Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Трендтер" - американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл шығарма алғаш рет 1939 жылы шілдеде жарық көрген "Таңғаларлық ғылыми фантастика" журналында басылып шыққан. "Трендтер" - Азимовтың ондық әңгімесі, басылып шыққан үшінші әңгімесі және ең алғаш "Астондадинг" журналында жарық көрген.
"Trends" is a science fiction short story by American writer Isaac Asimov. It was first published in the July 1939 issue of Astounding Science Fiction and was reprinted in Great Science Fiction Stories About the Moon (1967) and The Early Asimov (1972). "Trends" was the tenth story written by Asimov, the third to be published, and the first to appear in Astounding, then the leading science fiction magazine.
Шығу тегі
Бұл оқиғаның бастауы Асимовтің технологиялық өзгерістерге қарсы әлеуметтік қарсылық туралы кітап жазу жөніндегі академиялық зерттеуде болды. Асимовты әсіресе 20-ғасырдың басында Саймон Ньюкомбтың әуеден ауыр ұшу физикалық тұрғыдан мүмкін емес деп дәлелдеген мақалалары қатты таңғалдырды. Егер бұдан бұрын технологиялық өзгерістерге қарсылық болған болса, онда Азимов ғарышқа ұшуға әлеуметтік қарсылық болуы мүмкін деп ойлады, бұл ғылыми фантастикадағы оқиғаларда ешқашан кездеспеген түсінік еді. 1938 жылдың желтоқсан айында Азимов "Ад Астра" деп аталатын, Айға ұшып баруды ұсынған қарсылықтарды қамтитын әңгімені жазды. 1938 жылы 29 желтоқсанда Асимов Кэмпбеллден әңгіме конференциясын өткізуді сұрайтын хат алды. Конференцияда Кэмпбелл өзінің ешқашан ғарышқа ұшуға қарсылық білдіретін әңгімені оқымағанын, бұл идеяны ұнағанын және Азимовтың "Ad Astra" романын қайта жазып, оны оқиғаның басты бөлігіне айналдыруын қалағанын айтты. Асимов қайта қаралған нұсқаны Кэмпбеллге 1939 жылы 24 қаңтарда әкелді, ал Кэмпбелл оны қабылдады, оны "Трендтер" деген атпен жариялады.
The story had its genesis in research Asimov was conducting on behalf of an academic writing a book on social resistance to technological change. Asimov was particularly struck by a series of articles by Simon Newcomb from the early 20th century arguing that heavier than air flight was physically impossible. If there had been resistance to earlier technological change, then Asimov reasoned that there might be social resistance to spaceflight, which was a notion he had never encountered before in a science fiction story. In December 1938, Asimov wrote a story, which he originally titled "Ad Astra", that included resistance to a proposed flight to the Moon, submitting it to Astounding editor John W. Campbell on December 21, 1938. On December 29, 1938 Asimov received a letter from Campbell asking for a story conference. At the conference, Campbell said that he had never read a story that included resistance to space flight, that he liked the idea, and wanted Asimov to rewrite "Ad Astra" to make it central to the story. Asimov brought the revised version to Campbell on January 24, 1939, and Campbell accepted it, publishing it under the title "Trends".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Трендтер" романын 2008 жылға қарап, оның бастығы Джон Харманның 1973 жылы "Прометей" атты зымыранды Айға ұшыруға дайындалғанын баяндаған Клиффорд МакКенни баяндады. 1973 жылдың 14 шілдесінде, жоспарланған ұшудың алдындағы күні, "Кларион" деп аталатын газет Харманды өзінің зымыран кемесімен аспанды қорлауға батылы жеткендіктен, Құдайды қорлаушы деп айыптады және егер үкімет оны тоқтатпаса, "қаһарлы азаматтарымыз мәселені өз қолдарына алуы мүмкін" деп ескертті. Харман жұмыс істейтін ғылыми-зерттеу институтының басшысы оны жұмыстан босатуға тырысады, оның жұмысына халық тарапынан қарсылық тым күшті деп дәлелдейді. Харман тыңдаудан бас тартады. Ұшу күні Харман "Прометейге" кіргеннен кейін оны ұшыруға дайындалғанда, ол жарылып, Отис Элдредж есімді күшті евангелист бастаған, негізінен жаушыл тобырдың 28 мүшесін өлтіреді. МакКенни өзінің әріптесі Шелтонның, Элдредждің ізбасары ракетаны саботаж еткенін біледі. Келесі күні жарақат алған Элдредж бастаған топ Харман сауығып жатқан ауруханаға жиналады және оны линчтен қашудан тек қана сақтайды. Бір апта ішінде Конгресс ракеталық эксперименттерді өлім жазасына кесілетін қылмыс деп таныған заң жобасын қабылдады. МакКенниге Харманның ауруханадан шығуына рұқсат етілмейтіндігі анық болды. Ол Харманды алып шығып, оны ағасының Миннесотадағы фермасына алып кетеді. Алты ай ішінде Харман тағы да сынақ жасауға дайындалуда. МакКенни Чикагоға Харманның қалған жеке байлығын жинауға және бірнеше сенімді инженерлерді жалдауға жіберіледі. Келесі бес жыл ішінде Харман Жаңа Прометейдің құрылысын бақылайды. Сонымен қатар, Элдредждің ізбасарлары Конгрессті өз бақылауына алады, ол барлық ғылыми зерттеулерді тексеру және бақылау үшін Федералдық ғылыми зерттеулер тергеу бюросын құрады. 1976 жылы Элдредждің өлімі оның ізбасарларын науқастарға шектеу қоюдан бас тартпады. 1978 жылы 25 наурызда FSRIB барлық тәуелсіз ғылыми зерттеулерге тыйым салатын Пасхалық жарлық шығарады. Бір айдан кейін Харман Жаңа Прометейді ұшырып, Ай айналасында еркін оралу траекториясын жасауға қол жеткізеді. Харман Вашингтоннан Потомак өзенінің арғы жағына келіп, құлап түсер алдында Айға барғанын жариялайды. Харманның ерлігі туралы хабарлар, Элдредждің болмауы және ФСРИБ-тің экстремалды саясатына наразылық білдіру, анти-ғылымға қарсы реакция туғызады, ал Харман батыр ретінде танылады.
Trends is narrated by Clifford McKenny, looking back from the year 2008, who tells how his boss John Harman was preparing to fly a rocket, the Prometheus, to the Moon in 1973. On July 14, 1973, the day before the scheduled flight, a newspaper called the Clarion denounces Harman as an impious blasphemer for daring to profane the heavens with his rocket ship, and warns that if the government won't stop him, "our enraged citizenry may have to take matters into their own hands". The head of the research institute Harman works for tries to dissuade him, arguing that popular opposition to his work is too strong. Harman refuses to listen. On the day of the flight, after Harman enters the Prometheus and prepares to launch it, it explodes, killing 28 members of a mostly hostile crowd led by a powerful evangelist named Otis Eldredge. McKenny learns that his coworker Shelton, an Eldredge follower, sabotaged the rocket. The next day, a mob led by an injured Eldredge converges on the hospital where Harman is recuperating, and is barely kept from lynching him. Within a week, a bill passes Congress making rocket experiments a capital crime, and it becomes clear to McKenny that Harman will not be allowed to leave the hospital. He smuggles Harman out and takes him to his uncle's farm in Minnesota. Within six months, Harman is preparing to try again. McKenny is sent to Chicago to collect the remainder of Harman's personal fortune, and to recruit a handful of trusted engineers. Over the next five years, Harman oversees the construction of the New Prometheus. At the same time, Eldredge's followers gain control of Congress, which establishes the Federal Scientific Research Investigatory Bureau to scrutinize and control all scientific research. Eldredge's death in 1976 does not deter his followers, who continue to restrict scientific research. On March 25, 1978, the FSRIB issues the Easter Edict, forbidding all independent scientific research. A month later, Harman launches the New Prometheus and succeeds in making a free return trajectory around the Moon. Harman lands across the Potomac from Washington, D. C. and before collapsing announces that he has been to the Moon. The news of Harman's feat, combined with Eldredge's absence and growing popular discontent at the extreme policies of the FSRIB, causes a reaction against antiscientism, and Harman is acclaimed as a hero.