Газалық Прокопий: Византиялық шешен және риторик ғалымы
Procopius of Gaza
Прокопий Газский (465-528 ж.ж.) – византийский софист, ритор, педагог. Преподавал риторику в Газе, автор теол. и риторических трудов. История, философия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Византиялық софист және риторик (шамамен 465–528 жж.)
Byzantine sophist and rhetorician (c. 465–528)
Газалық Прокопий (465–528 ж.б.) – христиан софисті және риторигі, өзінің туған жерінің атақты мектебінің ең маңызды өкілдерінің бірі. Ол өмірінің көп бөлігін оқыту және жазумен өткізіп, замандас теологиялық қозғалыстарға қатыспады.
Procopius of Gaza ( 465–528 AD) was a Christian sophist and rhetorician, one of the most important representatives of the famous school of his native place. Here he spent nearly the whole of his life teaching and writing and took no part in the theological movements of his time.
Өмір және жұмыс
Ол туралы білінетін аз ғана мәлімет оның хаттарында және шәкірті әрі ізбасары Хорицийдің мақтау сөзінде кездеседі. Газа риторикалық мектебінің көптеген өкілдері сияқты, ол Александрияда оқыды, содан кейін туған қаласы Газада риторикадан сабақ берді, алайда Антиохия, Тир және Кесария Маритима сияқты басқа қалалар да оның қызметіне үміттенеді. Ол көптеген риторикалық және теологиялық еңбектердің авторы. Бұлардың ішінде император Анастасийге арналған мақтау сөзі ғана сақталған; Ая Софияның сипаттамасы және жер сілкінісінен оның ішінара қирауы туралы монодия – жалған. Оның жоғары лауазымды тұлғаларға, достарына және әдеби қарсыластарына жазған 163 хаты сол дәуірдегі софистикалық риториканың жағдайына және Александрия мен Газадағы академиялық ортаға құнды түсінік береді. Прокопийдің теологиялық жазбалары Октатеух, Патшалар мен Тарих кітаптары, Ишая, Нақыл сөздер, Әндер әні және Екклесиаст кітаптарына түсіндірмелерден тұрады. Олар "катеналық" (catena, тізбек) түсіндірмелердің ең ерте мысалдарының бірі болып табылады, олар әулиелерден алынған үзінділер тізбегінен тұрады және Киелі кітаптың тиісті бөлімдерін түсіндіру үшін тәуелсіз қосымшалармен бірге ұйымдастырылған. Фотиус (cod. 206) осы түсіндірмелердің тым ұзаққа соқатынын айтса да, жазушының білімі мен стильін жоғары бағалайды, бірақ оны мақсатқа сәйкессіз тым әсем деп санайды. Ол сонымен қатар 526 жылы Антиохияда болған жер сілкінісі туралы монодия және Газадағы сағат туралы экфразис жазды. Прокопийдің еңбектерінің толық жинағы Миньеде, Patrologia Graeca, lxxxvii; хаттары – Epistolographi graeci, ред. Р. Герхер (1873); сондай-ақ К. Сейтц, Газа мектебі (1892); Л. Эйзенхофер, Прокопиус фон Газа (1897); К. Крумбахердің Византия әдебиеті тарихы (1897) және Г. Крюгердің Герцог Хауктың протестанттық теологияға арналған нақты энциклопедиясындағы (1905) мақаласын қараңыз.
The little that is known of him is to be found in his letters and the encomium by his pupil and successor Choricius. Like many other members of the rhetorical school of Gaza, he studied in Alexandria and then became a teacher for rhetorics in his home town of Gaza though other cities like Antioch, Tyre and Caesarea Maritima vied for his service. He was the author of numerous rhetorical and theological works. Of the former, his panegyric on the emperor Anastasius alone is extant; the description of the Hagia Sophia and the monody on its partial destruction by an earthquake are spurious. His letters (163 in number), addressed to persons of rank, friends, and literary opponents, throw valuable light upon the condition of the sophistical rhetoric of the period and about the academic circles in Alexandria and Gaza. Procopius' theological writings consist of commentaries on the Octateuch, the books of Kings and Chronicles, Isaiah, the Proverbs, the Song of Songs and Ecclesiastes. They are amongst the earliest examples of the "catenic" (catena, chain) form of commentary, consisting of a series of extracts from the fathers, arranged, with independent additions, to elucidate the portions of Scripture concerned. Photius (cod. 206), while blaming the diffuseness of these commentaries, praises the writer's learning and style, which, however, he considers too ornate for the purpose. He also wrote a monody on the earthquake of Antioch in 526 AD in and an ekphrasis of a clock in Gaza. Complete editions of the works of Procopius in Migne, Patrologia Graeca, lxxxvii; the letters also in Epistolographi graeci, ed. R. Hercher (1873); see also K. Seitz, Die Schule von Gaza (1892); L. Eisenhofer, Procopius von Gaza (1897); further bibliographical notices in K Krumbacher, Geschichte der byzantinischen Litteratur (1897), and article by G. Kruger in Herzog Hauck's Realencyclopädie für protestantische Theologie (1905).