Кіріспе
Балақ (Балақ) – Моаб патшасы. Еврей жазбаларындағы Сандар кітабында оның Балағам пайғамбармен арақатынасы туралы айтылған. Балақ Израиль халқының көшіп-қонуын қарғау үшін Балағамды шақыруға тырысты. Балағам Моаб князьдерімен кездесуге жолға шыққанда, ол есегін соққанда періште тоқтатып қояды. Ол періштеге үйіне қайтып бара жатқанын айтып: «Мен күнә жасадым, өйткені сен жолда маған қарсы тұрғаныңды білмедім», – дейді. Періште Балағамға Моаб князьдерімен кездесуге баруды, бірақ «мен саған айтқан сөздерді ғана» айтуды бұйырады. Сандар 22:2 және Ешуа 24:9 тараларында Балақ Зиппордың ұлы деп жазылған. Сандар кітабының алдыңғы тарауында Мысырдан шыққан израильдіктер Уәде етілген жерді іздеп жүргенде, Хорма деген жерде ханаандықтарды, аморлықтарды және Башан халқын жеңіп, Моабқа жақындады. Киелі кітаптағы оқиға моабиттіктердің қорқынышын баса көрсетеді. Олар «өте қорқынышты» және «үрейленген» (NKJV) немесе «қатты қорқып» (GNT) кеткен. Олардың қорқынышы Израиль халқының санының көптігіне және егер олар Моаб жерін басып алса, күтілетін ресурстардың азаюына байланысты болды. Балақ алдымен израильдіктердің қоныстануына кедергі келтіру үшін өзінің ақсақалдарымен (мадияндық ақсақалдармен бірге) Балағамның қарғысын іздеуге жіберді. Мадияндықтар моабиттіктермен бірге тұрған көрінеді. Жонатанның Таргумы бойынша, олар осы уақытта бір одақтас халықтар болды, сондықтан Израильдің осы аймақта қоныстануына кедергі келтіруді ортақ мүдде деп санады. Балағамның израильдіктерді қарғауға деген тырысы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Балақ израильдік еркектерді адастыру үшін мадияндықтармен одақтасып, олардың әйелдерін жинауға шешім қабылдады. Балақ туралы оқиғаның дереккөздері: 22–24 (NABRE) 11:25 (NABRE) Бұл Киелі кітапта Балақ туралы тікелей Балағаммен байланысты емес айтылған жалғыз оқиға. 6:5 (NABRE). «Пулпит түсіндірмесінде» айтылғандай, Балақтың аты Британ мұражайындағы папируста кездеседі; алайда Гардинер мен Каминос бұл есімді Баалри деп көшіріп, аударады. 2019 жылы Израиль Финкельштейн, Надав Нааман және Томас Рёмер Меша стеласындағы «Дәуіт үйі» деген оқудың шын мәнінде «Балақ» екенін ұсынды.
Balak ( Bālāq) was a king of Moab described in the Book of Numbers in the Hebrew Bible, where his dealings with the prophet Balaam are recounted. Balak tried to engage Balaam for the purpose of cursing the migrating Israelite community. On his journey to meet the princes of Moab, Balaam is stopped by an angel of the lord after beating his donkey. He tells the angel he will return home: "I have sinned, for I did not know that you stood against me on the road". The angel instructs Balaam to attend the meeting with the princes of Moab but to "say only what I tell you". According to Numbers 22:2, and Joshua 24:9, Balak was the son of Zippor. In the preceding chapter of Numbers, the Israelites, seeking the Promised Land following their Exodus from Egypt, had defeated the Canaanites at a place named Hormah, as well as the Amorites and the people of Bashan, and next approached Moab. The biblical narrative stresses the fears of the people of Moab, who were 'exceedingly afraid' and 'sick with dread' (NKJV) or 'terrified' (GNT). Their fears appear to relate to the size of the Israelite population and the consequent resource depletion which could be expected if they were permitted to occupy Moabite land. Balak initially conferred with his Midianite allies in order to block Israelite settlement, before sending his elders (along with Midianite elders) to seek Balaam's curse on them. The Midianites appear to have been co located with the Moabites according to the Targum of Jonathan, they were one alliance of people at this time and therefore had a common interest in preventing Israelite settlement of the area. After his mission with Balaam to curse Israelites failed, Balak decided to ally with Midianites to gather their women in order to lead Israelites men astray in adultery. Sources detailing the story of Balak:
22–24 (NABRE)
11:25 (NABRE) This is the only time in the Bible that Balak is not mentioned in direct conjunction with Balaam. 6:5 (NABRE)
According to the Pulpit Commentary, Balak seems to be mentioned by name on a papyrus in the British Museum; Gardiner and Caminos, however, transcribe and translate this name as Baꜥalry. In 2019, Israel Finkelstein, Nadav Na'aman and Thomas Römer proposed the common reading of "House of David" in the Mesha Stele is actually "Balak".
" Зохар " кітабы
Кабаланың негізгі мәтіні – Зохар, Балақтың «Ципор ұлы» екендігіне ерекше түсіндірме береді. Еврей тілінде «Ципор» (ציפור) сөзі «құс» дегенді білдіреді. Зохардың сөзінше, бұл Балақтың әкесінің аты емес, Балақ пайдаланған сиқырлы металл құсқа жатады. Зохарда айтылғандай, мұндай құстың басы алтыннан, аузы күміс пен мыстан араластырылып жасалған, қанаттары күміс қосылған мыстан, ал денесі алтыннан жасалған. Құс жасалғаннан кейін, оны күндіз күнге қарайтын терезеге, ал түні бойы айға қарайтын терезеге қою керек, ал оның алдында жеті күн, жеті түн бойы құрбандық шалу керек. Содан кейін құс сөйлеп, болашақта болатын оқиғаларды айта бастайды. Мұндай құсты жасауға тек ең шебер сиқыршылар ғана қабілетті. Балақ, өз заманының ең ұлы сиқыршысы, оны жасауға қол жеткізді. Құс әрдайым Балақтың иығында отырып, құлағына сыбырлап, содан ол «Құстың ұлы» деп аталды. Зохарда одан әрі құстың Балақтың құлағына нағыз пайғамбарлық сөздер айтып, Израиль ұлдарына қарсы тұрудан сақтандырғаны және өзіне де, моабиліктерге де қатты жаза күтіп тұрғанын ескерткені айтылады. Дегенмен, Балақ қате жолынан таймады және құстың болжаған жазасына лайық болды.
Жаңа Келісім
Аян 2:12 және 2:14 тармақтары Балақ туралы айтады.
Апокрифтер
Балақ 2 Мекабян кітабының 10-тарауында еске алынады. Бұл кітап Эфиопия Православтық Тевахедо Шіркеуінде канондық деп есептеледі.
Тораның апталық үлесі
Балақ – еврейлердің Тораны жылдық оқу циклі бойынша оқу кестесіндегі апталық паршаның немесе бөлімнің атауы. Ол Сандар кітабының 22:2–25:9 (HE) аяттарын қамтиды және Балақ туралы оқиғаны баяндайды.
Этимология
Балақ есімінің әртүрлі этимологиясы бар, олардың барлығы балалармен немесе "жойылған нәрсемен" байланысты. Қазіргі уақытта Балақ есімі сирек қолданылатын еврей тіліндегі (balaq) етістігінен – "жою", "құрту" (Ишая 24:1,3; Иеремия 51:2) шыққан деп есептеледі. Осы есімнен басқа осы етістіктің туындылары жоқ. Басқа ұсыныстар: Жоятын (BDB Theological Dictionary), Бос (NOBS Study Bible Name List) немесе Тозу (Jones' Dictionary of Old Testament Proper Names).