Кіріспе

Шотландиядағы 1848 жылғы тамыз апаты Морей-Ферт балық аулау апаты - Шотландияның шығыс жағалауындағы теңіз тарихындағы ең ауыр балық аулау апаттарының бірі. Оның себебі Морей-Фертке соққан қатты дауыл. Бұл оқиға порттарды кеңінен жақсартуға және 19-ғасырдың қалған бөлігінде балық аулау қайықтарының дизайнына елеулі өзгерістер енгізуге әкелді.

Балық аулау тарихы

Шотландиялық балық аулау кемелерінде 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында, негізінен, жағаға жақын балық аулайтын ашық корпусты шағын желкенді қайықтар болған. Қайықтардың тереңдігі аз болғандықтан, оларды экипаж жағажайлардан немесе шағын порттардан шығаруға мүмкіндік берді, бірақ олардың ашық корпусы экипажға аз ғана баспана берді және оларды бұзылған теңізде суға батып, батып кетуіне әкелді. Голландиялық балықшылар Солтүстік теңізде 15-ші ғасырдан бастап селінш аулап, үлкен қайықтар арқылы терең суларда "Бас" балық аулаудың кең ауқымды жүйесін жасады, олар бірнеше апта бойы теңізде қалып, кемедегі балықты емдеді. Бұл әдіспен бәсекелесу үшін сол кездегі үкімет балықшыларға үлкен кемелерді пайдаланғаны үшін сыйақы төлеген, бірақ кейіннен олжаның көлеміне байланысты сыйақы төлеген. Бұл Шығыс жағалау порттарынан жұмыс істейтін балық аулау кемелерінің көлемін біртіндеп ұлғайтуға әкелді, бірақ ашық корпустар әлі де артықшылыққа ие болды, өйткені бұл мүмкін болатын ең көп аулауға мүмкіндік берді.

Дауыл және оның салдары

18 тамызда күндіз ауа райы қолайлы болды, жақсы балық аулауды уәде етті және Уиктен Стоунхейвенге дейін шамамен 800 қайық күні бойы ауланған селінді жинауға теңізге шықты. Түн ортасына қарай ауа райы тез нашарлап, жел күшейіп, теңіздің күркіреуі көбейді. Көптеген кемешілер ауларын тартып, панаға қашуды шешті. Келесі дауыл кезінде 124 қайық жоғалып, көбісі портқа кіруге тырысқан кезде, ал 100 балықшы өмірден өтті, 47 жесір әйел мен 161 бала қалды. Дауылдан кейін үкімет Адмиралтействоның капитаны Джон Вашингтонды апатты тексеруге және балық аулау индустриясының қауіпсіздігін жақсарту бойынша ұсыныстар жасауға тағайындады. Оның баяндамасы, "Жанның жоғалуы туралы есеп" және Шотландияның шығыс жағалауындағы балық аулау кемелеріне келтірілген зиян туралы баяндама, 1849 жылы 19 тамыздағы дауыл кезінде, 1849 жылы Қоғамдық палатаға ұсынылды. Вашингтон екі негізгі қорытындыға келді: біріншіден, балық аулау кемелерінің ашық корпусты дизайны кемшілікке ұшырады, бұл олардың ауыр теңізде суға батуына әкеледі және трагедияның маңызды факторы болды; екіншіден, балық аулау кемелеріне кез-келген су басу жағдайында қол жетімді сапалы порттар жетіспейді. Вашингтонның ұсыныстары Шотландияның шығыс жағалауындағы көптеген шағын порттарды жақсарту бағдарламасына әкелді. Шотландияның Балық шаруашылығы басқармасы де палубалы кемелерді енгізуді қолдады. Шығыс жағалауда селінш балық аулау үшін қолданылатын қайықтың негізгі түрлері - Fifie және Moray Firth айналасында кең тараған Skaffie болды. Балықшылар балық аулау үшін орын аз болатынына байланысты палубаларды енгізуге қарсы болды, сонымен қатар палубалар адамдар теңізден ағып кету қаупін арттырады деп қорықты. Бірте-бірте қайықтарда палубалар орнату кеңінен тарала бастады, бұл аулау үшін орынның азаюын өтеуге арналған қайықтың көлемін одан әрі ұлғайтуға әкелді. Қайықтардың палубаларынан басқа, олардың алдыңғы жағында шағын қорған салынған, онда балықшылар үшін баспана болатын. Қайықтардың осылай өркендеуі 1860 жылы "Балди" және 1879 жылы "Зулу" кемелерін шығаруға мүмкіндік берді. Осы ғасырдың аяғында шығыс жағалаудағы барлық балық аулау кемелері толықтай жабдылды.