Кіріспе
Ex parte Milligan, 71 U. S. (4 Wall.) 2 (1866) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі. Бұл шешімде азаматтық соттар жұмыс істеп тұрғанда азаматтарды әскери трибуналдарда соттау конституцияға қайшы екендігі айтылды. Осы істе сот бұрынғы президент Авраам Линкольннің әкімшілігіне әскери комиссияның құзыретін беруге келіспеді, бұл әкімшіліктің Азаматтық соғыс кезінде Одаққа қарсылармен күресудің даулы жоспарының бір бөлігі болды. Көпшілік пікірін білдірген судья Дэвид Дэвис «әскери үкім соттар ашық тұрғанда болуы мүмкін емес» деді және әскери заңды «әскери операциялар жүріп жатқан және соғыс шын мәнінде болған» аймақтармен шектеді, сондай-ақ құлатылған азаматтық биліктің орнын толтыру қажет болған жағдайлармен. Бас судья Салмон П. Чейс және үш судья сот шешімімен келісетін жеке пікірлерін ұсынды, бірақ Конгресс әскери комиссияны бекітуге құқылы екенін, бірақ Миллиган ісінде олай істемегенін мәлімдеді. Бұл іс 1864 жылдың 21 қазанында Индианаполисте Лэмбдин П. Миллиган, Стивен Хорси, Уильям А. Боулз және Эндрю Хамфристің әскери комиссияда өткен сот процесінен туындады. Айыптаулардың ішінде АҚШ үкіметіне қарсы құлық жасау, Конфедерацияға көмек көрсету және бүлікке ұлтату сияқты қылмыстар бар еді. 1864 жылдың 10 желтоқсанында Миллиган, Боулз және Хорси барлық айыптар бойынша кінәлі деп танылып, асылуға кесілді. Хамфристің кінәлі екендігі анықталды және соғыс аяқталғанша қатаң еңбекке жіберілді. (Кейіннен Хамфристің жазасы жеңілдетіліп, босатылуына рұқсат берілді; Президент Эндрю Джонсон Миллиган, Боулз және Хорсидің жазаларын өмір бойына түрмеге қамауға ауыстырды.) 1865 жылдың 10 мамырында Миллиганның адвокаттары Индиана штатының Индианаполис округінің округтік сотына Миллиганның тұтқындалуын заңды дәлелдеуді талап ететін өтініш берді. Боулз және Хорсидің атынан да ұқсас өтініштер берілді. Миллиганның өтінішін қараған екі судья АҚШ Конституциясы азаматтарды әскери комиссияда соттауға тыйым салады ма, жоқ па деген мәселеде келіспей, істі АҚШ Жоғарғы Сотына жіберді. Бұл іс 1866 жылдың 5 және 13 наурызында сотта талқыланды және 1866 жылдың 3 сәуірінде шешім шығарылды.
Басқа пікір білдірушілерді басу
Америка Азаматтық соғысы кезінде президент Авраам Линкольн әкімшілігі Одаққа қарсы шығушыларды әскери жағдай жариялау арқылы бақылады; ерікті түрде тұтқындау мен қамауға алуға рұқсат берді; кез келген тұтқындауды негіздеуді талап ететін хабеас корпустың ордерін тоқтата тұрды; және дәстүрлі азаматтық соттардың орнына әскери комиссия арқылы сот процестерін бастады. Бұл әрекеттердің себебі АҚШ Конституциясының 1-бабы 9-тармағында «қайтару немесе басқыншылық жағдайында қоғамдық қауіпсіздік талап еткенде» хабеас корпустың ордерін тоқтатуға рұқсат беріледі делінген. Линкольн АҚШ-тағы азаматтық соттардың «заңда анықталған қылмыстар бойынша» жеке адамдар мен шағын топтарды соттау үшін құрылғанын, ал үкіметке адал штаттарда «анықталған қылмыс» құрамайтын, бірақ соғыс күшін әлсірететін үлкен қарсыластар тобымен айналысуға емес екенін болжады. Линкольн әкімшілігінің жоспары үкіметке қарсы агитаторларды басуға көмектеседі деп сенді, сонымен қатар соғыс аяқталғаннан кейін оның күшін жоятынына үміттенді. Линкольннің қарсылық білдірушілерді үнсіздендіру жөніндегі тезисінің алғашқы сынағы 1863 жылдың көктемінде болды. Огайо саясаткері және соғысқа қарсы демократ Клемент Валландигам 1863 жылдың 5 мамырында тұтқындалды, әскери комиссия алдында сот процесі үшін Цинциннатиге апарылды және түрмеге қамалды. Валландигам кінәлі деп танылып, соғыс аяқталғанға дейін түрмеге жазалануға үкім шығарылды, бірақ Линкольн жазаны жеңілдетіп, оны Конфедерацияға жер аударып жіберді. Валландигамның АҚШ Жоғарғы Сотына Ex parte Vallandigham деп белгіленген өтініші қабылданбады.
Әскери комиссия сотты қарайды
Келесі сот сынағы әскери комиссия отырысымен басталды, ол АҚШ Жоғарғы Сотындағы Ex parte Milligan ісіне әкелді. 1864 жылдың 17 қыркүйегінде Индиана әскери округінің қолбасшысы, генерал Элвин Петерсон Хови, 19 қыркүйекте Индианаполисте әскери комиссияны шақыруға рұқсат берді. Комиссия Индианадағы «Азаттық ұлдары» ұйымының «бас қолбасшысы» Харрисон Х. Доддты және басқа да әскери тұтқындалғандарды соттауды бастауға тиіс болды. Тұтқындардың арасында демократтар Лэмбдин П. Миллиган, Индиана штатының Хантингтон қаласында тұратын заңгер, президент Линкольн мен Индиананың республикалық губернаторы Оливер П. Мортонды ашық сынаған адам; Джозеф Дж. Бингем, «Индианаполис Daily Sentinel» газетінің редакторы және Индиана штатының демократиялық орталық комитетінің төрағасы; Уильям А. Боулз, Френч-Лик, Индиана; Уильям М. Харрисон, Марион округінің демократиялық клубының хатшысы, Индиана; Хорас Хефрен, «Вашингтон (Индиана) Демократ» газетінің редакторы; Мартин окруғының Стивен Хорси, Индиана; және Эндрю Хамфрис, Блумфилд, Индиана болды. Сондай-ақ, Джеймс Б. Уилсон мен Дэвид Т. Йекель есімді тағы екі адам ұсталды. Сотталуға алғашқы болып кіріскен Додд сот аяқталмас бұрын түрмеден қашып, Канадаға қашып кетті. 1864 жылдың 10 қазанында ол кінәлі деп танылып, қатысусыз сотталды және асылуға үкім шығарылды. Бингем, Харрисон, Йекел және Уилсонға қатысты айыптаулар алынып тасталды. Хефрен Миллиганға қарсы іс басталар алдында босатылды. Миллиган, Хорси, Боулз және Хамфристің ісі бойынша әскери комиссия 1864 жылдың 21 қазанында Индианаполисте жиналды. Комиссия мына бес айыпты қарастырды: АҚШ үкіметіне қарсы құлық жасау, Конфедерация әскерлеріне көмек көрсету және оларды қолдау, бүлікке ұлтау салу, «сенімсіздік көрсету» және «соғыс заңдарын бұзу». Айыпталушылар Иллинойс, Индиана және Огайодағы одақтық әскери тұтқындар лагерьлерінен Конфедерация сарбаздарын босатуды жоспарлаған құпия ұйым құрды деген айып тағылды, содан кейін қару-жарақ қоймасын басып алып, босатылған тұтқындарды қарумен қамтамасыз етіп, жалпы көтеріліс шығару үшін қарулы күштер жинау және Конфедерациямен бірігіп Индиана, Иллинойс және Кентуккиге шабуыл жасап, АҚШ үкіметіне қарсы соғыс жүргізу мақсатында әрекет еткендері айтылды. Әскери комиссияның 1864 жылдың 10 желтоқсанындағы шешімімен Миллиган, Боулз және Хорси кінәлі деп танылды. Олар 1865 жылдың 19 мамырында асылуға үкім шығарылды. Хамфрис кінәлі деп танылып, соғыс аяқталғанша қатаң еңбекке кесілді. Президент Линкольннің қолдауымен генерал Хови Хамфриске қатысты үкімді жеңілдетіп, оны босатуға рұқсат берді, бірақ Хамфрис Индиана штатының Грин округіне кіретін екі нақты ауданда тұруға міндетті болды және соғысқа қарсы әрекеттерге қатыса алмады. Миллиган, Боулз және Хорсиге кешірім беру үшін күш-жігер жұмсалды, Линкольнның қазасынан кейін шешім президент Джонсонға берілді.
Аймақтық сотқа өтініш
1865 жылдың 10 мамырында Миллиганның заң кеңесшісі Джонатан В. Горден Индиана штатының Индианаполис округіндегі АҚШ округтік сотына хабеас корпус туралы өтініш берді. 16 мамырда, олардың жоспарланған атылуына үш күн қалғанда, Хорсидің жазасы өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырылды, ал Миллиган мен Боулстың атылуы 2 маусымға шегерілді. Президент Джонсон 1865 жылдың 30 мамырында Миллиган мен Боулстың жазаларын өмір бойына түрмеге кесуге келісім берді. Осы уақыт аралығында АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Дэвид Дэвис, сондай-ақ Индиана штатын қамтитын федералды апелляциялық округтің судьясы және тағы бір федералды апелляциялық сот судьясы Томас Драммонд Миллиганның округтік сотқа берген өтінішін қарастырды. Екі судья да АҚШ Конституциясы азаматтарды әскери комиссияда соттауға тыйым салады ма, жоқ па деген мәселеде келіспей, істі АҚШ Жоғарғы Сотына жіберді.
Әскери төреліктің үш түрі
Бұл іс АҚШ Конституциясына сәйкес әскери юрисдикцияның ауқымын нақтылауда да маңызды болды. Жоғарғы Сот былай шешті:
Конституция бойынша әскери юрисдикцияның үш түрі бар: біреуі бейбіт және соғыс уақытында қолданылатын, екіншісі АҚШ шекарасынан тыс, шетелдік соғыс кезінде немесе көтерілісшілер басып алған штаттар мен аудандардағы көтеріліс және азаматтық соғыс кезінде [71 U. S. 2, 142] соғыс жүргізушілер ретінде қарастырылатын, ал үшіншісі АҚШ шекарасындағы шабуыл немесе көтеріліс кезінде немесе ұлттық үкіметке адалдығын сақтаған штаттардың шекарасындағы көтеріліс кезінде, қоғамдық қауіп оның қолданылуын қажет еткенде қолданылады. Біріншісін ӘСKEРИ ЗАҢ бойынша юрисдикция деп атауға болады, ол Конгресс актілерінде соғыс ережелері мен баптарын бекіту арқылы немесе ұлттық күштердің басқаруын қамтамасыз ету арқылы көрінеді; екіншісі ӘСKEРИ ҮКІМЕТ ретінде ерекшеленеді, ол Президенттің басшылығымен әскери қолбасшы тарапынан, Конгрестің тікелей немесе жанама санкциясымен, мүмкіндігінше жергілікті заңды алмастырып жүзеге асырылады; ал үшіншісін ӘСKEРИ ЗАҢНЫҢ НАҚТЫ ТҮРІ деп атауға болады және ол Конгресс тарапынан немесе Конгресс әрекеттеріне шақыру мүмкін болмаған жағдайда, уақытша Президент тарапынан, көтеріліс немесе шабуыл немесе азаматтық немесе шетелдік соғыс кезінде, қауіп-қатерді ақтау немесе кешіру жағдайында қолданысқа енгізіледі, онда әдеттегі заң қоғамдық қауіпсіздікті және жеке құқықтарды жеткілікті түрде қамтамасыз ете алмайды. АҚШ Армиясының FM 27-10 Далалық нұсқаулығы, "Күрес заңы", 362-параграфына сәйкес: "Әскери үкімет – бұл басқыншы державаның басып алынған аумақта мемлекеттік билікті жүзеге асыратын басқару нысаны. Мұндай үкіметке қажеттілік, әскери оккупация салдарынан заңды үкімет өзінің функцияларын орындай алмауынан немесе оған рұқсат берудің дұрыс болмауынан туындайды."
<blockquote>There are under the Constitution three kinds of military jurisdiction: one to be exercised both in peace and war, another to be exercised in time of foreign war without the boundaries of the United States, or in time of rebellion and civil war within states or districts occupied by rebels treated [71 U. S. 2, 142] as belligerents, and a third to be exercised in time of invasion or insurrection within the limits of the United States or during rebellion within the limits of states maintaining adhesion to the National Government, when the public danger requires its exercise. The first of these may be called jurisdiction under MILITARY LAW, and is found in acts of Congress prescribing rules and articles of war, or otherwise providing for the government of the national forces; the second may be distinguished as MILITARY GOVERNMENT, superseding, as far as may be deemed expedient, the local law and exercised by the military commander under the direction of the President, with the express or implied sanction of Congress, while the third may be denominated MARTIAL LAW PROPER, and is called into action by Congress, or temporarily, when the action of Congress cannot be invited, and, in the case of justifying or excusing peril, by the President, in times of insurrection or invasion or of civil or foreign war, within districts or localities where ordinary law no longer adequately secures public safety and private rights. According to the U. S. Army Field Manual FM 27 10, The Law of Land Warfare, paragraph 362: "Military government is the form of administration by which an occupying power exercises governmental authority over occupied territory. The necessity for such government arises from the failure or inability of the legitimate government to exercise its functions on account of the military occupation, or the undesirability of allowing it to do so."
Бәсекелестік
Сотталушылар Дэвид Дэвис және тағы төрт адам (Натан Клиффорд, Стивен Джонсон Филд, Роберт Купер Грир және Сэмюэл Нельсон) көпшілік пікірге қол қойды. Бас судья Салмон П. Чейс және судьялар Джеймс Мур Уэйн, Ноа Хейнс Суэйн және Сэмюэл Фримен Миллер үкімде көпшілікпен келісетін жеке пікір білдірді, бірақ олар көпшіліктің Конгресс Индианада әскери комиссияларды санкциялауға билігі жоқ деген пікірмен келіспеді. Бас судья Чейс Конгресстің әскери комиссияны құруға өкілеттілігі бар екенін, бірақ Миллиган ісі бойынша бұлай істемегенін мәлімдеді. Сондай-ақ, жеке пікірде Конгресс "ұлттық күштердің қауіпсіздігі мен қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар үшін сот жүргізуге рұқсат бере алады" және оның бұл өкілеттігі "армияны көтеру және қолдау және соғыс жариялау туралы конституциялық өкілеттігінен алынуы мүмкін", ал азаматтық соттар "өздерінің функцияларын орындау кезінде ашық және кедергісіз болуы мүмкін, бірақ қауіп төнген қауіпті болдырмауға немесе кінәлі заговоршыларды тиісті жылдамдықпен және сенімділікпен жазалауға мүлдем қабілетсіз". Алайда, судья Дэвис Индиананың аудандық сотының сол кездегі мәртебесін сипаттағандай, "Оны қорғау үшін штыкқа мұқтаж емес еді және оның үкімдерін орындау үшін әскери көмек қажет емес еді". Миллиган түрмеден босағаннан кейін үйіне және Индиана штатының Хантингтон қаласында заңгерлік практикасына оралды. 1868 жылы ол Индиана штатының Хантингтон округіне азаматтық іс қозғап, *Ex parte Milligan* ісіне байланысты зиянды өтеуді талап етті. Миллиганның азаматтық ісі Индианаполистегі Индиана округінің АҚШ округтік сотына жіберілді. *Милиган Хьювиге қарсы* ісі, 1871 жылы мамыр айында екі апталық сотта өтті, онда Миллиганның елге опасыздық ісіне қатысы бар бірнеше адамды айыпталушылар ретінде атады, соның ішінде Элвин П. Хови және Оливер П. Мортон. Миллиган өзінің заңгер кеңесшісі ретінде Томас Хендриксті жалдады. Қылмысқа айыпталушылар Бенджамин Харрисонды жалдады, кейін ол 23-ші президент болды. Миллиганның азаматтық ісі "федералды соттарда азаматтық құқықтар бойынша алғашқы ірі сот отырысы" болды. Мәселе *Ex parte Milligan* ісіне байланысты Миллиганға қандай зиян келтірілгені немесе ол болған жағдайда қандай болатыны туралы болды. Харрисон Миллиганды сатқын ретінде бейнеледі, ал Хендрикс Миллиганның "жаман ниетпен қудалануы және жалған түрмеге қамауы" мәселесіне назар аударды.