Кіріспе

Турет синдромының белгілерін басқару Турет синдромы (қысқаша аталуы - Турет немесе ТС) - балалық шақта немесе жасөспірім шақта басталатын, моторлық және фоникалық тиктермен сипатталатын тұқым қуалайтын жүйке дамуының бұзылуы. Турет синдромын емдеу симптомдарды жоюдың орнына, оңтайлы жұмыс істеу үшін симптомдарды басқаруды мақсат етеді; Турет синдромы бар барлық адамдар емделуді қажет етпейді, және оны емдеу немесе жалпыға бірдей тиімді дәрі-дәрмек жоқ. Тюрет синдромын емдеу үшін түсіндірме мен сенімділік жеткілікті. Емдеудің басты мақсаты - аурудың ең қиын немесе нашарлаған белгілерін анықтау және оларды емдеуге көмектесу. Турет синдромын емдеу жекешелендіріледі және дәрігер, науқас, отбасы және күтушілер арасында бірлескен шешім қабылдауды қамтиды. Көп жағдайда білім беру, сенімділік және психо- мінез-құлық терапиясы жеткілікті. Әсіресе, пациентті, оның отбасын және қоршаған қоғамдастықты мақсат еткен психологиялық білім беру негізгі басқару стратегиясы болып табылады. Күтудің "қалай екенін білу" - бұл олардың денсаулығына зиян келтірмейтін "қалай әрекет етуі" туралы.

Психологиялық тәрбие және әлеуметтік қолдау

Баланың ата-анасы, әдетте, оның тиктерін бірінші болып байқайды; олар уайымдауы мүмкін, олар қандай да бір жолмен жауапты деп ойлауы мүмкін немесе Туретт синдромы туралы дұрыс емес ақпараттан ауыртпалық көруі мүмкін. немесе бұқаралық ақпарат құралдарында ауыр жағдайлардың суреттелуін көрген. Ата-аналар тым алаңдаулы болуы мүмкін, диагноз туралы ата-аналарға тиімді білім беру және әлеуметтік қолдау көрсету олардың алаңдаушылығын жеңілдетеді. Бұл қолдау сонымен қатар балаға қажетсіз дәрі-дәрмек беру мүмкіндігін төмендетеді Психологиялық білім беру "әдеттегі" көзқарасты көтермелейді және қате түсініктер мен қорлауды жоюға көмектеседі, бұл ата-аналарға берілген кезде ең тиімді. Тіпті кішігірім тиктермен де ашулануы, күйзелуі немесе өзін-өзі бағалауы төмен болуы мүмкін. Бұл көбірек қулық-сүргілеудің, қорлаудың, құрбы-құрдастарының қабылдамаушылығының немесе әлеуметтік стигматизацияның нәтижесінде пайда болады, және бұл әлеуметтік оқшаулануға әкелуі мүмкін. Кейбір балалар сыныптастарына құрбы-құрдастарының жағдайы туралы хабарлау бағдарламасын ұсынғаннан кейін, өздерін күшті сезінеді. Мұғалімдер мен мектеп қызметкерлеріне тиктік белгілері, олардың күн бойы қалай өзгеріске ұшырауы, балаға қалай әсер етуі және тиктік белгілерін әдепсіз мінез-құлықтан қалай ажырату керектігі туралы білім беру пайдалы болуы мүмкін. Баланың тітіркенуін тоқтатуды талап етуден аулақ болуы керек, өйткені "тітіркенуді тоқтату - шаршап, көңілсіз, әрі назар аударуды талап ететін іс, әрі бұл балаға қайтадан титіркенудің пайда болуына әкелуі мүмкін". Балаға мектепте көмектесу үшін стратегияларды құруға болады; бұған баланың дауыстық тиктерді азайтуға көмектесетін жегуге, қолмен жазудың орнына ноутбукті пайдалануға және тиктер жоғары болған кезде сыныптан үзіліс жасауға мүмкіндік беру жатады. Қажет болған жағдайда ауызша тесттерді қолдану сияқты қосымша тест уақытын беру де пайдалы болуы мүмкін.

Әдептілік

Әдептілікті жоюға арналған жаттығуларды (ӘӘТ) және әсер ету мен реакцияның алдын алуды (ӘРК) қолданатын мінез-құлықтық терапиялар бірінші кезектегі интервенциялар болып табылады және олардың тиімділігі дәлелденген. Тиктер біршама басуы мүмкін болғандықтан, ТТ-мен ауыратын адамдар тикті алдын ала ескергендіктен, оларды тикті қарсы алатын реакция жасауға үйретуге болады. Тиктерге арналған жан-жақты мінез-құлық интервенциясы (CBIT) HRT-ге негізделген, бұл тиктерге арналған ең жақсы зерттеу жүргізілген мінез-құлық терапиясы. және арнайы клиникалардан тыс дәрігерлерді табу қиын болуы мүмкін. Коморбидтік жағдайларға байланысты бұзылушылық мінез-құлық пайда болған кезде ашуды басқару және ата-ананы басқару бойынша оқыту тиімді болуы мүмкін. ОКТ - бұл ОКТ кезінде пайдалы емдеу.

Дәрі-дәрмектер

Тик ауруы бар балалар, әдетте, олардың тиктері ең ауыр кезде кездеседі, бірақ жағдайдың күшейіп, әлсірегендіктен, дәрі-дәрмектер дереу басталмайды немесе жиі өзгермейді. Арипипразол, галоперидол, рисперидон және тиапридпен бірге антигипертензивті клонидиннің тиктерді плацебоға қарағанда көбірек азайтатыны туралы айғақтар бар. Арипипразол мен рисперидон салмақ көбеюге және седацияға немесе шаршауға әкелуі мүмкін; тиаприд ұйқының бұзылуына және шаршауға әкелуі мүмкін; ал клонидин седацияға әкелуі мүмкін. Жағымсыз әсерлердің аз болуына байланысты, арипипразол басқа антипсихотиктерге қарағанда артық қолданылады. А2 адренергиялық рецептор агонисттері (гипертонияға қарсы дәрілер) кейбір адамдарда турет синдромының басқа да коморбидтік белгілерін азайтуда белгілі бір тиімділік көрсетеді. Бастапқыда жоғары қан қысымын емдеу үшін жасалған бұл дәрілер нейролептикалық дәрілерге қарағанда қауіпсіз. Бұл дәрілер класы көбінесе тиктерге арналған алғашқы сынақ болып табылады, өйткені антигипертензивтердің кейбір дәрілерге қарағанда төменгі жанама әсер профилі бар. Олардың қауіпсіздігі мен тиімділігі стандартты және атипиялық нейролептиктер сияқты дәлелсіз, бірақ олардың қолданылуына дәлел бар. Бұл дәрілердің тиктерге әсер етуі алты аптаға созылады, сондықтан оларды ұзақ уақыт сынақтан өткізу қажет. Қан қысымына әсер етуіне байланысты антигипертензивті препараттарды бірден тоқтату керек. Клонидин (Catapres бренді) ТС-пен ауыратын адамдардың жартысына тиктерде әсер етеді. Ең көп пайда 4 - 6 ай ішінде көрінуі мүмкін. Клинидинмен емделушілердің аз бөлігіне жағдай нашарлауы мүмкін. Гванфацин (бренд атауы Tenex) - бұл ТС емдеуде қолданылатын тағы бір гипертонияға қарсы препарат. Жағымсыз әсерлерге седация, ауыз қурауы, шаршау, бас ауруы және жүрек айну жатады. Емдеуді бастаған кезде седация проблемалық болуы мүмкін, бірақ науқас дәрі-дәрмектерге бейімделгенде, ол жоғалуы мүмкін.

Тик бұзылыстарын кездестіретін АДШТ- ні емдеу

Турет синдромы бар мамандандырылған клиникаларға жіберілген науқастарда көңіл бөлу тапшылығы мен гиперактивтілік бұзылысының (АДСБ) коморбидті жиілігі жоғары, сондықтан тиктермен бірге пайда болатын АДСБ-ны емдеу көбінесе Турет синдромын клиникалық емдеудің бір бөлігі болып табылады. Тьюрет синдромымен бірге СДВГ-мен ауыратын науқастарда де бұзылушы мінез-құлық, жалпы жұмыс істеу және танымдық қызмет мәселелері болуы мүмкін, бұл коморбидті СДВГ-мен байланысты, бұл басқа жағдайларды анықтап, емдеудің маңыздылығын көрсетеді. Стимуляторлар мен басқа да дәрілер, егер бұл синдром тик бұзылыстарымен бірге пайда болса, АДШТ-ны емдеуде пайдалы болуы мүмкін. Стимуляторлар жетіспей қалған кезде басқа дәрілік заттардың бірнеше класының дәрілерін қолдануға болады. Алайда, көптеген зерттеулер стимуляторларды тик аурулары кезінде абайлап қолдануға болатынын көрсетті. Бірнеше зерттеулер стимуляторлардың тиктерді плацебоға қарағанда көбірек ушықтырмағанын көрсетті және стимуляторлардың тиктердің ауырлығын азайтатынын көрсетеді. Пікірталас әлі де жалғасуда, ал PDR-де стимуляторларды тик бұзылыстары кезінде қолдануға болмайды деген ескерту бар, сондықтан дәрігерлер оларды қолдануға асықпауы мүмкін. Басқалары оларды қолдануға ыңғайлы, тіпті, ADHD-ның белгілері тиктерден гөрі нашарлаушы болуы мүмкін, өйткені, ADHD-ның белгілері тиктермен бірге пайда болған кезде, стимуляторды сынақтан өткізуді ұсынады.

Басқа

Тағамды өзгерту, нейрофидбек және аллергияны тексеру мен бақылау сияқты қосымша және баламалы медицина тәсілдері көпшілікке ұнайды, бірақ олар Туретт синдромын емдеуде дәлелденген пайдасы жоқ. Осыған қарамастан, ТС-пен ауыратын ата-аналардың, күтушілердің және адамдардың үштен екісі тамақтану әдістері мен баламалы емдерді қолданады және әрқашан дәрігерлеріне хабарламайды. Мюллер Вальдің (2013) айтуынша, медициналық мамандар "осыған байланысты пациенттерге тек тиімді емес, сонымен қатар тиімсіз емдеу әдістері туралы ақпарат беруге міндетті". белгілі бір диета немесе баламалы ем (витаминдер немесе диета) ғылыми дәлелдерге негізделмеген. Бұл эксперименттік ем. DBS қауіпсіз, жақсы шыдайды және ешқандай өзгерістен толық ремиссияға дейін симптомдарды азайтады деген сапасы төмен, шектеулі дәлелдер бар. 2019 жылға дейін мидың мақсатты орналасуы анықталмаған. DBS- ді дәстүрлі емге жауап бермейтін ауыр түрдегі Туретт синдромы бар ересектерді емдеу үшін қолданған. Висванатан А. және басқалар (2012) ДБС-ны "медициналық жолмен емдеуге болмайтын ауыр функционалдық бұзылулары бар" науқастарға қолдануға болады дейді.

Жүктілік

Әйелдердің төрттен бірі өзінің циклдары менструация алдында күшейе түсетінін айтады, алайда зерттеулер жүктілікке байланысты циклдарының жиілігі мен ауырлығының өзгергенін дәлелдеген жоқ. Жалпы алғанда, әйелдердегі симптомдар халоперидолға ерлерге қарағанда жақсы жауап береді.

Практикалық нұсқаулар

2019 жылы Американдық неврология академиясы (AAN) "Тюрет синдромы мен созылмалы тик бұзылыстары бар адамдарда тиктерді емдеу" атты практикалық нұсқаулық жариялады, оның ішінде тоғыз дәрігер, екі психолог және екі науқас өкілінің жүйелі шолуы негізінде 46 ұсыныс жасалды. Панель ұсынысты қолдаған дәлелдемелердің беріктігіне сәйкес үш деңгейге ұсынымдарды тағайындады: А: "жедел, өйткені олар дәлелдемелерге жоғары сенімділікке негізделеді және пайданың жоғары мөлшерін де, аз тәуекелді де қажет етеді". B: "Жалпы, өйткені талаптар қатаң емес, бірақ әлі де дәлелдерге және пайда мен қауіп профиліне негізделген". C: "Клиникалық практика аясында AAN пайдалы деп санайтын және практиканың ең жоғары деңгейіндегі өзгеріске бейімделетін ең төменгі рұқсат етілген ұсыным деңгейі". Панель әрбір кеңес деңгейіне көмекші етістікті қосады: A = міндетті; B = керек, және C = мүмкін. Кәдімгі дәрі-дәрмектерден басқа да дәрі-дәрмектерден басқа да дәрі-дәрмектерден аулақ болу керек.