Кіріспе

Рим императорлық талапкері (шамамен 150 – 197 жж.)

Децимус Клодиус Альбинус (150 – 19 ақпан 197) – 193 және 197 жылдар аралығында Рим императорлық тағына талапкер болған. 193 жылы Пертинакс өлтірілгеннен кейін (бұл "Бес император жылы" ретінде белгілі) оны Британия және Испаниядағы легиондар император деп жариялады. Бастапқыда Альбинус таққа үміткер Септимий Севермен ынтымақтастыққа түсті, бірақ 196 жылы олар бір-біріне қарсы шығып, азамат соғысын бастады. Альбинус келесі жылы шайқаста қаза тапты.

Ерте өмір

Альбинус Африка провинциясының (Тунис, Сусс қаласы) Хадруметум қаласында римдік аристократ отбасында дүниеге келді. Сенімсіз «Historia Augusta» оның ата-анасының есімдері Аурелия Мессаллина мен Цеониус Постумус болғанын, сондай-ақ «Vita Albini» еңбегіндегі басқа туыстарын да көрсетеді, бірақ қазіргі тарихшылардың пікірінше, бұл есімдердің ешқайсысы нақты емес. Сондай-ақ, мәтінде Клодийдің терісінің ерекше ақ болуына байланысты Альбинус деген лақап ат алғаны айтылады.

Маркус Аврелий мен Коммодтың тұсында болған мансап

Әскери өмірге бейімділігі болғандықтан, ол өте жас кезінде әскерге қабылданды және ерекше көзге түсіп қызмет етті, әсіресе 175 жылы Авидий Кассий император Марк Аврелийге қарсы көтерілісі кезінде. Оның еңбегі императордың екі хатында мойындалды, онда Альбин африкалық деп аталады, ол өз елділесіне көп ұқсамайтын, бірақ әскери тәжірибесі мен мінезінің салмақтылығы үшін мақтауға лайық болған. Император Коммод Альбинге Бельгия Галлиясында, содан кейін Британияда қолбасшылық берді. Коммодтың қайтыс болғаны туралы жалған хабар тарағаннан кейін, Альбин Британиядағы әскерінің алдында Коммодты тиран деп айыптап, Рим империясы үшін Сенаттың бұрынғы құрметі мен билігін қайта орнату пайдалы боларын мәлімдеді. Сенат осы пікірге қуанды, бірақ император оған келіспеді және Альбиннің қолбасшылықтан алынуы үшін Юний Северусті жіберді. Осыған қарамастан, Альбин Коммод пен оның ізбасары Пертинакс 193 жылы өлтірілгенге дейін өз қолбасшылығын сақтап қалды.

Септимий Севермен одақтасу

Пертинакс өлтірілгеннен кейін, оны өлтіруді ұйымдастырған преториан префекті Эмилиус Лаэтус пен оның адамдары императорлық тақты бай сенатор Дидиус Юлианға «сатып» берді, осылайша оны император етіп тағайындады. Алайда, провинциялардағы әскерлердің көтерілістері келесі императордың әлі анықталмағанын көрсетті. Сириядағы легиондар Песценний Нигерді император деп жариялады; Иллирия және Паннониядағы әскерлер Септимий Северды; ал Британия мен Галлиядағы әскерлер Альбинусты император деп жариялады. Соңғы соғыста Альбинус бастапқыда Римді басып алған Септимий Севермен одақтас болды. Альбинус өзінің есіміне Септимийді қосып, одан Цезарь атағын қабылдады; екеуі 194 жылы консулдық қызметін бөлісті. Альбинус Империяның батыс бөлігінің көп бөлігін басқарды, оған үш британдық және бір испандық легион қолдау көрсетті. Сенат Септимий Севердің билігінен қорқып, оның бұйрығымен Дидиус Юлианды өлтіргеннен кейін, Септимий Север қаруын Песценний Нигерге қарсы бұрды. 194 жылы Нигердің жеңілісі мен өлімінен және оның жақтастарының толық жеңілісінен кейін, әсіресе 196 жылы Византияның құлауынан кейін, Север өзін Рим империясының толық билеушісі етуді шешті. Альбинус өзінің жағдайдың қауіптілігін сезіп, қарсылыққа дайындалды. Ол Северистің елшісінің қолынан қаза таппауға мүкіндік алды, содан кейін 150 мың сарбаздан тұратын армиясына жетекшілік етті. Кассиус Дионың мәліметінше, екі тарапта да 150 мың сарбаз болған қатал шайқастан кейін Альбинус жеңіліп, өзін-өзі өлтірді немесе Северистің бұйрығымен тұтқынға алынып, жазаланды. Северистің нүсі қабағынан өлген Альбинустың денесін жерге жайып, оның үстінен атын мінгізіп, соңғы қорлау актісі жасады. Альбинустың әйелі мен екі ұлы бастапқыда Северистің кешіріміне ие болды, бірақ ол бірден ойын өзгертті, өйткені өлген Альбинустың басы кесілгендей, олардың да басы кесілді. Альбинустың басы кесілген денесі мен оның отбасының мәйіттері Ронаға тасталды. Северистің жақтастарына ескерту ретінде оның басын Римге жіберді; онымен бірге ол Сенатқа Альбиносқа адалдығы үшін ашкере хат жіберді. Лугдунум қаласы тоналып, Альбинустың жақтастары Северистің қатыгездігіне ұшырады.

Жеке өмір

Ол егіншілік туралы трактат және Милет әңгімелерінің жинағын жазған делінеді. Альбинус әйелінің аты белгісіз, және оның ұлдарының есімін тек сенімсіз "Historia Augusta" ғына айтады, ол Pescennius Princus есімді нәресте ұлы болған деп мәлімдейді, бірақ Энтони Бирли сияқты кейбір тарихшылар бұл аттың ойдан құрастырылған деп есептейді.