Кіріспе

Экономикада жиынтық мінез-құлық жеке мінез-құлықтың экономикаға кең көлемді сомасын білдіреді. Ол ұлттық табыс, мемлекеттік шығындар және жиынтық сұраныс сияқты экономикалық агрегаттар арасындағы қатынастарды қамтиды. Мысалы, тұтыну функциясы тұтынуға деген жиынтық сұраныс пен жиынтық қолжетімді табыс арасындағы қатынас. Жиынтық мінез-құлықтың үлгілері экономиканы тікелей байқаудан немесе жеке мінез-құлық үлгілерінен алынуы мүмкін. Жиынтық мінез-құлық теориясы макроэкономиканың негізгі бағыты болып табылады.

Шолу

Жиынтық мінез-құлық - жеке шаруашылықтарға немесе фирмаларға әсер ететін факторлардың өзара әрекеттесуін зерттейді, бұл өз кезегінде олардың экономикалық мінез-құлқына әсер етеді, нәтижесінде экономиканың өзгеруі болады. Экономикалық теориялардың әртүрлі мектептеріне сәйкес жиынтық мінез-құлық әртүрлі анықталады, сондықтан шаруашылықтар мен фирмалар экономикадағы ауытқуларға әртүрлі жауап береді. Макроэкономика мен микроэкономика факторларының өзара әрекеттесуі әртүрлі өзгерістерге әкеледі, ол оң немесе теріс болуы мүмкін.

Жиынтық мінез-құлықтың қайшылықтары

Экономиканың әртүрлі ойлау мектептерінде жиынтық мінез-құлық экономиканың жиынтық сұранысын анықтаудың бүкіл процесінде рөл атқара алады, ал басқаларында ол болмауы мүмкін. Экономиканың неоклассикалық теориясында жеке тұтынушылардың мінез-құлқы жиынтық сұранысқа ешқандай әсер етпейді. Бұл тұтынушылардың дәмі мен табысы әр түрлі болғанымен, олар тауарлар мен қызметтерді өз мүдделеріне сай сатып алады, осылайша нарықта ресурстардың үнемі ағылып отыруын қамтамасыз етеді. Кейнс теориясы бойынша, қоғамдық және жеке мінез-құлық шығындар салдарынан жиынтық сұранысқа әсер етеді.

Жиынтық мінез-құлықтың мақсаты

Жиынтық мінез-құлықтың мақсаты - экономикалық талдаушыға деректерді талдауға мүмкіндік беру үшін жеке тұлғаның экономикалық мінез-құлқын қарапайым логикалық айнымалыға біріктіру. Сонымен қатар, тұтыну функциясының аргументтері барлық жеке тұтынушылардың экономикалық мінез-құлқы ұқсас деп болжауға мүмкіндік береді, осылайша экономикалық талдаушыға макроэкономикалық модель жасауға мүмкіндік береді. Жеке сұраныс мінез-құлқы сызықтық емес деп айтуға болады, сондықтан экономикалық модель жасау мүмкін емес. Осылайша, тиісті агрегациялық факторларды зерттеу жиынтық сұраныс қисығын тиімдірек түсіндіруді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, тұтыну жиынтық сұраныстың негізгі факторы болып табылады және табиғаты бойынша гетеорогенді, жиынтық экономика моделі әр түрлі болады. Бұдан былай, жеке тұлғалардың мінез-құлқын бекіту туындауы мүмкін асқынуларды шектейді, бұл толығырақ модельдің пішімдеуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қазіргі заманғы фискалдық саясатты талдауда динамикалық факторларға көбірек көңіл бөлінеді. Осылайша, жеке сектордың жиынтық мінез-құлқын жеке тұлғалардың пайдалылығын арттыратын мінез-құлқынан шығара отырып, ол макроэкономикалық талдауды экономикалық мәселелерге қолдануға мүмкіндік беретін нормативтік мәселелерді мәнді қарауға мүмкіндік береді.

Жиынтық мінез-құлықтың психологиясы

Психология неоклассикалық экономикада рөл атқарады, өйткені жиынтық мінез-құлық әрқашан жеке мінез-құлыққа қайтып келеді. Нақты пайда жоқ нарықтық тепе-теңдікте, жеке тұлғалар өздерінің объективті функцияларын барынша арттыруға мәжбүр болады. Сондықтан психология қысқа мерзімді, тепе-теңдіксіз мінез-құлықты таза пайдасыз нарық тепе-теңдігіне сәйкес келетін түрде түсіндіруге тырысады. Кейнстің жеке адамдар негізгі белгісіздік жағдайында әрекет етеді деген теориясы және орталықсыздандырылған нарықтар әрқашан толық жұмыспен қамтуды және ресурстарды тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді деген теориясы нақты әлемдегі жеке адамның мінез-құлқымен тұтастай сәйкес келеді. Осылайша, Кейнстің капиталистік экономиканы сипаттауы қаржылық тұрақсыздыққа, жұмыссыздыққа, ресурстардың иррационалды ысырапқа ұшырауына және басқаларына бейім. Бұл - егер адамның мінез-құлқын жиынтық деңгейге дейін жинақтаса, онда бұл осындай болжамдардың бірі. § Экономиканың жаңа Палгрейв сөздігіне агрегация (эконометрия) ретінде енгізілген.