр бойынша, Фратичелли көптеген жаңа колониялар құрды және Грекияда маңызды орталыққа ие болды, онда олар елшілерді жіберіп, Марстағы Сент-Джеймстің агрессивті шараларынан пана тапты. Олар әдетте жеке үйлерде түнгі жиналыстар өткізетін, ал Поли тұрғындарының жартысы олардың жақтастары болды. Олардың діни қызметтерінің әдепсіздікпен масқараланғаны туралы айыптама дәлелденбеді. Олардың іліміне сәйкес, «Диалогта» жазылғандай, әдепсіз дін қызметкерлері тәртіп пен сот билігінен айырылды. Сондай-ақ, олар Николай есімді өз епископына ие болды. Осы кезеңде Фратичеллидің қателіктерін жоққа шығаратын көптеген памфлеттер жарық көрді. Римдегі науқан жүріп жатқанда, Германияда Фратичеллиге ұқсас тағы бір секта табылды деген ақпарат келді; бірақ Вирсбергтің Иоганн және Ливин ағайындары бастаған бұл көрегендер Богемия мен Франкониядағы қайыршылар арасында жақтастар тапқанмен, оларды Фратичелли деп санауға болмайды. Барлық қуғын-сүргінге қарамастан, алғашқы Фратичеллидің қалдықтары сақталды, бірақ олардың күші әлсіреп қалды.