Кіріспе

Иберия түбегінің Римге дейінгі тайпасы Каристийлер - Римге дейінгі тайпа, олар Иберия түбегінің солтүстігінде, қазіргі уақытта Баск елінде, Испанияның солтүстігінде, Бискай мен Аваланың тарихи аумақтары ретінде белгілі.

Шығу тегі

Олардың тарихи аумағы бүгінде баск тілінің бискаян диалектісінің кеңеюіне өте жақсы сәйкес келеді, алайда Каристийлер шынымен Аквитаниялықтар болды ма, Васкондарға қатысты ма, әлде олар кельттер болса, Кантабри және Кельтиберлер сияқты тайпаларға қатысты және кейін басктарға ұшырады.

Тарих

Каристийлер алғаш рет римдік дереккөздерде аталады; Плиний Үлкен оларды Кариеттер деп атайды және оларды Баск ішкі аумақтарына орналастырады, бұл бүгінде Баск елінің ең оңтүстік аймақтары, ал Птолемей оларды Деба және Нервион өзендерінің арасында орналастырады, қазіргі Бискай және Гипускоа провинциялары, аймақ үшбұрышымен, оңтүстікте Витория қаласына дейін жетеді. Олардың аумағы шығысында Вардули, батысында Кантабри және оңтүстік-батысында Автригондармен шектелген. Олардың негізгі қалалары Туллика, ықтимал, Туйо, Задорра өзенінің жағалауындағы Эрриберагоития; Суэсацио, қазіргі Аркая болуы мүмкін; және Велея немесе Велегия, соңғы екеуі Бордодан Асторгаға дейінгі римдік жолдың жанында орналасқан. ; олардың жеріндегі тағы бір қала Атлант жағалауындағы (Бискай шығанағының оңтүстік жағалауындағы) Веспери болды. Олардың қалаларының топонимдері Үнді-Еуропалық (кельттік немесе протокельттік тілдер), Туллика ("Тулло", аңғардан), Суэсацио (жақсы қоныстанған) болып табылады. Көршілері Вардулиде болғандай, Аквитания баск тілдеріне қатысты бірде-бір топоним табылмады, бұл олардың кельт тегі және ықтимал кеш баскизация туралы теорияларды одан әрі дәлелдейді. Олар ерте орта ғасырларда қайта аталмаған, олардың орнында Бискай және Алава провинцияларының алғыштары пайда болды. Кейбір авторлар классикалық құжаттардан кейін Каристий, Автригон және Вардули тайпалары арасында кейбір этникалық туыстық, ынтымақтастық немесе саяси одақтың бар екендігін анықтады, олар кейінірек Бардули атауымен топтастырылды, бұл осы аймақтағы барлық кейінгі оқиғаларды түсіндіреді, мысалы, неге Каристий мен Вардули ерте орта ғасырларда Васкондар өздерінің бастапқы аумақтарынан көшірілгеннен кейін Каристий мен Автригон өз атауларын жоғалтып, Вардулимен бірге топтастырылды. Қандай себеп болмасын, Вардули, Каристии және Аутригондар арасындағы бірегей аумақтағы одақ кейін Кастилияның Тажының бір бөлігі Бардулия графтығын құрады.