Кіріспе

Сигурдқа тиесілі аңызды қылыш

Скандинавия мифологиясында Грам (Ескі скандинав тілінде Gramr, "Ашу" деген мағынаны білдіреді), сондай-ақ Балмунг немесе Нотунг деп аталатын бұл қылышты Сигурд айдаһар Фафнирді өлтіру үшін қолданған. Оны негізінен Вулсунгтар "Вулсунга сагасында" қолданады. Дегенмен, ол басқа аңыздарда да кездеседі, мысалы, "Тидрексагада" оны Хилдебранд қолданады. Әңгіме мен дереккөздерге байланысты Грамның басқа да аттары болуы мүмкін. "Нибелунг жырында" ол Балмунг деп аталады. Рихард Вагнердің "Der Ring des Nibelungen" ("Нибелунг сақинасы") туындысында ол Нотунг деп аталады.

Сипаттама

"Волсунга" сағасында Грамның толыққанды сипаттамасы келтірілмеген, бірақ семсердің бейнесін қалыптастыру үшін оқиға бойынша шашыраңқы ақпарат жеткілікті. Сигурдтың қарулары, Грамды қоса алғанда, "алтынмен әшекейленген және жарқырап тұрған" деп сипатталады. Мәтінге қарай, семсерде әлде айдаһар суреті болуы, әлде болмауы мүмкін, ал аудармаға байланысты "қоңыр түсті" болуы да мүмкін.

Тарих

Грам негізінен Сигмундтан кейін Велсунг әулетінің ер адамдары қолданған «Велсунг сағасында» кездеседі. Сигмунд оны қарындасы Сигняның үйлену тойында алады. Тойдың бір бөлігінде семсер ұстаған белгісіз адам пайда болады. Сигмунд оның кім екенін білмейді, бірақ ол Один құдайы. Ол семсерді залдың ортасында өскен Барнстокк ағашына қадап, былай дейді: «Осы семсерді ағаштан шығарып алған адам оны менің сыйым ретінде алады және одан артық семсер жоқ екенін өзі біледі». Ол кеткен соң, әркім семсерді ағаштан шығаруға тырысады. Бірақ тек Сигмунд ғана оны оңай шығара алады. Семсер өте жақсы, сондықтан патша Сиггейр оны алмасқа үш есе салмағынан алтын ұсынады. Сигмунд бас тартқан соң, патша Сиггейр ашуланып, оны Сигмундтан ұрлауды құпия жоспарлайды, соңында оның әкесі мен барлық бауырларын өлтіреді. Осыдан кейін семсер әңгімеден жоғалады, тек Сигни оны Сигмундқа жасырын түрде қайтарып бергенше, ол Синфьотлимен бірге тірідей жерленеді. Сигмунд отбасының қанының құнын төкеп алғаннан кейін, ол семсерді бірнеше шайқаста қолданады, бірақ соңында Один Сигмундтың Лингви патшасымен болған соңғы шайқасында оны сындырады. Сигмундтың әйелі Хьордис семсердің екі жартысын алып, оларды ұлы Сигурдке сақтап қояды. Грамды Один сындырғаннан кейін, Хьордис екі жартысын алып, болашақ ұлына сақтап қояды. Біраз уақыттан соң, жәндік шебер Регин келіп, Сигурдты оқытады. Кейін ол Сигурдқа құдіретті айдаһар Фафнир және оның сақтап жүрген қазынасы туралы айтады, оны өзі үшін өлтіруін сұрайды. Сигурд бір шартпен келіседі: Регин оған осындай құбыжықты өлтіре алатын күшті семсер жасайды. Регин сенімділікпен Сигурдқа керемет семсер жасайды, бірақ Сигурд оны көргенде көңілі толмайды және оны намысқа сындырады. Екінші рет Регин оған бұрынғыдан да мықты семсер жасайды, бірақ ол да сынған. Үшінші рет Сигурд Регинге әкесінің семсері Грамның екі жартысын әкеледі. Ол семсерді нақылға тигізгенде, ол екіге бөлінеді. Семсердің күшін сынағаннан кейін, ол шеберханадан шығып, оның өткірлігін тексеру үшін жақын жердегі өзенге барады. Ол жұмсақ матадан жасалған иекті ағысқа лақтырып, оны Грамға тигізеді, соның салдарынан иек екіге бөлінеді. Оның өткірлігін сынағаннан кейін, ол оны әкесі Сигмундтың қанының құнын төкеп алу үшін, патша Лингвиді өлтіру үшін қолданады. Грамның көптеген ерліктерінің ең танымал және маңыздысы – айдаһар Фафнирді өлтіру. Сигурд осы істі бірден, күшті соққымен оның сол жауырына тигізеді, семсерді иығына дейін қанға батқызып жібереді. Соңында Грам тазалықтың белгісі ретінде қолданылады, ол Сигурд пен Брингильдтің арасындағы жерлеу отына қойылады. Брингильд Сигурдтың өліміне себепкер болғаннан кейін өзі де өліп қалады. Осыдан кейін, қолжазбада семсер туралы ешқандай мәлімет қалмайды.

" Нибелунгтер сақинасы "

Зигфридте, «Нибелунген сақинасы» циклының төрт операсының үшіншісінде, Рёгиннің рөлін іс жүзінде ойнайтын Мим, Нотунгты (сақинада Грам деп аталады) қайта жасауға шамасы келмейді. Бірақ Зигфрид оны қайта жасай алады. Басқа жағдайларды ескерсек, Рёгин мен Сигурдтың оқиғасы Мим мен Зигфридтің оқиғасына көбінесе ұқсас.