Кіріспе

Өндірушіні ауыстыруға кедергі келтіретін шығындар Экономикада сатушыға тәуелділік, сондай-ақ меншік немесе тұтынушыны бекіту деп аталады, бұл тұтынушыны өнімдер үшін сатушыға тәуелді етеді және айтарлықтай ауысу шығындары болмаса, басқа өндірушіні пайдалана алмайды. Ашық стандарттар мен балама нұсқаларды қолдану жүйелерді өзгеріске бейімдейді, соның салдарынан шешімдер көбірек ақпарат жиналғанға дейін немесе күтпеген жағдайлар туғанға дейін кейінге шегелеуге болады. Сатушыға тәуелділік керісінше әрекет етеді: ол бір шешімнен екіншісіне өтуді қиындатады. Нарыққа кіруге кедергі келтіретін шығындар монополияға қарсы шараларға алып келуі мүмкін.

Жеке технологияны бекіту

Технологиялық тұрақтандыру, анықтама бойынша, қатаң түрде ұжымдық сипатқа ие. Дегенмен, жеке нұсқасы да кестеде көрсетілген өзгерістердің мүмкін болатын түрі болып табылады, бірақ монополиясыз және ұжымдық емес болғандықтан, ол ең әлсіз тұрақтандыру болады деп күтіледі. Салыстыратын жеке мысалдар: QWERTY пернетақталарын меңгерген адам QWERTY пернетақталарын пайдалануды жалғастыруға құлшыныс танытады. Автокөлік иесі көлігін пайдалануға ынталанады, себебі оны пайдалану автокөліктің жалпы құнымен салыстырғанда арзан; автокөлік бағасы кеткен шығын деп есептеледі. CD жинағын MP3 форматына көшірген адам осы форматты қолдайтын аудио құралдарын қалауға бейім; ал керісінше, жеке инвестициялық себептерге байланысты осы форматқа көшіруді жалғастыруға ынталы. Мултимедиялық құралдарының көп бөлігі HDMI арқылы байланысқан адам, басқа мультимедиялық мүмкіндіктері бар құралдарына HDMI үйлесімділігін іздеуге бейім болады (бірақ бұл жоғарыда аталғандарға қарағанда тұрақтандырудың әлдеқайда жеңіл жағдайы, себебі HDMI құралдарын және одан (мысалы, DVI немесе DisplayPort құралдарын) қосуға қолданылатын адаптерлердің кең таралғандығы).

Apple Inc. компаниясы

2009 жылдың наурызына дейін цифрлық құқықтарды басқарумен қорғалған цифрлық музыка файлдарын iTunes Store дүкенінен сатып алуға болады, олар Apple-дің FairPlay DRM жүйесін қолданған AAC форматының өзгеше түрінде кодталған. Бұл файлдар тек Mac және Windows операциялық жүйелеріндегі Apple iTunes медиа ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасымен, сондай-ақ олардың iPod портативті цифрлық музыка ойнатқыштарымен, iPhone смартфондарымен, iPad планшеттік компьютерлерімен және Motorola ROKR E1 және SLVR ұялы телефондарымен ғана үйлесімді. Осының салдарынан, бұл музыка осы экожүйеге толығымен кіріп, жоғарыда аталған құрылғылардың біреуін сатып алу арқылы немесе CD-ге жазып, кейіннен DRM-сыз MP3 немесе WAV сияқты форматқа қайта түрлендіру арқылы ғана қолдануға болады. 2005 жылдың қаңтар айында Томас Слаттери атты iPod сатып алушы Apple компаниясына қарсы iTunes Music Store және iPod құрылғысын "заңсыз біріктіргені" үшін сотқа шағымданып, талап қойды. Ол өтінішінде: "Apple ашық және өзара әрекеттесетін стандартты тұтынушылардың өздері таңдаған портативті дискілік цифрлық музыка ойнатқышын пайдалануына кедергі келтіретін өнертапқыш құрылғыға айналдырды" деді. Сол кезде Apple компаниясының цифрлық музыка сатылымының 80% және жаңа музыка ойнатқыштары сатылымының 90% нарықтық үлесіне ие екендігі айтылды, бұл Apple компаниясына екі нарықта да үстемдік құқығын пайдаланып, тұтынушыларды өзінің қосымша өнімдеріне тартуға мүмкіндік берді. 2005 жылдың қыркүйегінде АҚШ округтік сотының судьясы Джеймс Уэр Slattery v. Apple Computer Inc. ісін Шерман монополияға қарсы заңын бұзғаны үшін Apple компаниясына қарсы монополиялық айыптаманы қарауға рұқсат берді. 2006 жылдың 7 маусымында Норвегияның тұтынушылар кеңесі Apple-дің iTunes Music Store дүкені Норвегия заңдарын бұзатынын мәлімдеді. Келісімшарт шарттары түсініксіз және "клиентке қарсы, тепе-теңдіксіз" болды. DRM шарттарына кері күшпен енгізілген өзгерістер және басқа музыка ойнатқыштармен үйлесімсіздік – басты алаңдатушылықтар. Бұрынғы хатында Apple компаниясына тұтынушылардың омбудсмені Бьёрн Эрик Тон iTunes-тің DRM механизмі Apple музыка ойнатқыштарына байланысты екенін айтып, бұл тұтынушылардың құқықтарына қайшы келеді және Норвегияның авторлық құқық заңдарымен қорғала алмайды деп күмәнданды. 2007 жылдан бастап EMI лейблінің тректері DRM-сыз iTunes Plus деп аталатын форматта қолжетімді болды. Бұл файлдар қорғалмаған және AAC форматында секундына 256 килобит жылдамдықпен кодталған, бұл қызмет арқылы сатып алынған стандартты тректердің жылдамдығынан екі есе жоғары. iTunes тіркелгілерін стандартты немесе iTunes Plus форматтарын екі форматта бар тректер үшін көрсетуге орнатуға болады. Бұл файлдарды AAC файл пішімін қолдайтын кез келген ойнатқышпен пайдалануға болады және Apple құрылғыларына байланыстырылмаған. Қажет болған жағдайда оларды MP форматына түрлендіруге болады. 2009 жылдың 6 қаңтарынан бастап Warner Bros., Sony BMG, Universal және EMI секілді барлық төрт ірі музыка студиясы өз тректерінен DRM-ді қосымша төлемсіз алып тастауға келісім берді. Алайда, Apple бұрын сатып алынған DRM музыканың шектеулерін алып тастау үшін тұтынушылардан ақы алады.

Google-дің қызметі

Google өзара іс-қимылға қолдау білдіргенмен, компания ашық протоколдардан алшақтап, ашық стандартты Google Talk-ты Google Hangouts-тың меншік протоколымен алмастырды. Сонымен қатар, Google-дың Data Liberation Front тобы 2013 жылдан бері Twitter-де жатты және оның ресми сайты www.dataliberation.org енді Google-дың жиі қойылатын сұрақтарына (FAQ) сілтеме береді, бұл пайдаланушыларды жоба тоқтатылғанына сендіреді. Google-дың Android мобильді операциялық жүйесі ашық кодты, бірақ көпшілік дүкендерден сатып алатын телефондармен бірге келетін операциялық жүйе көбінесе Google-дың пайдаланушыларды тек Google қызметтерін пайдалануға итермелейтін көптеген меншік қолданбаларымен бірге орнатылған.

Басқа мысалдар

Көптеген принтер өндірушілері егер принтерде өздері сататыннан басқа сия картридждері қолданылса, принтердің кепілдігі күшін жояды деп мәлімдейді. Lexmark одан да әрі барып, құрамында идентификациялық жүйе бар сия картридждерін жасауға тырысты, мақсаты – АҚШ заңнамасы (DMCA) бойынша, бәсекелестің Lexmark принтерлерімен үйлесімді сия картриджін жасауына тыйым салу. АҚШ-тың Алтыншы апелляциялық округінің соты 2004 жылы үшінші тараптардың мұндай құрылғыларды тек картридждерін принтерлермен жұмыс істеуі үшін қайта жасауы DMCA-ны бұзу емес деп шешті. Глюкозаны өлшеуге арналған сынақ жолақтары әдетте нақты бір марка немесе модель үшін жасалады. Мысалы, Accu-Chek құрылғыларына арналған жолақтар басқа өндірушілердің глюкометрлерімен үйлесімсіз. Мұндай стандарттаудың жоқтығы, әсіресе глюкометрлер мен оларға қатысты жолақтардың тапшы болатын дамып келе жатқан елдерде проблема тудыруы мүмкін. Кейбір компаниялар өнімдеріне өмір бойы кепілдік берсе де, нақты бір модельдерді және оларға арналған жолақтарды шығаруды тоқтатады, нәтижесінде, жақсы жұмыс істейтін моделі барлар да жаңа модель сатып алуға мәжбүр болады. K Cup бір порциялық кофе капсуласы жүйесі Green Mountain Coffee Roasters еншілес компаниясы Keurig-ке тиесілі патентпен қорғалған, сондықтан басқа өндірушілер Keurig лицензиясысыз Keurig кофе машиналарымен үйлесімді K Cup капсулаларын жасауға құқығы жоқ. Компания жүйеге енгізген жақсартуларға патент алған, бірақ бастапқы K Cup патенттері 2012 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Nespresso сияқты басқа бір порциялық кофе брендтерінің де эксклюзивті жүйелері бар. Бәсекелес камера өндірушілерінің линза ұстағыштары көбінесе бір-бірімен үйлесімсіз болады. Сондықтан, нақты бір өндірушінің линза ұстағыштары бар фотограф басқа өндірушінің камерасын сатып алудан аулақ болады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Nvidia әлі де ашық Видеоэлектроника стандарттары қауымдастығының (VESA) Adaptive Sync технологиясы (FreeSync) қолжетімді болғанына қарамастан, эксклюзивті Nvidia G Sync-ті ғана қолдайды. 2019 жылдың қаңтарында Nvidia бейнекарталарының FreeSync үйлесімді мониторлармен үйлесімділігін жақсартатынын хабарлады. Кейбір сымсыз құрал өндірушілері тек өздерінің құралдарына ғана сәйкес келетін аккумуляторлар жасайды және көбінесе бұрынғы үлгілермен үйлесімді емес. Көбінесе бірнеше брендтің иесі бір компания болады, құралдардың, аксессуарлардың және аккумуляторлардың дизайны мен ерекшеліктерін ортақ пайдаланады, бірақ оларды бір-бірімен үйлесімсіз ету үшін әдейі өзгертеді. Мысалы, Stanley Black & Decker, сондай-ақ Black & Decker, DeWalt, Porter Cable, Mastercraft және Craftsman брендтеріне иелік етеді немесе оларды өндіреді. Олардың барлығы дерлік бірдей аккумуляторларды пайдаланады, бірақ басқа құралдарда қолдануын болдырмау үшін әрқайсысында белгілі бір ерекшелік қарастырылған. Dell ноутбуктері түпнұсқалық Dell OEM қуат көздері қолданылмаса, өңдеу жылдамдығын шектейді ("AC адаптерінің түрін анықтау мүмкін емес. Бұл жүйе жұмысын оңтайлы деңгейде атқаруына кедергі келтіреді") ескертуін көрсетеді.