Кіріспе
Веданга жётиша немесе жётишаведанга (Jyotiṣavedāṅga) - жётиша туралы ең көне белгілі үнді мәтіндерінің бірі . Қазіргі кездегі мәтін б.з.д. соңғы ғасырларға жатады, бірақ ол шамамен б.з.д. Бұл мәтін алты Веданга пәнінің бірі - джётишаның негізі болып табылады. Оның авторы дәстүрлі түрде Лагада деп аталады.
Vedanga Jyotisha , or Jyotishavedanga (Jyotiṣavedāṅga), is one of earliest known Indian texts on astrology (Jyotisha). The extant text is dated to the final centuries BCE, but it may be based on a tradition reaching back to about 700 600 BCE. The text is foundational to Jyotisha, one of the six Vedanga disciplines. Its author is traditionally named as Lagadha.
Мәтіндік тарихы
Веданга жётишасының датасы Ведалық мәтіндердің датасы үшін маңызды. Веданга джотишасында қыстың күнбағыс тұруы шамамен б.з.б. 1400 жылы. Бұл сипаттама Веданга джотишасын даталау үшін қолданылған. Майкл Витцельдің айтуынша, мәселе "джотишада берілген сипаттама оны берген мәтіннің де күніне сәйкес келер ме. Бұл екі нұсқада жазылған: Ригведа нұсқасы және Яджурведа нұсқасы. Ригведа мен Яджурведаның аудармаларында, Яджурведаның аудармасында сегіз қосымша аяттан басқа, бірдей аяттар бар". Т. К. С. Састри мен Р. Кочар Веданга джотишасы ол сипаттаған кезеңде жазылған деп санайды, сондықтан 1370 және 1150 жылдар аралығында ертерек датасын ұсынады. Дэвид Пингри сол түскі тұрыстың шамамен б.з.д. 1180 жылы болғанын айтады, бірақ бұл есептеудің Веданга джотишасының күніне қатысы анық емес екенін атап өтті. 1400-1200 жылдардағы бағалауға басқалар да қосылды, Суббарайаппа қазіргі форманың б.з.д. Басқа авторлар кейінірек жасалған композицияны ұсынады. Сантану Чакраверти бұл шығарманың біздің заманымызға дейінгі 700 жылдан кейін жазылғандығын жазса, Майкл Витцель оны біздің заманымызға дейінгі соңғы ғасырларға қарай жазған. Чакравертидің айтуынша, оның қысқы күнбағыс туралы сипаттамасы шамамен б.з. 1400 жылы, бірақ 700 жылдан кейін оның құралған уақыты үшін емес. Бұл, сондай-ақ, Суббарайаппа ұсынған идеяның Ведалық бүктемеге кеш Хараппа астрономиялық білімін енгізуіне байланысты болуы мүмкін. Майкл Витцель былай дейді: