Оңтүстік Ютландия: Тарих және қайта бірігу

Кіріспе

Оңтүстік Ютландия округі (Danish: Sønderjyllands Amt) – Данияның оңтүстігіндегі Ютландия түбегінің оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан бұрынғы округ (Danish: amt). Округ 1970 жылдың 1 сәуірінде Aabenraa (E), Haderslev (N), Sønderborg (SE) және Tønder (SW) округтерінің құрамына енген бұрынғы округтерден құрылған. 2007 жылдың 1 қаңтарында Оңтүстік Дания аймағы құрылғаннан кейін округ таратылды. Аймақтың Даниямен қайта бірігуінен кейін Дания шіркеуі 1923 жылы Хадерслевті диоцез деңгейіне көтерді және аймақты Рибе (W) және Хадерслев (E) диоцездары арасында бөлді. Бұл үлгі әлі де қолданыста.

Тарих

Оңтүстік Ютландия округі Солтүстік Шлезвиг деп те аталады (дан. Nordslesvig, нем. Nordschleswig). Атауы, бұрын Дания корольдерінің қол астындағы Дания феодалы Шлезвиг герцогтігіне (дан. Slesvig немесе Sønderjylland) тиесілі болған Ютландия түбегінің оңтүстік бөлігін білдіреді. Дания 1864 жылы Шлезвигтің екінші соғысында Шлезвиг герцогтігін, сондай-ақ Германияның Холштейн және Лауенбург герцогтіктерін Пруссия мен Австрияға жоғалтты. Австрияның Пруссия-Австрия соғысында (1866) жеңілгеннен кейін барлық үш провинция Пруссияға қосылды. Ресейдегі Қазан төңкерісінен кейін бүкіл Германияда Революциялық Ресейдегі кеңестердің үлгісіне сәйкес жұмысшылар мен солдаттар кеңестері ұйымдастырылды. Оңтүстік Ютландия 1920 жылға дейін Германияның құрамына кірді және осындай кеңестер бірнеше қалаларда құрылды. Көптеген жерлерде тәртіпсіздік пен революциялық іс-әрекеттер өте аз болды және кеңестер тыныштық пен тәртіпті сақтауға көмектесті. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін одақтастар 1920 жылы 10 ақпанда және 14 наурызда Солтүстік және Орталық Шлезвигте екі плебисцит ұйымдастырды. Солтүстік Шлезвигте 75% Даниямен қайта бірігуге, ал 25% Германияда қалуға дауыс берді. Тарихи санақ болмаса да, Солтүстік Шлезвигтегі этникалық немістердің пайызы Германияда қалу үшін дауыс берген 25% -дан аз болған деп есептеледі. 1920 жылдан 1939 жылға дейін Йоханнес Шмидт Воддер Дания парламентіне жалғыз этникалық неміс өкілі ретінде сайланды, ол Солтүстік Шлезвигтегі дауыстардың 13-15% -ын жинады, бұл аймақтағы этникалық немістердің нақты пайызын көрсетеді. Орталық Шлезвигте жағдай керісінше болды: 80% дауыс Германияға, 20% Данияға берілді. Шлезвигтің оңтүстік үштен бір бөлігінде дауыс беру ешқашан өткізілген жоқ, өйткені нәтиже алдын ала белгілі деп саналды. Бүгінде екеуі де Германияның Шлезвиг-Гольштейн штатына кіреді. 1920 жылы 15 маусымда Солтүстік Шлезвиг Даниямен қайта біріктірілді. Бұл - Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін нацистер дауламаған Германияның аумақтарды беруінің жалғыз мысалы. Оңтүстік Ютландияда әлі күнге дейін шағын этникалық неміс азшылығы өмір сүреді, негізінен Тёндер және Аабенраа (нем. Tondern және Apenrade) қалаларында және олардың маңында. Германияның Шлезвиг-Гольштейн штатында салыстырмалы түрде үлкен даниялық азшылық өмір сүреді.

South Jutland county is also known as Northern Schleswig (Danish: Nordslesvig, German: Nordschleswig). The name refers specifically to the southernmost of the Danish part of the Jutland Peninsula that formerly belonged to the former Duchy of Schleswig (Danish: Slesvig or Sønderjylland), a Danish fief under the Kings of Denmark. Denmark lost the Duchy of Schleswig, as well as the German Duchies of Holstein and Lauenburg, to Prussia and Austria in 1864 in the Second War of Schleswig. Following Austria's defeat in the Austro Prussian War (1866), all three provinces were annexed to Prussia. After the October Revolution in Russia, Workers' and Soldiers' Councils were organized all over Germany following the example of soviets in revolutionary Russia. South Jutland was part of Germany until 1920 and such councils were established in several towns. In most places there was very little unrest or revolutionary activities and the councils helped to maintain calm and order. Following the defeat of Germany in World War I, the Allied powers organised two plebiscites in Northern and Central Schleswig on 10 February and 14 March 1920, respectively. In Northern Schleswig 75% voted for reunification with Denmark and 25% for remaining in Germany. Though there is no historical census, it is estimated that the percentage of ethnic Germans in Northern Schleswig was less than the 25% that had voted for remaining in Germany. From 1920 to 1939, Johannes Schmidt Vodder was elected as the sole ethnic German representative in the Danish Parliament with consistently 13 to 15% of the North Schleswig votes, providing an indication of the actual percentage of ethnic Germans in the region. In Central Schleswig the situation was reversed with 80% voting for Germany and 20% for Denmark. No vote ever took place in the southern third of Schleswig, as the result was considered a foregone conclusion. Today, they both form a part of the German state of Schleswig Holstein. On 15 June 1920, Northern Schleswig was officially reunited with Denmark. It is the only one of the German transfers of territory after World War I that the Nazis did not dispute. A small ethnic German minority still lives in South Jutland county, predominantly in and near the towns of Tønder and Aabenraa (German: Tondern and Apenrade). A relatively larger Dane minority lives in the German state of Schleswig Holstein.

1970 жылғы шекаралар

1970 жылы қайта құрылған Оңтүстік Ютландия округінің шекарасы 1920 жылы Германиядан алынған аумақтан сәл өзгеше болды: Хель, Тапс және Вейструп қалалары (1864-1920 жылдар аралығында Данияның құрамында болды) оның құзыретіне енді, ал Спандет, Роагер және Хвидинг (1864-1920 жылдар аралығында неміс) 1970-2006 жылдардағы көршілес Рибе округіне қосылды.

Таңба

Оңтүстік Ютландия округінің гербі 1980 жылы жасалған. Ол Шлезвигтің тарихи гербінен шығарылған, ал ол өз кезегінде Данияның ұлттық гербінен туындаған. Даннеброг туының идеясы Шлезвиг герцогы Эрик Абельсон қолданған 13 ғасырға жататын мөрден алынған.