Кіріспе

1512 жылғы Кембре лигасы соғысы кезінде болған теңіз шайқасы Сен-Матье теңіз шайқасы 1512 жылы 10 тамызда Кембре лигасы соғысы кезінде, Брест маңындағы, Франция, сэр Эдвард Говард басқарған 25 кемеден тұратын ағылшын флоты мен Рене де Клермонт басқарған 22 кемеден тұратын франко-бретон флоты арасында болды. Бұл порт арқылы қару-жарақтарды пайдаланған кемелердің арасындағы алғашқы шайқас болуы мүмкін, бірақ бұл шайқаста кішігірім рөл атқарды. Бұл король Генрих VIII Тюдор флотының Солент шайқасымен бірге жүргізген екі толыққанды теңіз шайқастарының бірі болды. Соғыс кезінде әр флоттың ең үлкен және ең күшті кемісі - Регент және Мари ла Корделиер (немесе жай ғана Корделиер) соңғысының бортындағы үлкен жарылыста жойылды.

Өмірбаян

Кембре Лигасы соғысы, кейде Киелі Лига соғысы деп аталса да (бірнеше баламалы атаулардың арасында), негізінен итальян соғысы болғанмен, Батыс Еуропадағы барлық маңызды державалар бір уақытта немесе басқа уақытта, соның ішінде Франция, Англия және Бретань. Соңғысы Франциядан іс жүзінде тәуелсіз болды, бірақ Бретань герцогтары француз короліне вассал болды. 1512 жылы сәуірде Франциямен соғыс басталғанда, Англияның Эдвард Говард король Генрих VIII Брест пен Темза сағасы арасындағы теңізді бақылау үшін жіберген флоттың адмиралы болып тағайындалды. Хауард француз жүгін тасымалдаймыз деген сылтаумен әртүрлі ұлт кемелерін басып алды. Маусымның басында ол Генрих Гвиеннаны қайтарып алу үмітімен Дорсеттің 2-маркизі Томас Грейдің қолбасшылығымен Францияға жіберген әскерді Бретаньге ертіп барды. Кейін Говард Бретон жағалауындағы Ле Конке мен Крозонға шабуыл жасады. Маусым мен шілде айларында Говард ағылшын арнасын тиімді бақылап, 60-тан астам кемені басып алды. Тамыз айына қарай француздар Бретта флотилиясын жинады; Говард оларға шабуыл жасауға қозғалды.

Шайқас

Франко-бретондықтардың маневрлері туралы жақсы хабардар болған ағылшындықтар оларды зәкірде таңғалдырды. Француздар мен бретондықтар өздерінің кемелерін кемеден жоғары тұрған флотамен қарсы алуға дайын болмағандықтан, зәкірлі арқандарды кесіп, желкендерін жайып тастады. Регентке қарай жүзіп кетті, Суверен мен Мэри Джеймс Регентті құтқару үшін асығып, Корделиерді қоршады, ал Мэри Розаның жоғары оттары Петит Луизаны қатты зақымдады, ол кері шегінуге мәжбүр болды. Келесі екі күн ішінде француз флоты Брест қаласында болған кезде ағылшын флоты отыз екі француз кемесін тұтқындады немесе жойды және Англияға оралғанға дейін құнды француз зәкірлерін қайтарып алды. Осы ұрыстың нәтижесінде сэр Эдвард Говардты Генрих VIII Лорд-Адмирал етіп тағайындады.

Бретон мәдениетіндегі рөлі

Бриттани мен Франция сол кезде де-факто бөлек мемлекеттер болған, бірақ герцогиня Анна Франция королі Людовик XII-нің вассалы болған, ол да жақында үйленген. Француз және бретон флоттарының бірігуі екі ел арасындағы соңғы шайқас болған Сент-Обин-ду-Кормиер шайқасынан (1488) жиырма төрт жыл өткеннен кейін екі ел бірге соғысқан алғашқы маңызды әскери іс-қимыл болды. Осылайша ол Бретань мен Франция арасындағы бірліктің символына айналды. Бреттондық "Мари ла Корделье" кемесінің жойылуы тез арада атақ-даңққа ие болды. Француз ақындары Хумберт де Монморет пен Жермен де Бри екеуі де бұл туралы өлеңдер жазды. Соңғы шығарма Герве де Портзмогердің өлімі туралы тым асыра айтылған батырлық нұсқасын ұсынды, бұл Томас Мордың сатирикалық жауабын туғызды, бұл Мор мен де Бри арасындағы әдеби шайқасқа әкелді. Де Порцмогердің 10 тамыздағы Сент-Лоуренс күні өлімі кейіннен өзін құрбандыққа шалудың қаһармандығы ретінде суреттелді. Ол "Біз отпен қаза болған Сент-Лорантты тойлаймыз!" деп айтқан. ("Біз отпен қаза болған Сент-Лоуренстің мейрамын тойлаймыз") оны тұтқындаудан аулақ болу үшін кемені жарылтудан бұрын. Шын мәнінде, жарылыс қасақана болғанға ешқандай дәлел жоқ және ертедегі әдеби деректерде мұндай мәлімдемелер жоқ. Бұл нұсқаны бретондық ақын Теодор Ботрель еске алды. Осыған ұқсас нұсқаны Алан Саймон "Анна де Бретанье" фильміндегі "Мари ла Корделиер" әнінде (2008) бейнелейді. 2018 жылы француз үкіметі "Корделье" және "Регент" атты суға батқан әскери кемелердің апаттарын іздестірді.