Кіріспе

"Трендтер" - американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл шығарма алғаш рет 1939 жылы шілдеде жарық көрген "Таңғаларлық ғылыми фантастика" журналында басылып шыққан. "Трендтер" - Азимовтың ондық әңгімесі, басылып шыққан үшінші әңгімесі және ең алғаш "Астондадинг" журналында жарық көрген.

Шығу тегі

Бұл оқиғаның бастауы Асимовтің технологиялық өзгерістерге қарсы әлеуметтік қарсылық туралы кітап жазу жөніндегі академиялық зерттеуде болды. Асимовты әсіресе 20-ғасырдың басында Саймон Ньюкомбтың әуеден ауыр ұшу физикалық тұрғыдан мүмкін емес деп дәлелдеген мақалалары қатты таңғалдырды. Егер бұдан бұрын технологиялық өзгерістерге қарсылық болған болса, онда Азимов ғарышқа ұшуға әлеуметтік қарсылық болуы мүмкін деп ойлады, бұл ғылыми фантастикадағы оқиғаларда ешқашан кездеспеген түсінік еді. 1938 жылдың желтоқсан айында Азимов "Ад Астра" деп аталатын, Айға ұшып баруды ұсынған қарсылықтарды қамтитын әңгімені жазды. 1938 жылы 29 желтоқсанда Асимов Кэмпбеллден әңгіме конференциясын өткізуді сұрайтын хат алды. Конференцияда Кэмпбелл өзінің ешқашан ғарышқа ұшуға қарсылық білдіретін әңгімені оқымағанын, бұл идеяны ұнағанын және Азимовтың "Ad Astra" романын қайта жазып, оны оқиғаның басты бөлігіне айналдыруын қалағанын айтты. Асимов қайта қаралған нұсқаны Кэмпбеллге 1939 жылы 24 қаңтарда әкелді, ал Кэмпбелл оны қабылдады, оны "Трендтер" деген атпен жариялады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Трендтер" романын 2008 жылға қарап, оның бастығы Джон Харманның 1973 жылы "Прометей" атты зымыранды Айға ұшыруға дайындалғанын баяндаған Клиффорд МакКенни баяндады. 1973 жылдың 14 шілдесінде, жоспарланған ұшудың алдындағы күні, "Кларион" деп аталатын газет Харманды өзінің зымыран кемесімен аспанды қорлауға батылы жеткендіктен, Құдайды қорлаушы деп айыптады және егер үкімет оны тоқтатпаса, "қаһарлы азаматтарымыз мәселені өз қолдарына алуы мүмкін" деп ескертті. Харман жұмыс істейтін ғылыми-зерттеу институтының басшысы оны жұмыстан босатуға тырысады, оның жұмысына халық тарапынан қарсылық тым күшті деп дәлелдейді. Харман тыңдаудан бас тартады. Ұшу күні Харман "Прометейге" кіргеннен кейін оны ұшыруға дайындалғанда, ол жарылып, Отис Элдредж есімді күшті евангелист бастаған, негізінен жаушыл тобырдың 28 мүшесін өлтіреді. МакКенни өзінің әріптесі Шелтонның, Элдредждің ізбасары ракетаны саботаж еткенін біледі. Келесі күні жарақат алған Элдредж бастаған топ Харман сауығып жатқан ауруханаға жиналады және оны линчтен қашудан тек қана сақтайды. Бір апта ішінде Конгресс ракеталық эксперименттерді өлім жазасына кесілетін қылмыс деп таныған заң жобасын қабылдады. МакКенниге Харманның ауруханадан шығуына рұқсат етілмейтіндігі анық болды. Ол Харманды алып шығып, оны ағасының Миннесотадағы фермасына алып кетеді. Алты ай ішінде Харман тағы да сынақ жасауға дайындалуда. МакКенни Чикагоға Харманның қалған жеке байлығын жинауға және бірнеше сенімді инженерлерді жалдауға жіберіледі. Келесі бес жыл ішінде Харман Жаңа Прометейдің құрылысын бақылайды. Сонымен қатар, Элдредждің ізбасарлары Конгрессті өз бақылауына алады, ол барлық ғылыми зерттеулерді тексеру және бақылау үшін Федералдық ғылыми зерттеулер тергеу бюросын құрады. 1976 жылы Элдредждің өлімі оның ізбасарларын науқастарға шектеу қоюдан бас тартпады. 1978 жылы 25 наурызда FSRIB барлық тәуелсіз ғылыми зерттеулерге тыйым салатын Пасхалық жарлық шығарады. Бір айдан кейін Харман Жаңа Прометейді ұшырып, Ай айналасында еркін оралу траекториясын жасауға қол жеткізеді. Харман Вашингтоннан Потомак өзенінің арғы жағына келіп, құлап түсер алдында Айға барғанын жариялайды. Харманның ерлігі туралы хабарлар, Элдредждің болмауы және ФСРИБ-тің экстремалды саясатына наразылық білдіру, анти-ғылымға қарсы реакция туғызады, ал Харман батыр ретінде танылады.