Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Косьцержина (қашұб және поморский: Kòscérzëna; бұрынғысы Берент,) – Польшаның солтүстігіндегі Гданьск Померания аймағындағы Кашубияда орналасқан қала. 2023 жылғы маусым айының мәліметі бойынша, қаланың халқы 23 327 адамды құрайды. 1999 жылдан бері Померания воеводиясының Косьцержина округінің орталығы болып табылады; ал бұрын 1975 жылдан 1998 жылға дейін Гданьск воеводиясының құрамында болған.
Kościerzyna (Kashubian and Pomeranian: Kòscérzëna; formerly Berent, ) is a town in Kashubia in Gdańsk Pomerania region, northern Poland, with 23,327 inhabitants as of June 2023. It has been the capital of Kościerzyna County in Pomeranian Voivodeship since 1999; previously it was in Gdańsk Voivodeship from 1975 to 1998.
Географиялық орналасуы
Косьтержина Гданьск Помераниясында, шамамен Гданьск пен Триситиден оңтүстік-батысқа және Калининградтан оңтүстік-батысқа қарай, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан.
Kościerzyna is in Gdańsk Pomerania, approximately south west of Gdańsk and Tricity and south west of Kaliningrad, at a height of above sea level.
Тарих
Қала тарихы 13 ғасырдың соңына дейін жетеді. Ең ерте кездесетін жазба 1284 жылғы құжатта кездеседі. Косьержина – тұрғындары сауда, қолөнер және шаруашылықпен айналысқан шағын қала болған. 1626 жылы, поляк-швед соғысы (1626–29) кезінде, қала тағы бір рет толығымен өртенді. 1646, 1663 және 1669 жылдары қаланың бір бөлігі өртенсе, 1709 жылы тағы да толығымен өртенді. Немісшелендіру саясатына қарамастан, 19 ғасырда қала поляктардың қызметінің орталығы болды. 1863 жылы еріктілер Польшаның Ресейлік бөлігінде болған қаңтар көтерілісіне қатысу үшін қаладан аттанды, бірақ азаған топ ғана пруссиялық-ресейлік шекарадан өте алды, ал көптегендері пруссиялықтармен тұтқындалды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында поляктар түрлі ұйымдар құрды, оның ішінде "Сокол" поляк гимнастика қоғамы, оқу бөлмелері, "Халық банкі" (Bank Ludowy) және кашуб газеті "Gryf" жариялана бастады. Жергілікті белсенді Томаш Рогала, Польшаның тәуелсіздігі үшін құпия ұйымды бірге құрған адам, Версаль бейбітшілік конференциясына барды, онда ол қаланы жаңадан құрылған Польшаға қосуды талап етті. 1939 жылдың 6-22 қараша аралығында немістер 2000 полякты күштеп шығарып жіберді, олар алдымен Висиндегі уақытша концлагерге, содан кейін Германия басып алған Польшаның шығыс бөлігіндегі Бас үкіметке (General Government) депортацияланды. Күштеп шығару 1944 жылдың наурызына дейін жалғасты. "Фолькслістеге" (Volksliste) қол қоюдан бас тартқан поляктар гестапомен тұтқындалып, азапталды, кейбіреулері өлімге дейін қиналып, немесе өлтірілді, ал олардың отбасылары концлагерлерге жіберілді. Осыған қарамастан, поляктар жер астындағы қарсылық қозғалысын ұйымдастырды, оның ішінде Помераниялық Гриффин құпия әскери ұйымы да болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала Польшаға қайтарылды.
The history of the town dates back to the end of the 13th century. The oldest known mention comes from a document from 1284. Kościerzyna was a small town, whose inhabitants made a living from trade, crafts and farming. In 1626, during the Polish–Swedish War (1626–29), it was completely burned down once more. During the years 1646, 1663 and 1669 it partly burned down, and in 1709 again, entirely. Despite Germanisation policies, the town was a center of Polish activity in the 19th century. In 1863, volunteers set out from the town to fight in the Polish January Uprising in the Russian Partition of Poland, but few managed to cross the Prussian Russian border, while many were imprisoned by Prussians. In the late 19th and early 20th century Poles founded various organizations, including the "Sokół" Polish Gymnastic Society, reading rooms, Bank Ludowy ("People's Bank"), and the Kashubian newspaper Gryf began publishing. Local activist Tomasz Rogala, who co founded a secret Polish independence organization, went to the peace conference in Versailles, where he demanded to include the town in reborn Poland. Between November 6 and 22, 1939, the Germans expelled 2,000 Poles, who were first deported to the temporary concentration camp in Wysin, and then to the General Government in the more eastern part of German occupied Poland. The expulsions continued until March 1944. Poles who refused to sign the Volksliste were arrested and tortured by the Gestapo, some were tortured to death, or murdered, while their families were deported to concentration camps. Despite this, the Poles managed to organize an underground resistance movement, including the Pomeranian Griffin secret military organization. After World War II the town was restored to Poland.