Кіріспе

Неміс ұшқыш аса Лейтенант Фридрих Теодор Нольтень (8 қаңтар 1894 - 12 наурыз 1936) - Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 21 ресми жеңіске жеткен неміс ұшқыш аса. 1914 жылдың шілдесінен 1917 жылдың шілдесіне дейін артиллериялық ретінде қызмет етті. Ол Luftstreitkräfte (Императорлық Германияның Әуе күштері) құрамына ауысып, ұшқыш ұшқышы болды. Ауадағы жауынгерлік мансабы қорқынышты оқиғадан басталғаннан кейін, Нолтениус 1918 жылы 10 тамызда жаудың бақылау шаштары мен ұшақтарын атып түсіруді бастады. Кейде оның ұрыс талаптары басқа ұшқыштармен, оның ішінде оның командирлерімен де сәтсіз таласқан. Бірліктер арасында орын ауыстыруға қарамастан, Нольтень өзінің табысын жалғастырды, ол 1918 жылы 4 қарашада өзінің 21-ші жеңісімен марапатталды. Соғыстың аяқталуынан кейін ғана ол Германияның ең жоғары батырлық наградасы - "Заслуженный орден" орденін алуға мүмкіндік алды. Соғыс біткен соң, Нолтениус дәрігер болды. Ол үйленіп, Оңтүстік Америкаға көшіп барды. 1933 жылы Германияға оралғаннан кейін ол ұшақ апатында қайтыс болды.

Ерте өмір және қызмет

Фридрих Теодор Нольтеньес 1894 жылы 8 қаңтарда Бремен қаласында медицина профессорының ұлы болып дүниеге келді. Жас Нольтень Бремендегі орта мектепті бітірген. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, оның университеттегі медицина оқулары тоқтады. Нолтень Вюртемберг Корольдігінің No No. 13 соғыстың басталуымен, 4 тамызда 1914 жылы. 1914 жылдың қарашасынан желтоқсанға дейін Шығыс майданында қызмет етті. 1915 жылы 17 қарашада екінші дәрежелі темір крестпен марапатталды. 1917 жылы 10 мамырда Бірінші сыныпты темір крест орденін алды. 1916 жылы қазанда офицер болып тағайындалып, 1917 жылы 16 сәуірде жарақаттанады. 1917 жылы 5 шілдеде Вюртембергтің әскери ерлік орденімен марапатталды.

Басында

Ол қашан Нолтениустің Luftstreitkräfte (Императорлық неміс әуе күштері) ұшу қызметіне ауысқаны белгісіз, ол 3 қарашада 1917 жылы жер бетіндегі мектепті бастады. 1918 жылдың ақпан айында ол ұшақпен ұшуды үйренді. Маусымның басында ол өзінің алғашқы артиллериялық бағыт-бағдарларын Flieger Abteilung (Artillerie) 234 (Flier Detachment (Artillery) 234) командасымен орындады. Көп ұзамай ол маусым айының соңында ұрысшыны даярлау курсына жіберілді. Мектепті бітіргеннен кейін ол Бруно Лерцердің III Яггшваддер қанатының ұрысшы эскадрильяларының бірі 27-ші Корольдік Пруссия Яггштаффеліне тағайындалды. Ол өзінің тағайындалған Fokker D. VII-ін алғаннан кейін, оған өзінің жеке белгілері суреттелді. Ол фюзеляжды кең жолақты етіп қоршап тұрған және пилот кабинасының үстіндегі жоғарғы қанатына боялған шашкалар мен жолақтармен қызыл және ақ түсті көріністі таңдады. Оның әпкесі Гертаның аты пилот кабинасының бір жағында жазылған.

Бірінші өлтіру

16 шілдеде ауа райының ерекше ыстық кезі болды, ол кейде ұшақ пилот кабинасында өрт сөндіруші оқтарды жарытып, адам өлімін әкелді. Екі күндік ұшақтардың ішінде кемінде жеті неміс ұшағы оқ-дәрілердің ыстыққа толы болуынан қаза тапты. Осы қауіпті ауа райында ұшып жүрген Нолтень 18-і күні француздық "Бреге 14" ұшағына шабуыл жасаған үш неміс ұшқышының бірі болды. Ол күнделігінде былай деп жазды: "Мен оның үстінде немесе астында болдым, ал артында 2500 метр биіктікте жақсы нысанаға алдым және қағышты бастым. Содан кейін бір дене орындықтан босап, бақылаушы құлап түсті. Бұл қорқынышты көрініс болды, мен тек қана айта аламын, мен өте өкінішті болды, қасіретке қалу үшін, оның автоматтандырылған көзқарас өлімге оның командалық офицері, олар қонып кейін, одан да нашарлады. Оның айтуынша, Нолтеньес көрмеген француз ұшқышы қол көтере алмай, беріліп кетті. Сонымен қатар, Нолтениустің осы жеңіске деген жауынгерлік талаптары да жоққа шығарылды; бұл үшін басқа ұшқышқа құрмет көрсетілді.

Жеңіс тізбегі

1918 жылы 3 тамызда Нолтениус жауын-шашынды ауа райына қарсы тұрып, жаудың сулы бақылау шарына сәтсіз шабуыл жасады. Нолтень бұл сәтсіздікті тәжірибеден көрді. Оның алғашқы жеңісі 10 тамызда Сопвиф Дельфинге қарсы болды. Екіншісі, он күннен кейін, оны шамды жойғыштар қатарына енгізді, өйткені ол бақылау шамын жойды. Жеңіс жалғаса берген сайын, 2 қыркүйекте ол бесінші және алтыншы жеңістерін жинап, аса бола бастады. 3 қыркүйекте Нольтень тағы бір жеңіске қол жеткізді, бірақ оны өзінің қолбасшысы Герман Фроммерц те иеленді. Келесі күні Нольтениус тағы бір талап қоюды ұсынды; бұл жеңіске басқа ұшқыш та ие болды. Ашулы Нолтениус басқа эскадрильяға ауысуды сұрады. Сол уақытта Нолтениус қайтадан шарларды жарыуға бет бұрады. 14 қыркүйекте ол бақылау шарына тұзақ орнатылғанын білмей шабуыл жасаған. Ұшақ Нолтениус шабуыл жасаған кезде жарылды. Жалынды жарылыс ұшақтың қанаттарынан жасалған матаның көп бөлігін күйдіріп, оның ұшқыштарынан баллон матасының ерігенін қалдырды. Нолтениус ұшақты үйге аман-есен ұшып әкеліп, жерге түсіруді жүзеге асырғанмен, ол жойылып кетті. Жарылыстан зардап шекпеген ол келесі күні қайтадан соққы алған оқпен жеңіл жарақат алды. 22 қыркүйекте американдық Джордж Вон атты атқылап түсірді, бірақ аман қалды. 29 қыркүйекте оның сұраған ауысуы жүзеге асты және ол 6-шы Корольдік Пруссиялық Ягдстаффельге ауысты. Осы уақытқа дейін Нолтениус тағы төрт жау ұшағын және тағы үш шарды ойдағыдай атып түсірді, оның ұпайлары 13-ке жетті, ал тағы біреуі күтілуде. Ол тағы бір шарды және жаңа эскадрильясында Sopwith Camel ұшағын атып түсірді. Содан кейін оның командирі Ульрих Некельмен болған қақтығыстан кейін тағы бір көшуге жол ашылды, бұл жолы ол 11-ші патшалық пруссиялық Яггстаффельге көшті. 23 қазанда жаңа эскадрилья үшін үш жеңіске қол жеткізді. 28 қазан, 3 және 4 қарашада тағы үш жеңіс оның құрбандар тізімін жапты. Оның 21-ші және соңғы ресми түрде есептелген жеңісі американдық 11-ші аэроэскадрильяның Airco DH.4 бомбалаушысына қатысты болды. 8 қарашада Нолтень Гёгенцоллерннің корольдік үйінің орденімен марапатталды. Оның жиырмасыншы жеңісі оған Pour le Mérite сыйлығын берді, бірақ үш күннен кейін қол қою туралы келісім осы наградаларға тоқтатқан. Соғыстың соңына дейін 141 ұрыс ұшуы болды.

Соғыстан кейінгі өмір

Соғысты тоқтатқан соғыс біткеннен кейін Германияда хаос орнады. Саяси спектрдің екі шетінен де революционерлер өз елін басқару үшін күресті. Нолтень 1918-1919 жылдардағы неміс революциясына Фрейкорптарға қосылды, олар Германияны басып алуға тырысқан коммунистік Спартак лигасының революционерлеріне қарсы күресті. Содан кейін медицинаны бітірді. Ол дәрігер мамандығын бітірген соң, отбасымен Оңтүстік Америкаға көшіп барады. 1933 жылы Германияға оралып, қайтадан ұшақпен ұшуды бастады. Нолтень нәсілдік зерттеулерге қатысып, Хамит теориясын қоса алғанда, жоғары нәсілдің тұжырымдамаларымен айналысты. 1936 жылы Нолтениус Германияның ұшақ ардагерлерінің бірі болды. Луфтваффе тарихшылары оның кең күннамаларын үкімет архивіне беруді сұрады, өйткені Ягдешвадер III соғыс күнделігі толық емес еді. Ол оларға міндетті түрде. Нәтижесінде, тарихшылар 9 ай ішінде ұшақтың ұшақта жеңіске жеткен ұшақтары 370-ге жуық жау ұшағын жойғанын анықтады. 1936 жылы 1 наурызда сағат 14:00-де Фридрих Нольтеньус Берлинге жақын Иоганништаль әуеайлағынан ұшып кетті. Ол өзінің Bücker Bü 131 бипланын құлатып, ауруханаға бара жатқанда қайтыс болды.

Оның мұрасы

Неміс тарихшыларының 1936 жылы күнделiктерiн пайдалануына қоса, кейiнгi жылдары Авиация тарихшылары лигасы Нолтениустың әскери қызметi туралы жазбасымен бірге оның соғыс күнделiктерiн ағылшынша аудармаларын жариялады (Kriegsranglisten Auszug). Бұл материалдар "Крест және Коккейд журналы" журналында 7-том, 4- нөмірде (1966 ж. Қыс), 307-беттерде жарияланды.