Кіріспе
Медициналық жағдай Ауырмаған арқа синдромы немесе ламинектомиядан кейінгі синдром - операциядан кейінгі созылмалы ауырсынумен сипатталатын жағдай. FBS пайда болуына немесе дамуына көптеген факторлар әсер етуі мүмкін, соның ішінде қалдық немесе қайталанатын омыртқалық дискілер, омыртқалық жүйкеге операциядан кейінгі тұрақты қысым, буындардың қозғалмалылығының өзгеруі, тұрақсыздықпен буындардың гиперқозғалмалылығы, жарақат тіндері (фиброз), депрессия, алаңдаушылық, ұйқысыздық, омыртқалық бұлшық еттердің декомдиционирленуі және тіпті Cutibacterium acnes инфекциясы. Адамда диабет, аутоиммундық аурулар және перифериялық қан тамырлары (қан тамырлары) аурулары сияқты жүйелік аурулар салдарынан FBS дамуына бейімделуі мүмкін. FBS- ге байланысты жиі кездесетін белгілерге арқа немесе аяқпен байланысты диффузиялық, тұншықты және ауырсынуды қамтитын ауырсыну жатады. Армандаудың ерекше түрі - аяқ-қолдың өткір, тістейтін және ұрып-соғу ауруы. Кейбір дәрігерлер "ламинектомиядан кейінгі синдром" деген терминді арқаның бұзылуы синдромымен бірдей жағдайды көрсетуге арналған. Ламинектомиядан кейінгі синдромды емдеуге физиотерапия, микротокты электрлік нейромискулярлық стимулятор, кішігірім жүйке блоктары, транскутанды электрлік жүйке стимуляциясы (ТЭНС), мінез-құлық медицинасы, стероидтық емес қабынуға қарсы дәрілер (НСАЖ), мембраналық тұрақтандырғыштар, антидепрессанттар, омыртқа миын стимуляциялау және интратекальді морфин сорғысы жатады. Кейбір жағдайларда эпидуральды стероид инъекцияларын қолдану аз көмекті көрсетуі мүмкін. Қуатты қабынуға қарсы анти- ТНФ терапиясының мақсатты анатомиялық қолданылуы зерттелді. Омыртқаға жасалған операциялардың саны әлем бойынша әртүрлі. АҚШ пен Нидерланды омыртқаға жасалған операциялардың саны ең көп, ал Ұлыбритания мен Швеция ең аз екені туралы хабарлайды. Жақында Еуропада хирургиялық емдеуді күшейту туралы үндеулер айтылды. Омыртқаға операция жасатудың табыстылығы әр түрлі себептерге байланысты.
Failed back syndrome or post laminectomy syndrome is a condition characterized by chronic pain following back surgeries. Many factors can contribute to the onset or development of FBS, including residual or recurrent spinal disc herniation, persistent post operative pressure on a spinal nerve, altered joint mobility, joint hypermobility with instability, scar tissue (fibrosis), depression, anxiety, sleeplessness, spinal muscular deconditioning and even Cutibacterium acnes infection. An individual may be predisposed to the development of FBS due to systemic disorders such as diabetes, autoimmune disease and peripheral blood vessels (vascular) disease. Common symptoms associated with FBS include diffuse, dull and aching pain involving the back or legs. Abnormal sensibility may include sharp, pricking, and stabbing pain in the extremities. The term "post laminectomy syndrome" is used by some doctors to indicate the same condition as failed back syndrome. The treatments of post laminectomy syndrome include physical therapy, microcurrent electrical neuromuscular stimulator, minor nerve blocks, transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS), behavioral medicine, non steroidal anti inflammatory (NSAID) medications, membrane stabilizers, antidepressants, spinal cord stimulation, and intrathecal morphine pump. Use of epidural steroid injections may be minimally helpful in some cases. The targeted anatomic use of a potent anti inflammatory anti TNF therapeutics is being investigated. The number of spinal surgeries varies around the world. The United States and the Netherlands report the highest number of spinal surgeries, while the United Kingdom and Sweden report the fewest. Recently, there have been calls for more aggressive surgical treatment in Europe. Success rates of spinal surgery vary for many reasons.
Себеп
Омыртқаның бір немесе бірнеше операцияларын жасатқаннан кейін де ауырсынуды сезінген науқастарды екі топқа бөлуге болады. Бірінші топқа операция жасату қажет болмаған немесе операция жасатудың қажетті нәтижеге қол жеткізуі мүмкін емес, ал екінші топқа операция жасату қажет болған, бірақ техникалық тұрғыдан мақсатқа қол жеткізбеген адамдар кіреді. Ауырсынудың радикулярлық сипаты бар науқастарда ауырсынудың тек арқадағы ауырсынумен шектелгендерге қарағанда жақсы нәтижеге жету мүмкіндігі жоғары. Екінші топқа толық емес немесе жеткіліксіз операциядан өткен науқастар кіреді. Лембальдық омыртқаның стеноздық бұзылуы, әсіресе дисктің шығып кетуі немесе грыжамен байланысты болса, назардан тыс қалуы мүмкін. Дискті алып тастау, бірақ оның тамырынан пайда болған стеноздың алдын алмаса да, нәтижеге күмән келтіруге болады. Кейде дұрыс емес деңгейде жұмыс істеу, экструзияланған немесе секвестрленген диск сынығын танудың сәтсіздігі сияқты. Кемелсіз немесе орынсыз хирургиялық әсер ету негізгі патологияға жетпеудің басқа да проблемаларына әкелуі мүмкін. Хакелиус жүйке тамырларының зақымдануының 3% -ын көрсетті. 1992 жылы Turner және басқалар. журналдарында 74 мақаланың зерттеуін жариялады. Аурулардың 64% - ы жақсы немесе өте жақсы нәтижелер көрсетті. Алайда, нәтижелер арасында үлкен айырмашылықтар байқалды. Дегенеративті спондилолистезбен ауыратын науқастарда нәтиже жақсы болды. Марджекто және басқалардың ұқсас зерттеулері. бір мезгілде омыртқа артродезиясын (фьюзионды) жүргізудің табыстылығы жоғары екендігін анықтады. Herron және Trippi 24 науқасты зерттеді, олардың барлығы ламинектомиямен ғана емделген дегенеративті спондилолистезбен ауырады. Операциядан кейін 18 мен 71 ай аралығында жүргізілген бақылау кезінде 24 науқастың 20- сы жақсы нәтиже көрсетті. Эпштейн 25 жыл ішінде 290 науқасты емдеген. 69% - ға өте жақсы нәтижелер, ал 13% - ға жақсы нәтижелер алынды. Бұл оптимистік есептер "конкурентті жұмысқа қайта оралу" деңгейімен байланысты емес, бұл көрсеткіш көбінесе омыртқа хирургиясының серияларында нашар. Соңғы 20 жыл ішінде АҚШ-та хирургиялық операциялардың саны күрт өсті: 2001 жылы омыртқаның 122 000-нан астам буыны жасалды, 1990 жылдан бастап 100 000 адамға шаққанда буындар саны 22% -ға өсті, 2003 жылы 250 000-ға дейін, ал 2006 жылы 500 000-ға дейін өсті. 2003 жылы ұлттық есеп бойынша, тек термоядролық синтездегі жабдықтар үшін жылына 2,5 миллиард долларға дейін шығындар шықты. Операциядан кейін ауырсынудың жоғарыда аталған асқынулар мен жағдайларға байланысты болмауы үшін интервенциялық ауырсыну дәрігерлері "ауырсынуды тудыратын" органды, яғни науқастың ауырсынуына себепші анатомиялық құрылымды анықтау қажеттігін айтады. Операция тиімді болу үшін хирург дұрыс анатомиялық құрылымға операция жасауы керек, бірақ ауырсынудың қайнар көзін анықтау мүмкін емес. Бұл қосылған сегменттер қосылған омыртқалардың үстінде және астында орналасқан омыртқааралық дискілерге беріліп жатқан торсиондық және кернеу күштерінің артуына әкелуі мүмкін. Операцияның негізгі мақсаты - жүйке элементіндегі "басымды" жою немесе механикалық қысымды азайту: не омыртқа миы, не жүйке түбірі. Бірақ бел ауруы тек қана қысымнан емес, жүйке тамырының химиялық қабынуынан туындауы мүмкін екені мойындалады. Дисктердегі бұзылудың нәтижесінде жүйке тамырының қатты қабынуы бірнеше онжылдықтан бері белгілі. Соңғы бес жылда бұл аурудың ерекше қабыну медиаторы бар екені туралы деректер көбейіп келеді. Бұл қабыну молекуласы, яғни буын некрозы факторы альфа (TNF), тек дискідегі кілегей немесе шығыңқылықпен ғана емес, сонымен қатар дискі жыртылуы (анулярлық жыртылыс), фасеталық буындармен және омыртқаның стенозы кезінде де бөлінеді. ТНФ ауру мен қабынуға себеп болумен қатар, дисктің дегенерациясына да ықпал етуі мүмкін. Егер ауырсынудың себебі қысылу емес, керісінше TNF арқылы араласқан қабыну болса, онда бұл хирургиялық операцияның ауырсынуды жеңілдемеуін және тіпті оны күшейтуі мүмкін екенін түсіндіреді, нәтижесінде FBSS пайда болады.
Сакроилиялық буындардың төменгі бел ауруындағы рөлі
Коэн 2005 жылы жасаған зерттеуде "СИ буыны шын мәнінде, бірақ бағаланбайтын аурудың 15% -дан 25% -ға дейін ауырады" деген қорытындыға келді. Ha және басқалардың зерттеулері көрсеткендей, операциядан кейінгі СИ буынының дегенерациясы, операциядан кейінгі 5 жылда 75% -ды құрайды. ДеПалма мен Лилианг және басқалардың зерттеулері диагностикалық блоктар негізінде белдік буынынан кейінгі пациенттердің 40-61% - ында СИ буынының дисфункциясы симптомдары бар екенін көрсетеді.
Темекі шегу
Соңғы зерттеулер көрсеткендей, темекі шегушілер омыртқаға операция жасағанда, егер операцияның мақсаты ауырсыну мен зақымдануды азайту болса, әдетте сәтсіз болады. Көптеген хирургтар темекі шегуді омыртқаны операция жасаудың толықтай қарсылығы деп санайды. Никотин кальцитонинге қарсы тұруды және остеобласттық функциялардың төмендеуін тудырады. Сондай- ақ ол қан тамырларының диаметріне шектеу қойып, жарақаттанудың артуына әкелуі мүмкін. Темекі шегу, арқадағы ауырсыну және барлық түрдегі созылмалы ауырсыну синдромы арасында байланыс бар. Данияда омыртқа хирургиясынан өткен 426 науқастың есебінде темекі шегудің пациенттің жалпы қанағаттануына және жұмыстан қанығуына кері әсері бар екені, бірақ функционалдық нәтижеге өлшенетін әсері жоқ екені анықталды. Хипотетикалық болжамның дәлелі бар, операциядан кейінгі темекі тартуды тастау, спинальды омыртқаның бірігуінен кейінгі нәтижелерге темекі шегудің әсерін жоюға көмектеседі. Егер науқастар операциядан кейінгі уақытта темекі шегуді тоқтатса, бұл сәттілікке оң әсер етеді. Жасөспірім кезіндегі тұрақты темекі шегу жас ересектердегі бел ауруымен байланысты. Темекі шегудің бірнеше жылы қыздар арасында әсер ету-салу байланысын көрсетті. Жақында жүргізілген зерттеулер темекі шегудің қан сарысуындағы гидрокодон деңгейіне кері әсерін тигізетініне көз жеткізді. Емді тағайындаған дәрігерлер кейбір темекі шегушілерде гидрокодонның сарысудағы деңгейін анықтау мүмкін емес екенін білуі керек. Данияда көптеген әдебиеттерді қарастырған зерттеуде темекі шегуді арқаның төменгі жағындағы ауырсынудың себебі емес, әлсіз тәуекел көрсеткіші деп қарастыру керек деген қорытындыға келді. Көптеген эпидемиологиялық зерттеулерде темекі шегу мен бел ауруы арасындағы байланыс туралы айтылған, бірақ әдіс пен зерттеу нәтижелерінің айырмашылығы осы әдебиетті үйлестіруді қиындатады. Ұлттық омыртқа желісінің омыртқа омыртқасына операция жасатқан 3482 науқастың үлкен зерттеуінде (1) темекі шегу, (2) өтемақы, (3) өзін-өзі хабарлаған жалпы денсаулықтың нашар болуы және (4) бұрыннан бар психологиялық факторлар сәтсіздікке ұшырау қаупі жоғары болды. Қадағалау 3 айдан және операциядан кейін бір жылдан кейін жүргізілді. Операция алдындағы депрессиялық бұзылулар жақсы нәтиже бермеген. Темекі шегудің операциядан кейінгі инфекциялардың жиілігін арттыратыны және синтездің жылдамдығын төмендететыны дәлелденді. Бір зерттеуде операциядан кейінгі инфекциялардың 90% - ы темекі шегушілерде, сондай-ақ жарақат айналасындағы мионекроз (бұлшықеттердің жойылуы) пайда болғаны анықталды.
Қайталанатын немесе тұрақты дискілер грыжасы
Дискі бір деңгейде алынып тасталса, кейіннен басқа деңгейде дискі бұзылуына әкелуі мүмкін. Тіпті дискті толық хирургиялық кесу кезінде де дисктің 30-40% қалдырылады, оны қауіпсіз түрде алып тастау мүмкін емес. Бұл дискі операциядан кейін бір уақытта қайта пайда болуы мүмкін. Қарынның барлық негізгі құрылымдары мен артқы ретроперитонеалдық кеңістіктегі барлық негізгі құрылымдар, белгілі бір уақытта, артқы ламинектомия / дискектомия хирургиялық процедураларды қолдану арқылы дисктерді алып тастау арқылы зақымдалған. Олардың ең көрнектісі - дискідің алдыңғы бөлігіне жақын орналасқан сол жақ ішкі иляк тамырдың жарасы. Кейбір зерттеулерде дискіге операция жасатқаннан кейін бір тамыршалық немесе басқа формадағы қайталанатын ауырсыну 50% -ға дейін болуы мүмкін. Жаңа симптомдардың пайда болу мерзімі қысқа немесе ұзақ болуы мүмкін. Тура аяқты көтеру сынағы сияқты диагностикалық белгілер, тіпті нақты патология болса да, теріс болуы мүмкін. Оң миелограмманың болуы жаңа дискілік ойықтанғандықты білдіруі мүмкін, бірақ жаңа дискіге еліктейтін операциядан кейінгі шабыт жағдайдың белгісі болуы мүмкін. Жаңа MRI бейнелеу әдістері бұл мәселені біршама түсіндірді. Керісінше, операциядан кейінгі шабыт пайда болған кезде қайталанатын дискілерді анықтау қиын болуы мүмкін. Миелографиялық зерттеулер пациенттің қайталап пайда болған дискі ауруын толық бағалауға жеткіліксіз, сондықтан КТ немесе МРТ сканерлеуі қажет. Тіннің тығыздығын өлшеу пайдалы болуы мүмкін.
Омыртқаның талмасы
Омыртқаның талмасы дискінің бұзылуы үшін ламинектомиядан кейін немесе омыртқаның талмасының бастапқы патологиялық жағдайы үшін операция жасалған кезде кешіктірілген асқыну болуы мүмкін. Мэн зерттеуінде омыртқа омыртқасының созылуымен ауыратын науқастар арасында 8 - 10 жыл бойы бақылау жүргізілген кезде, төменгі бел ауруының жеңілдеуі, симптомдардың басым жақсаруы және қазіргі жағдайға қанағаттанушылық бастапқыда хирургиялық немесе хирургиялық емес жолмен емделген науқастарда ұқсас болды. Алайда, аяқ ауруының жеңілдеуі мен арқаның жақсаруы хирургиялық емделушілер арасында жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Финляндияда омыртқаның таяздығы туралы үлкен зерттеу операциядан кейін жұмыс істеу қабілеті үшін прогностикалық факторлар операциядан бұрын жұмыс істеу қабілеті, 50 жасқа дейінгі жас және алдыңғы операциядан бұрын операция жасалмағаны болды. Өте ұзақ мерзімді нәтиже (орташа бақылау уақыты 12, 4 жыл) 68% емделушілерде (59% әйелдер мен 73% ерлер) жақсыдан жақсыға дейін болды. Сонымен қатар, ұзындықтағы бақылауда 1985 және 1991 жылдар аралығында нәтиже жақсарды. Ұзақ уақыт бойы бақылау кезінде ешқандай ерекше асқынулар байқалған жоқ. Операция алдындағы миелографияда толық немесе жартылай блокталған пациенттерде ең жақсы нәтижеге қол жеткізілді. Сонымен қатар, блокталған стенозбен ауыратын науқастардың нәтижелері бойлық бақылауда айтарлықтай жақсарды. Компьютерлік томографиялық (КТ) сканерлеуде операциядан кейінгі стеноз 90 науқастың 65% - інде байқалды және 23 науқастың (25%) ауыр болды. Алайда, бұл сәтті немесе сәтсіз хирургиялық декомпрессия пациенттердің субъективті мүгедектігімен, жүру қабілетімен немесе ауырсынудың ауырлығымен байланысты емес. Бұрын жасалған операциялардың хирургиялық нәтижелерге әсері нашарлаған. Бұл әсер операция алдындағы миелографияда толық блокталған пациенттерде айқын көрінді. Бұрын арқасына операция жасатқан науқастың хирургиялық нәтижесі алдыңғы екі операцияның аралығы 18 айдан артық болған кезде алдыңғы операция жасатпайтын науқастың хирургиялық нәтижесіне ұқсас болды. Операциядан кейінгі МРТ- дегі стеноздың пайда болуы пациенттерде байқалатын симптомдармен салыстырғанда шектеулі болуы мүмкін. Пациенттердің жақсаруды қабылдауы операциядан кейінгі магниттік- резонанстық томографиядан көрінген құрылымдық нәтижелерге қарағанда ұзақ мерзімді хирургиялық нәтижемен әлдеқайда тығыз байланысты болды. Дегенеративті зерттеулер пациенттердің жүру қабілетіне стеноздық зерттеулерге қарағанда көбірек әсер етті. Операциядан кейінгі радиологиялық стеноз омыртқаның белдік асқазанды асқазандауы үшін операция жасалған пациенттерде жиі кездеседі, бірақ бұл клиникалық нәтижемен байланысты емес. Клиникалық дәрігер омыртқа омыртқасының созылуынан операция жасатқан науқастарда клиникалық симптомдар мен белгілерді операциядан кейінгі компьютерлік томографиялық зерттеулермен салыстырған кезде абай болуы керек. Джорджтаун университетінің зерттеуінде 1980-1985 жылдар аралығында белдік тамырынан асқазанға қысымды түсіретін операция жасатқан жүз науқас туралы айтылған. 4 пациентті суландырудан кейінгі стенозбен қамтылды. 88 науқастың 5 жылдық бақылау кезеңі жүргізілді. Орташа жасы 67 жаста, ал 80% -ы 60 жастан асқан. Бір мезгілде пайда болған аурулардың жиілігі жоғары болды, бірақ негізгі мүгедектік - бұл неврологиялық қатысы бар белдік стеноз. Бастапқыда сәттілік жиілігі жоғары болды, бірақ неврологиялық әсердің қайталануы және арқаның төменгі жағындағы ауырсынудың тұрақтылығы сәтсіздіктердің көбеюіне әкелді. 5 жыл өткен соң бұл көрсеткіш 27%- ға жетті, бұл аурудың 50% - ға дейін өспеуін көрсетеді. 26 сәтсіздіктің 16- сы жаңадан пайда болған неврологиялық әсерден кейін пайда болды, бұл сегіз жағдайда стеноздың жаңа деңгейінде және сегізінде операциялық деңгейде стеноздың қайталануы болды. 16 науқастың 12- сінде қайта операция жасалды, бірақ екеуіне үшінші операция қажет болды. 5 жыл өткен соң спондилолистездің жиілігі операциядан кейін сәттілікке қарағанда операциядан кейін сәтсіздікке ұшыраған пациенттерде (26 пациенттің 12- сі) жоғары болды (64- тің 16- сы). Спондилолистетикалық стеноз қысымды азайтудан кейін бірнеше жыл ішінде қайталануға бейім. Жасы ұлғаюы және ауруларға байланысты бұл топта синтез жасау қиын болуы мүмкін.
Операциядан кейінгі инфекция
Ауырудың аз бөлігі операциядан кейінгі инфекциямен ауырады. Көп жағдайда бұл жаман асқыну болып табылады және болашақтағы жақсару немесе болашақтағы жұмысқа орналасу үшін жақсы болжам емес. Хирургиялық әдебиеттердегі мәліметтер бойынша инфекция деңгейі 0% -дан 12% -ға дейін жетеді. Инфекцияның таралуы процедураның күрделілігі мен жұмыс уақытының ұлғаюымен өсуге бейім. Металл имплантаттарды (құралдарды) қолдану инфекция қаупін арттырады. Инфекцияның көбеюіне байланысты факторларға қант диабеті, семіздік, дұрыс тамақтану, темекі шегу, бұрын жұққан инфекция, ревматоидты артрит және иммунитет тапшылығы жатады. Бұрын жараланған жарақатты омыртқаға операция жасаудың қарсы көрсетілімі ретінде қарастыру керек, өйткені мұндай науқастардың операциядан кейін жағдайының жақсару ықтималдығы аз. Микробқа қарсы профилактика (инфекция басталғанға дейін операция кезінде немесе одан кейін антибиотиктер беру) бел омыртқасының хирургиясында хирургиялық орынның инфекция деңгейін азайтады, бірақ оны қолдануда үлкен айырмашылықтар бар. Жапондық зерттеуде, ауруларды бақылау орталықтарының антибиотиктер профилактикасы бойынша ұсыныстарын қолдана отырып, жалпы инфекция деңгейі 0,7% -ды құрады, бір доза антибиотикті қолдану тобында 0,4% -ды және бірнеше доза антибиотикті қолдану тобында 0,8% -ды құрады. Авторлар операциядан кейінгі 5-7 күн бойы профилактикалық антибиотиктер қолданған. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарының нұсқаулығына сәйкес, олардың антибиотиктік профилактикасы тек операция күні ғана қолданылды. Екі түрлі антибиотикалық протоколдар арасында инфекция таралу жылдамдығында статистикалық айырмашылық жоқ деген қорытындыға келді. CDC нұсқаулығына сәйкес, омыртқаның омыртқа жамбас сүйегі хирургиясында инфекцияның алдын алу үшін профилактикалық антибиотиктің бір дозасы тиімді екені дәлелденді.
Эпидуральді операциядан кейінгі фиброз
Дисктің экзициясына арналған ламинектомиядан кейінгі эпидуральды таңбалану қайталанатын ициас немесе радикулопатия үшін қайта операция кезінде жиі кездесетін белгі. Екі немесе одан да көп омыртқаны қамтитын кең көлемді ламинектомияда операциядан кейінгі таңбалану норма болып табылады. Ол көбінесе L5 және S1 жүйке тамырларының айналасында байқалады.
Тіркемелі арахноидит
Тiлiк бiрiнiң пайда болуы да субарахноидтық кеңiстiктегi асқыну болуы мүмкiн. Оны анықтау мен бағалау өте қиын. Магниттік-резонанстық томографияны пайда болғанға дейін арахноидит бар-жоғын анықтаудың жалғыз жолы - қабырғаның қабырғасын ашу. КТ-мен, Пантопаке және кейіннен Метризамид миелографиясы кезінде радиографиялық зерттеулердің негізінде арахноидит бар екендігі анықталды. Көп жағдайда, миелографиялық зерттеулер метризамидті енгізгенге дейін арахноидиттің себебі болды. Сондай-ақ, бұл ауру қатты дискілер қақырығы немесе омыртқаның таяздығы кезінде пайда болатын ұзақ мерзімді қысымнан да туындауы мүмкін. Неоплазияға кемістіктер мен өкпе карциномы, меланома және Ходжкин емес лимфома сияқты жүйелі ісіктердің гематогендік таралуы жатады. Неоплазияға сондай-ақ глиобластома мультиформ, медуллобластома, эпендиома және хороидтық плаксус карциномасы сияқты негізгі орталық жүйке жүйесінің (ҚЖС) ісіктерінен цереброспинальді сұйықтықтың (ҚЖС) тікелей себуі жатады. Шынында да, арқаншаңның арқаншаң ауруының ең көп тараған себебі жұқпалы аурулар немесе қатерлі ісік емес. Бұл операциядан кейінгі немесе негізгі патологиядан кейінгі ерекше емес жарақаттан туындайды.
Жүйке зақымдануы
Жүйке түбірінің жаралануы немесе катеризация немесе тартудан зақымдануы созылмалы ауырсынуға әкелуі мүмкін, бірақ оны анықтау қиын болуы мүмкін. Нерв түбірін дискі, сүйек (остеофит) немесе жарақат сияқты тұрақты агенттің созылмалы қысуы да жүйке түбірін тұрақты зақымдауы мүмкін. Бастапқы патологиядан немесе операциядан кейін пайда болған эпидуральды таңбалау да жүйке зақымдануына ықпал етеді. Бір зерттеуде омыртқасы бұзылған пациенттерде патологияның 57% - ы операция жасалғанымен бірдей деңгейде байқалды. Қалған жағдайларда патология басқа деңгейде немесе қарама-қарсы жақта, бірақ операция кезінде бірдей деңгейде дамыды. Теориялық тұрғыдан алғанда, барлық осал науқастарда жүйке зақымдануы немесе зақымдануы бар, бұл аурудың симптомдары қалыпты емдеуден кейін де сақталады.
Менеджмент
Артқы арқадағы ауытқулар (ААЖ) - бұл бел омыртқасының хирургиялық операциясының жақсы танылған асқынуы. Бұл аурудың салдарынан адам ұзақ уақыт бойы ауырып, мүгедектікке ұшырайды. Көптеген науқастар "орқашаның ақауы" деп саналады және ұзақ уақыт бойы есірткімен емделіп, сауығып кету мүмкіндігі аз. Соңғы жылдары ауқымды жұмыстар жүргізілгеніне қарамастан, ФБС қиын және қымбатқа түсетін ауру болып қала береді.
Опиоидтар
Висконсин университетінің хроникалық ауырсынумен ауыратын науқастар зерттеуі метадонның опиоидты тәуелділікті емдеуде кеңінен қолданылатынын анықтады, бірақ метадон тиімді анальгезия да береді. Басқа опиоидтар жеткіліксіз ауырсынуды жеңілдететін немесе төзімсіз жанама әсерлер тудыратын немесе нейропатиялық ауырсынудан зардап шегетін пациенттерге анальгетикалық препарат ретінде метадонды қолдану тиімді болуы мүмкін. Терiс әсерлер, әсiресе тыныс алу жүйесiнiң күйзелуi мен өлім-жітімi, метадонды созылмалы ауырсынумен ауыратын науқасқа анальгетикалық терапия ретінде қарастыратын дәрігер үшін метадонның фармакологиялық қасиеттерін түбегейлі білуді қажет етеді.
Пациенттерді таңдау
Сальмалық ауырсыну (арқадағы ауырсыну, артқы жақтың аяғына дейін сәулелену) және дискідегі кілегейден туындаған тамыршыл жүйкелердің жоғалуының анық клиникалық белгілері бар пациенттер операциядан кейінгі өмір сүру ұзақтығында төменгі бел ауруы барларға қарағанда жақсы болады. Егер жүйке тамырына қысым жасайтын дискінің бұзылуы анықталмаса, операцияның нәтижесі өкінішті болады. Жұмысшыларды өтеу, жауапкершілікке тартылу немесе басқа да өтемақы жүйелеріне қатысы бар науқастар операциядан кейін нашаррақ жұмыс істейді. Омыртқаның созылуына байланысты операция әдетте жақсы нәтиже береді, егер операция кең көлемде жүргізілсе және симптомдар пайда болғаннан кейін бір жыл ішінде жүргізілсе. Оукландер мен Норт арқадағы ауытқу синдромын бір немесе бірнеше хирургиялық процедурадан кейін созылмалы ауырсынумен ауыратын науқас деп анықтайды. Олар науқас пен хирург арасындағы қарым-қатынастың мына сипаттамаларын анықтады: Науқас хирургтан ауырсынуды жеңілдетуді талап етеді. Хирург операцияның мақсатына жетпеген жағдайда, оны емдеу үшін үлкен жауапкершілік сезінеді. Науқас сәтсіздікке ашуланып, сотқа жүгінуге бейімделеді. Ауырсынуды басу үшін қолданылатын дәрілердің саны артып, олар адамда тәуелділікті тудырады. Қымбатқа түсетін консервативті емдеудің сәтсіздігіне байланысты хирург, бұл да сәтсіз болуы мүмкін болса да, қосымша операция жасауға тырысады. Еңбекке қайта оралу мүмкіндігі мүгедектіктің ұзақтығы ұлғая берген сайын төмендейді. Мүмкіндігі шектеулі болу үшін берілетін қаржылық ынталандырулар қалпына келтіру үшін берілетін ынталандыруларға қарағанда басым болып көрінуі мүмкін. Мүмкіндігі шектеулі немесе жұмысшыны өтеу үшін қаржы көзі болмаған жағдайда, басқа психологиялық белгілер науқастың операциядан кейін қалпына келу қабілетін шектеуі мүмкін. Кейбір науқастар жай ғана бақытсыз, және олардың сауығуға деген құштарлығына және оларды күтіп-ұстауға қатысатын дәрігерлердің ең жақсы күш-жігеріне қарамастан "созылмалы ауырсыну" категориясына жатады. Операцияның инвазивті емес түрлері де бірдей табысты емес; шамамен 30,000 40,000 ламинектомиямен ауыратын науқастар симптомдарды жеңілдетпейді немесе симптомдар қайталанады. Омыртқаға операция жасаудың басқа, инвазивті емес түрі - дискке операция жасау, оның 65% -ы қайта қаралады. Сондықтан FBSS-тің медициналық және хирургиялық қауымдастықтардың зерттеулері мен назарына лайық маңызды медициналық мәселе екендігі таңқаларлық емес.
The patient makes increasing demands on the surgeon for pain relief. The surgeon may feel a strong responsibility to provide a remedy when the surgery has not achieved the desired goals. The patient grows increasingly angry at the failure and may become litigious. There is an escalation of narcotic pain medication which can be habituating or addictive. In the face of expensive conservative treatments which are likely to fail, the surgeon is persuaded to attempt further surgery, even though this is likely to fail as well. The probability of returning to gainful employment decreases with increasing length of disability. The financial incentives to remain disabled may be perceived as outweighing the incentive to recover. In the absence of a financial source for disability or worker's compensation, other psychological features may limit the ability of the patient to recover from surgery. Some patients are simply unfortunate, and fall into the category of "chronic pain" despite their desire to recover and the best efforts of the physicians involved in their care. Even less invasive forms of surgery are not uniformly successful; approximately 30,000–40,000 laminectomy patients obtain either no relief of symptomatology or a recurrence of symptoms. Another less invasive form of spinal surgery, percutaneous disc surgery, has reported revision rates as high as 65%. It is no surprise, therefore, that FBSS is a significant medical concern which merits further research and attention by the medical and surgical communities.
Дискілерді алмастыру
Ломбарлық диск алмастыру бастапқыда белдік артродезияға (қосылу) балама ретінде жасалған. Бұл процедура АҚШ пен Еуропада үлкен қызығушылық пен күтуді арттырды. 2004 жылдың соңында бірінші белдік диск алмастыруға АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдады. Еуропаның тәжірибесі көбірек болды. Содан бері алғашқы қуаныштан күмән мен алаңдаушылық орын алды. Дисктің толық алмастырылуын қайта қараудың әр түрлі сәтсіздіктері мен стратегиялары туралы хабарланған. Омыртқаның бұзылуы кезінде дискті жасанды немесе толық алмастырудың рөлі әлі күнге дейін анық емес. Кез келген жаңа техниканы бағалау қиын немесе мүмкін емес, өйткені дәрігердің тәжірибесі аз немесе жоқ болуы мүмкін. Пациенттің күтуі бұрмалануы мүмкін. Дискті жасанды түрде ауыстыру үшін нақты көрсетілімдерді анықтау қиын болды. Бұл алмастыру процедурасы немесе синтездеудің баламасы болмауы мүмкін, өйткені соңғы зерттеулер синтезделген пациенттердің 100% - ының диск алмастыруға бір немесе бірнеше қарсы көрсетілімдері бар екенін көрсетті. Диск алмастырудың рөлі қазіргі әдебиетте анықталмаған жаңа көрсетілімдерден немесе қазіргі қарсы көрсетілімдерді жеңілдетуден туындауы керек. CHARITE дискінің L4 және L5 S1 нүктелерінде алмастыру нәтижесі бірдей екені анықталды. Алайда, ProDisc II L5 S1- ге қарағанда L4 5 - те жақсы нәтижелерге ие болды. Бірнеше зерттеуде жас жастың жақсы нәтижеге жетуі байқалды. Басқа жағдайларда ол теріс болжаушы немесе болжау құндылығы жоқ деп табылды. Егде жастағы науқастарда асқынулар көбірек болуы мүмкін. Басқа зерттеулерде оның әсері жоқ деп мәлімделген. Қазіргі кездегі деректер диск алмастырудың қазіргі жағдайы туралы нақты қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Имплантацияланған нейростимуляцияның табыстылығы 25% - 55% - ға дейін. Жетістік - ауырсынудың салыстырмалы түрде азаюы.
Хиропрактика
Кішігірім жағдайлар сериясы хирургиялық көмекпен емдеуден өткен, операциядан кейін оң нәтижеге қол жеткізе алмаған науқастардың жағдайын жақсартқанын көрсетті.
Ламинотомиядан кейінгі синдромның алдын алу
Сүйекті алып тастамайтын кішігірім процедуралар (мысалы, эндоскопиялық трансфораминалды белдік дискектомиясы және реконструкциясы) ламинектомиядан кейінгі/ ламинотомиядан кейінгі синдромды тудырмайды.
Болжам
АҚШ-тың әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңның II және XVI тарауларында жарияланған ережелерге сәйкес созылмалы радикулопатия, арахноидит және омыртқа стенозы 1.04 А (радикулопатия), 1.04 В (арахноидит) және 1.04 С (омыртқа стенозы) тізімдерінде мүгедектіктік жағдайлары ретінде танылады.
Жұмыс орнына қайта оралу
Канадалық зерттеуші Вэдделл және басқалар қайталап операция жасаудың және жұмыс орнына қайта оралудың пайдасы туралы жұмысшының өтемақысы туралы есептер. Олар омыртқаларына операция жасатқан жұмысшылардың жұмысқа оралуына көп уақыт кетеді деген қорытындыға келді. Екі рет омыртқаға операция жасалғанымен, олардың көбісі, тіпті, біреуі де, жұмыс істемейді. Екі операциядан кейін, жұмысшыларды оңалту жүйесіне кірген адамдардың көбісі операциядан кейін жақсармайды. Көпшілігі үшінші операциядан кейін нашарлайды. Жұмысшыны еңбекке жарамсыздық жағдайынан айыру кезінде болған жарақаттармен байланысты арқадағы ауырсынулар әдетте қысқа уақытқа созылады. Мұндай эпизодтардың шамамен 10% -ы қарапайым болмайды және операция жасалмаса да, созылмалы және мүгедектіктік жағдайларына айналады. Жұмыстан қанағаттанбаушылық пен жеке адамның физикалық талаптарды қабылдау қалпына келтіру уақытының ұлғаюымен немесе қалпына келмеу қаупі жоғары болуымен байланысты деп болжанады. Жеке психологиялық және әлеуметтік жұмыс факторлары, сондай-ақ жұмысшы мен жұмыс беруші арасындағы қарым-қатынастар да қалпына келтіру уақыты мен деңгейіне байланысты болуы мүмкін. Финляндияда омыртқа омыртқасының асқазандануы бар науқастар операция арқылы жұмыс істеуге оралған кезде жүргізілген зерттеуде: 1) операциядан бұрын зейнеткерлікке шыққан науқастардың ешқайсысы жұмыс істеуге оралған жоқ. (2) Әйелдердің операциядан кейінгі еңбекке жарамдылығын болжайтын айнымалылар: операция кезінде еңбекке жарамдылық, операция кезінде жасы < 50 жыл, белдік омыртқа стерильділігі белгілерінің ұзақтығы < 2 жыл. (3) Ерлер үшін бұл факторлар: операция кезінде жұмысқа жарамды болу, операция кезінде жасы < 50 жас, бұрын операция жасалмаған, және бір ламинектомиядан кем немесе тең хирургиялық процедураның көлемі. Әйелдер мен еркектердің омыртқа омыртқасының созылуы бойынша операциядан кейін жұмыс қабілеттілігі айырмашылығы жоқ. Егер жұмыс қабілетін барынша арттыру мақсат етілсе, онда омыртқаның белдік асқазанды созу операциясы көрсетілсе, оны дереу орындау керек. Жасы 50- ден асқан және науқаспен демалыста болған омыртқа омыртқасының созылуымен ауыратын науқастардың жұмысқа оралуын күту мүмкін емес. Сондықтан осындай күрделі хирургиялық процедурадан кейін науқастарды жеңіл жұмыс орындарына қайта даярлау олардың жұмысқа оралу мүмкіндігін арттыра алады. Операциядан бұрын немесе кейін жұмыс істеу қабілеті және алдыңғы операциялардың болмауы жақсы нәтижеге болжаушы факторлар болды. Операциядан бұрын 86 науқас жұмыс істеген, 223 науқас ауруханада, 130 науқас зейнеткерлік демалыста болған. Операциядан кейін жұмыс істейтін науқастардың 52-сі және жұмыссыздардың 70-і жұмысқа оралды. Зейнеткерлік жасқа шыққан науқастардың ешқайсысы жұмысқа қайтып келмеді. Операция алдындағы жұмыс қабілеттілігі, операция кезінде 50 жасқа толмаған және алдыңғы арқадағы операциялардың болмауы операциядан кейінгі жұмыс қабілеттілігін болжайды. Бельгиядан келген бір хабарда пациенттердің омыртқа дискісінен жараланғандықтан жасалған операциядан кейін орта есеппен 12-16 аптадан кейін жұмысқа оралуы айтылған. Алайда, дискектомиядан кейін жұмысқа және әдеттегі іс-әрекеттерге қайта оралу үшін ертерек ынталандырудың құндылығын растайтын зерттеулер бар. Қадағалау барысында ешбір науқастың арқасы не аяғы ауырып жұмыс орнын ауыстырмағаны анықталды. Жұмысқа оралу және қалыпты іс-әрекетпен айналысу туралы кеңес неғұрлым ерте берілген болса, науқастың соған мойынсұну ықтималдығы соншалықты жоғары болады. Арқаның тұрақты бұзылуы бар науқастар жұмысқа оралу үшін төмен басымдыққа ие. Жұмыстан босату уақыты ұлғая түскен сайын жұмысқа қайта оралу ықтималдығы төмендейді. Бұл әсіресе Бельгияда орын алады, онда 20% адамдар омыртқаның арқалық омыртқасының дискілерінен зақымдануына байланысты операциядан кейін жұмыс істемеді. Бельгияда аурулар қоры медициналық кеңесшілері еңбек қабілеттілігін бағалауда және денсаулығына байланысты жұмысқа жарамдылығы төмен немесе төмен болған қызметкерлерді медициналық оңалту шараларында маңызды рөл атқарады. Бұл шаралар ауру және мүгедектік туралы заңнамада белгіленген. Олар ұзақ мерзімді мүгедектікті болдырмау қағидасына сәйкес келеді. Авторлардың тәжірибелерінен бұл шаралар медициналық тәжірибеде жүйелі түрде қолданылмайтыны көрінеді. Медициналық кеңесшілердің көпшілігі дененің зақымдануын тек бағалауға ғана көңіл ...
Зерттеу
Ауырудың негізгі себебі ретінде ісіктің некрозы факторы альфа (TNF) анықталуы қазір FBSS- мен ауыратын пациенттерге мүлдем жаңа тәсіл қолдану мүмкіндігін көрсетеді. 1998 жылы АҚШ-та TNF-ның нақты және күшті ингибиторлары қол жетімді болды және 2001 жылдан бастап эксперименталды модельдерде сезімталдықты емдеуде тиімді болуы мүмкін екені дәлелденді. Жарияланған пилоттық зерттеулерде осы анти- TNF агенттердің бірі - патенттелген ем әдісі etanercept- тің мақсатты анатомиялық қолданылуы хроникалық дискілік ауырсыну мен FBSS ауруы бар таңдалған науқастарды емдеуде тиімді екені айтылған. Бұл науқастардағы ауырсынуды жеңілдетудің ғылыми негізін көптеген қазіргі мақалалар растайды. Болашақта жаңа бейнелеу әдістері нейрондық қабыну орындарын инвазивті емес анықтауға мүмкіндік береді, осылайша симптомдар тудыруға жауапты "ауырсыну генераторларын" толығырақ оқшаулауға мүмкіндік береді. Бұл ем әлі де тәжірибелік деңгейде. Егер FBSS-дегі созылмалы ауырсынудың химиялық компоненті қабынуды тудыратын болса, онда қосымша операциядан бұрын қабынуға қарсы әдісті қолданудың мәні болуы мүмкін. Көбінесе бұл алғаш рет стероидтық емес қабынуға қарсы дәрі-дәрмектермен сыналады, бірақ ұзақ уақыт бойы тұрақты арқа ауруы бар науқастарға стероидтық емес қабынуға қарсы дәрі-дәрмектерді (НСПЗҚ) қолдану олардың мүмкін жүрек-қан тамырлары мен асқазан-ішек жолдарына әсер етуімен қиындатылады; және НСПЗҚ-ның ТНФ-мен аралас процестерге араласуы шектеулі. Бұл әдіс FBSS үшін он жылдан астам уақыт бұрын пайда болғанмен, эпидуральді стероид инъекцияларының тиімділігі тек таңдалған науқастарда қысқа мерзімді ауырсынуды жеңілдетуге ғана шектеледі деп есептеледі. Сонымен қатар, эпидуральды стероид инъекциялары белгілі бір жағдайларда ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Бақытымызға орай, қазір ТНФ-ті тікелей нысанаға алатын жаңа әдістер пайда болды. Бұл TNF-ге бағытталған әдістер FBSS сияқты созылмалы ауыр омыртқа ауруы бар науқастар үшін өте перспективалы жаңа әдісті білдіреді.
Дүниежүзілік перспектива
Испаниядан келген бір баяндамада омыртқаның аспаптармен жасалатын хирургиясының жаңа әдістерін зерттеу мен әзірлеу мүдделер қақтығысынан азат емес екендігі атап өтілді. Жаңа технологияларды әзірлеудегі қаржылық күштердің әсері және оның омыртқа хирургиясына тікелей қолданылуы жарияланған нәтижелер мен өнеркәсіптің қолдауы арасындағы байланысты көрсетеді. Бірлескен синтез әдістерін дамытып, қорғаған авторлар жаңа омыртқалық технологияларды мақтап жаңа мақалалар жариялады. Автор омыртқа хирургиясын "Американың қор биржасы" және "омыртқа хирургиясының көпіршігі" деп атайды. Ғылыми әдебиетте омыртқаның аспаптармен жасалатын хирургиялық интервенцияларының шығындар мен пайда зерттеулерінде консервативті емдеумен салыстырғанда нақты дәлелдер көрсетілмейді. Фьюзионды хирургия мен дискі алмастыру консервативті емдеуден гөрі жақсы нұсқа екені әлі дәлелденген жоқ. Қазіргі кезде "индустрия мен арқадағы ауырудың арасындағы байланыс бар, сонымен қатар арқадағы ауырудың индустриясы бар" деп атап өту керек. Алайда омыртқа хирургиясының нарығы өсіп келеді, өйткені науқастар омыртқа ауруларына ем іздеп жүр. Ғылыми дәлелдер дегенеративті дискі ауруындағы, дискогендік ауырсынудағы және белгілі бір арқадағы ауырсынудағы омыртқалық қосылуларға қарсы келеді. Осы салада онжылдықтар бойы жетістіктер жасалып келе жатқанда, омыртқаның бірігуінің нәтижесі өте төмен. Эпидемиологиялық зерттеулер "мүйіздің омыртқасын біріктіру арқадағы ауырсынуды емдеудің дәлелденбеген немесе эксперименттік әдісі ретінде қабылдануы керектігін" көрсетеді. Соңғы 20 жылда жарияланған омыртқаның бірігуі туралы хирургиялық әдебиетте аспаптар бірігу жылдамдығын сәл арттырады және аспаптар жалпы клиникалық нәтижелерді жақсартпайды деп анықталады. Бізге хирургиялық нәтижелерді аурудың табиғи тарихымен, плацебо әсерімен немесе консервативті емдеумен салыстыру үшін әлі де кездейсоқ зерттеулер қажет. Жазық белдіктің созылмалы ауыруын емдеуге арналған Еуропалық нұсқаулар омыртқаның күрделі және талапты хирургиясы әртүрлі аспаптарды қолданғанда, аспаптарсыз қарапайым, қауіпсіз және арзан posterolateral синтезінен тиімді емес екеніне "қатаң дәлел" көрсетеді. Жақында осы салада жарияланған әдебиеттер "минималды инвазивті әдістерді" қолдану туралы хабар жібереді; транспедикулярлы бірігуден бас тарту. Жалпы алғанда, хирургиялық операцияларды және металл бекітуді пайдалануды көп жағдайда тастау керек. Швецияда омыртқа омыртқасының хирургиялық операциясының ұлттық тіркелімі 2000 жылы омыртқаның стеноздық операциясына ұшыраған науқастардың 15% - ымен бірге бірігуге ұшыраған. Швецияда омыртқа хирургиясына дәстүрлі түрде консервативті көзқарас танытылғанына қарамастан, соңғы жылдары бұл елден белдікке арналған процедураларға жағымды көзқарас таныту туралы өтініштер болды. Черкин және басқалар, бүкіл әлемдегі хирургиялық көзқарастарды бағалады. АҚШ-та Ұлыбританияға қарағанда хирургтардың саны екі есе көп. Бұл көрсеткіш Швециямен салыстырғанда төмен. Омыртқа хирургтары өте аз болғанымен, Нидерланды хирургияда өте агрессивті болды. Швеция хирургтардың көптігіне қарамастан, консервативті болды және салыстырмалы түрде аз ота жасады. Операциялардың басым бөлігі АҚШ-та жасалды. Ұлыбританияда жедел емес науқастардың үштен бірі омыртқа хирургына бір жылдан астам уақыт күтті. Уэльстегілердің жартысынан көбі консультация алу үшін үш айдан астам уақыт күтті. Ұлыбританияда операцияға жүгінудің төмендеуі жалпы хирургиялық операцияны болдырмайды. Қызмет үшін ақы және күтімге оңай қол жеткізу АҚШ-та омыртқа хирургиясын ынталандырады деп ойланды, ал жалақылы лауазым мен консервативті философия Ұлыбританияда операцияларды азайтуға әкелді. Швецияда омыртқа хирургтары АҚШ-тан көп болды. Алайда швед хирургтарының аптасына 4048 сағат жалақымен шектелуі консервативті философияға әкелуі мүмкін деген болжам айтылды. Соңғы жылдары Ұлыбритания мен Швецияда белдік хирургиясына жаппай қол жеткізуді талап етуде.