Кіріспе
Фридрих Шиллердің тарихи трагедиясы Дон Карлос (Don Karlos, Infant von Spanien, ) - Фридрих Шиллердің бес актідегі (тарихи) трагедиясы; ол 1783 және 1787 жылдар аралығында жазылған және алғаш рет 1787 жылы Гамбургте шығарылған.
Don Carlos (Don Karlos, Infant von Spanien, ) is a (historical) tragedy in five acts by Friedrich Schiller; it was written between 1783 and 1787 and first produced in Hamburg in 1787.
Сюжет
Атау кейіпкері - Астурияның князі Карлос, ал пьесаның тұтастай алғанда 16 ғасырдағы Испания королі Филипп II билігі кезінде болған тарихи оқиғаларға негізделген. Дон Карлос - Испанияның ханзадасы, оның әкесі (Карлос сүйіктісіне үйленгісі келеді) либертариандық сенімдерінен Испания инквизициясына берді. Романтизмнің тағы бір ұлы кейіпкері - Голландия Республикасының азаттығы үшін өлген Поза маркизі, сондай-ақ Реформация және Контрреформация кезінде Католик Испанияны басқарып отырған.
Суреттегі екіжақтылық
1982 жылы Лесли Шарп Дон Карлоспен Шиллер кейіпкерге негізделген драмадан алыстап кетті деп, драманың ғаламы жағдайдың күрделілігіне байланысты кейіпкерлеріне "көптігімен көлеңке түсіреді" деп мәлімдеді.
Қабылдау
Шиллердің өзі айтқандай, Дон Карлостың екі негізгі сын-пікірлері - оның бірлігі жоқ және маркиз Позаның әрекеттері сенбейтіндігі. Брюфье убер Дон Карлос (1788) еңбегінде ол өзінің екі актінің Филипптің Посаға деген сенімін біртіндеп дамыту үшін аз уақыт екенін мәлімдеді. Шиллер Посаның іс-әрекетін кейіпкердің дәлелдерімен қорғады. Алайда, The Guardian журналының Майкл Биллингтонның айтуынша, Тайнан шынымен де Шиллердің "Мэри Стюарт" пьесасы туралы жазған (1800 жыл) 1958 жылы "Олд Вик" театрында осы пьесаның қойылымын көргеннен кейін. Шарп Шиллердің Позаны қорғауы сәтсіз деп мәлімдеді, өйткені пьеса бірінші кезекте кейіпкерге негізделмеген, дегенмен ол сонымен қатар Шиллердің пьесаны жалпы талқылауы ақыр соңында "өнер туындысы ретінде пьесаға әділдіктен аз" деп айтты. Макдональдтың бейімделуі алғаш рет 1995 жылы Эдинбургте сахналанды. Бұл иамбикалық пентаметрдегі өлең аудармасы; Мэри Кэрол МакКоули былай деп жазды: "Макдональд өзінің 10 иероглифтік метрикалық сызықтарында заманауи идиомаларды қолдану арқылы оңайлық сезімін туғызады, ал аудармадағы белгілі бір бай байлық жетіспейді, ол қол жетімділікпен өтелуі мүмкін".
Ағылшын тіліндегі әдебиет пен киноға әсері
Джеффри Л. Хай (CSULB) Шиллер пьесаларының бірнеше Голливуд фильмдерінің сценарийлеріне әсерін тапты және әсіресе Дон Карлос пен Жұлдыздық соғыс (1977) сценариі арасындағы тығыз байланысты ұсынады.