Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хойнице (; немесе Chòjnice; Кониц немесе Конитц) – Польшаның солтүстігіндегі қала, 2023 жылғы маусым айының мәліметі бойынша 38 789 тұрғыны бар. Бұл қала Гданьск Помераниясында (Помералия), сол кезде Самборидтер билеген герцогтік. Олар Польшаның Болеслав III Вримут патшасы бастапқыда осы провинцияның губернаторлары етіп тағайындаған еді. Гданьск Помераниясы 10 ғасырдан бері Польша құрамында болды, алайда аз ғана уақытқа тәуелсіздікке ие болған. 1217 жылы билікке келген II Светопельк тұсында 1227 жылы тәуелсіздік алды. Герцогтік шамамен шығыста Висла өзенінен басталып, батыста Лёба немесе Грабова өзендеріне дейін, оңтүстік-батыста және оңтүстікте Нотеч және Брда өзендерінен солтүстікте Балтық теңізіне дейін созылған. 1282 жылға қарай герцогтік қайтадан Польшаның құрамына кірді. Қаланың аты поляк тілінен шыққан және қаланың жанынан ағып өткен Хойница өзенінің (қазіргі Жарчевская Струга) атынан алынған. Бұл атау алғаш рет 1275 жылғы жазбаларда кездеседі.
Chojnice (; or Chòjnice; Konitz or Conitz) is a town in northern Poland with 38,789 inhabitants, as of June 2023, in Gdańsk Pomerania (Pomeralia), a duchy ruled at the time by the Samborides, who had originally been appointed governors of the province by Bolesław III Wrymouth of Poland. Gdańsk Pomerania had been part of Poland since the 10th century, with few episodes of autonomy, yet under Swietopelk II, who came into power in 1217, it gained independence in 1227. The duchy extended roughly from the river Vistula in the east, to the rivers Łeba or Grabowa in the west, and from the rivers Noteć and Brda in the south west and south, to the Baltic Sea in the north. By 1282 the duchy had returned to Poland. The town's name is Polish in origin and comes from the name of the river Chojnica (today named Jarcewska Struga) that was located near the town. The name first appears in written documents in 1275.
Тевтон орденінің жағдайы (13091466)
1309 жылы Тевтондық рыцарлар қаланы басып алды, және Чойнице Тевтондық ордені мемлекетінің құрамына кірді. Винрих фон Книпроде кезінде қаланың қорғаныс қабілеті мен ішкі құрылымы едәуір жақсартылды. 14 ғасырдың ортасында Әулие Иоаннның тас шіркеуі салынды. Сонымен қатар, Помераниядағы Старгард қаласынан августиндік монахтар келді және 1365 жылы өздерінің монастырын ашты. Тоқыма өндірісі гүлденді, ал 1417-1436 жылдар аралығында Кониц тоқыма өндірісінің маңызды орталығына айналды. 1410 жылы поляк-литвалық-тевтон соғысы барысында қала поляк әскерлерімен қысқа мерзімге басылып алынды. 1440 жылы қала Тевтондық үкімге қарсы болған Пруссия конфедерациясына қосылды, бірақ кейіннен одан шықты. 1454 жылы король Казимир IV Ягеллон бұл аумақты Польша Корольдігіне қайта қосты, және қала тұрғындары Польшаға қосылу ниетімен тевтондық қалалық кеңесті құлатты, алайда кеңес Тевтондық рыцарлармен бірге қаланы көп ұзамай қайтарып алды. 1454 жылдың 18 қыркүйегінде король Казимир IV Ягеллон басқаратын польша армиясы Чойнице шайқасында жеңіліске ұшырады. Одан кейінгі Он үш жылдық соғыс кезінде қала тұрғындары Тевтондық рыцарларына қарсы тұруға бірнеше рет әрекеттенді.
In 1309 the Teutonic Knights took over the town, and Chojnice became part of the State of the Teutonic Order. Under Winrich von Kniprode the defensive capabilities and inner structures of the town were improved considerably. Around the middle of the 14th century the stone church of St. John was built. At the same time the Augustinians from the town of Stargard in Pomerania settled in the town; they opened their monastery in 1365. Textile production flourished, and between 1417 1436 Konitz became an important centre for textile production. During the Polish–Lithuanian–Teutonic War, in 1410, the town was briefly occupied by Polish troops. In 1440 the town joined the Prussian Confederation, which opposed Teutonic rule, however, it later left the organisation. In 1454 King Casimir IV Jagiellon re incorporated the territory to the Kingdom of Poland, and the townspeople overthrew the pro Teutonic town council in attempt to join Poland, however the council with the Teutonic Knights recaptured the town shortly after. On 18 September 1454 the Polish army led by King Casimir IV Jagiellon lost the Battle of Chojnice. During the subsequent Thirteen Years' War there were attempts of the townspeople to resist the Teutonic Knights.
Польша Корольдігі (14661772)
1466 жылғы Екінші Торнь бейбіт шартынан кейін Тевтон ордені Шойнницеге деген барлық құқықтарынан бас тартты, және қала қайтадан Польшаның құрамына кірді. Осы кезеңде қаламен дәстүрлі түрде басқарған Бета барондары қаладан кетіп, Пруссия және Австрия сарайларында тұрақтап қалды. Содан кейін қала Померания воеводствосының Члухов ауданында орналасқан. Шойннице Польшадағы мата өндірісінің маңызды орталығы еді. Мата өндірісі жергілікті экономиканың басты саласы болды, ал 1570 жылы қаладағы барлық шеберлердің 36% -ын киім тігушілер құрады. 1733–1744 жылдары Барокко стиліндегі иезуит шіркеуі – Ұлы Марияның Жариялануы салынды. 1742 жылы қала тағы да үлкен өрттен қирады.
After the Second Peace of Thorn of 1466 the Teutonic Knights renounced any claims to Chojnice, and the town became again part of Poland. In this time the Barons of Betha who traditionally ruled the city left the town and took up residence in the Prussian and Austrian courts. The town was then located in the Człuchów County in the Pomeranian Voivodeship. Chojnice was an important center of cloth production in Poland. Cloth production was the main branch of the local economy, and in 1570, clothiers constituted 36% of all craftsmen in the town. In 1733–1744 the Baroque Jesuit Church of the Annunciation of the Blessed Virgin Mary was built. A large fire destroyed the town again in 1742.
Пруссия (17721871) және Германия империясы (18711920)
Польшаның бірінші бөлінісінен кейін қала 1772 жылы Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. Пруссиялықтар жергілікті басқаруды жойды, ол 1809 жылы қайта орнатылды. Шамамен 1830 жылы жергілікті мектепте поляк студенттерінің құпия ұйымы құрылды. Кейбір поляк студенттері 1830 және 1863 жылдардағы Польша көтерілістеріне Ресейлік Польша бөлігінде қатысты. 1901 жылы неміс билігі тарапынан жазалау қорқынышына байланысты ұйым бірнеше айдан кейін қайта жандандырылу үшін таратылды. Польшаның қараша көтерілісінен сәтсіз аяқталған Польшаның бөлінген бөлігінен Ұлы эмиграцияға қашқан көтерілісшілер үшін қала арқылы маңызды қашу жолы өтті. 1911 жылы Щчепан Лукович Пруссиялық Польша бөлігіндегі алғашқы поляк құпия скаут отрядын құрды. Ол әскери офицер ретінде Польша-Совет соғысында (1920) және Варшаваның неміс қоршауында (1939) Польшаны қорғауда күш салды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістердің қолынан қаза тапты. 1864 жылы Штецинге (бұрынғы Штеттинге) телеграф байланысы орнатылды. 1868 жылы қала теміржол желісіне қосылды. Бұл өнеркәсіптік дамуды едәуір жақсартты. 1870 жылы газ электр станциясы салынып аяқталды. 1873 жылы қала теміржол арқылы Диршау (Тчев) қаласына, ал 1877 жылы Штеттинге байланысты. 1886 жылы қалада жаңа аурухана салынды. 1894 жылы Накельге (Накло) жаңа теміржол желісі ашылды. 1900 жылы қала сумен жабдықтау жүйесі мен электр станциясын алды. 1902 жылы Берентке (Косчьержина) теміржол желісі ашылды. 1900-1902 жылдар аралығында немістер Коництегі ритуалдық кісі өлтіру ісі мен антисемиттік погромды жасады. 1909 жылы қалада кәріз жүйесі орнатылды. 1912 жылы қалада алғашқы поляк тіліндегі газет – «Газета Чойничка» жарық көрді. Чойнице Гданьск Помераниясындағы ең ауыр германизацияны бастан кешірді. Соғыс аралық кезеңде Польша президенттерінің екі ресми сапары болды: 1924 жылы Станислав Войцеховский, ал 1927 жылы Игнатий Мосчицкий қалаға келді. 1932 жылы Чойницада аймақтық мұражай ашылды.
After the first partition of Poland the town became part of the Kingdom of Prussia in 1772. The Prussians abolished the local government, which was restored in 1809. Probably in 1830 a secret organization of Polish students was established in the local school. Some Polish students joined the Polish uprisings of 1830 and 1863 in the Russian Partition of Poland. In 1901, due to the threat of repressions by the German authorities, the organization was dissolved to be reactivated after a few months. One of the main escape routes for insurgents of the unsuccessful Polish November Uprising from partitioned Poland to the Great Emigration led through the town. In 1911 the first Polish secret scout troop in the Prussian Partition of Poland was established in the town by Szczepan Łukowicz [pl], who as a military officer later fought in defense of Poland during the Polish–Soviet War (1920) and the German Siege of Warsaw (1939), and was murdered by the Germans during World War II. In 1864 a telegraph connection to Szczecin (then Stettin) began operation. In 1868 the town was connected to the railway network. This improved industrial development quite considerably. In 1870 a gas power plant was installed. The town was connected in 1873 by the railway to Dirschau (Tczew) and in 1877 by railway to Stettin. In 1886 a new hospital was built in the town. A new railway line to Nakel (Nakło) was opened in 1894. In the year of 1900 the town obtained both a water supply system and an electricity power plant. In 1902 a railway line to Berent (Kościerzyna) was opened. During the time span 1900–1902 the Konitz ritual murder case & antisemitic pogrom was committed by the Germans. In 1909 a sewage system was installed in the town. In 1912 the Gazeta Chojnicka, the first Polish language newspaper, appeared in the town. Chojnice experienced the heaviest Germanisation in Gdańsk Pomerania. In the interwar period two official visits of Presidents of Poland to Chojnice took place, as Stanisław Wojciechowski visited the town in 1924 and Ignacy Mościcki in 1927. In 1932 a regional museum was opened in Chojnice.
Екінші дүниежүзілік соғыс және нацистік Германияның оккупациясы (19391945)
Польшаға нацистік Германияның басып кіруі кезінде Вермахт әскерлері 1939 жылдың 1 қыркүйегінде таңғы сағат 4:45-те Чойницті басып алды. Бұл басып кіру Чойница шайқасына бастап келді. Неміс оккупациясы басталғаннан бастап неміс милициясы еврей және поляк көршілеріне шабуыл жасады. 1939 жылдың 26 қыркүйегінде қырық адам атып өлтірілді, одан кейін дін қызметкері және 208 психиатриялық науқас та атылды. 1939 жылдың қазан айының соңынан 1940 жылдың басына дейін СС және неміс полициясы поляк зиялыларына қарсы акция – «Интеллигенция акциясы» аясында жаппай өлім жазаларын орындады. 1940 жылдың қаңтарына дейін барлығы 900 поляк және еврей Чойницадан және оның төңірегіндегі ауылдардан өлтірілді.
During the Nazi German invasion of Poland Wehrmacht troops occupied Chojnice on September 1, 1939, in the morning at 4:45 o'clock. This invasion gave rise to the Battle of Chojnice. From the beginning of the German occupation, German militiamen attacked their Jewish and Polish neighbors. On 26 September 1939 forty people were shot, followed by a priest and 208 psychiatric patients. From late October 1939 through early 1940, mass executions were conducted by SS and the German police as part of the Intelligenzaktion, an action against the Polish intelligentsia. In total, by January 1940 900 Poles and Jews from Chojnice and its surrounding villages were killed,
Ханс Крюгер – нацистік белсенді, Чойницада судья болып тағайындалды, және оның билігі кезінде жергілікті халықты атып өлтіру жазалары жиі болды. 1945 жылдың 18 қаңтарында немістер Иглы аңғарында ірі қырғынды жасады, оның салдарынан шамамен 800 поляк қаза тапты.
Hans Kruger a Nazi activist became a judge in Chojnice, and during his rule executions of the local population followed. On January 18, 1945, the Germans carried out a single large massacre in the Igły Valley, in which they murdered some 800 Poles.
1945 жылдан бастап Чойница
1945 жылы ақпанда Қызыл Армия қаланы басып алды. Ұрыстар барысында шамамен 800 әскер қаза болды, ал қала орталығы ауыр зақымдарға ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Польша билігі қаланы қайта жаңарту жұмыстарын бастады. 1945–1975 жылдары қала Померания воеводиясының құрамында болды, ал 1975–1998 жылдары Бydгощ воеводиясына қарады. 2002 жылы қаланың солтүстік-батыс жағында жаңа, заманауи аурухана ашылды.
In February 1945 the Red Army captured the town. During the fighting about 800 soldiers died, and the town centre was heavily damaged. After the end of World War II Polish authorities began the reconstruction of the city. In 1945–1975, it was part of the Pomeranian Voivodeship, and during the time span 1975–1998 the town belonged to the Bydgoszcz Voivodeship. In 2002 a new, modern hospital was opened on the north west outskirts of the town.
Климат
Бұл аймақтағы климаттың ең жоғары және ең төмен температуралары арасындағы айырмашылық шамалы, және жыл бойы жеткілікті жауын-шашын жауады. Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Cfb" болып табылады. (Теңіздік-батыс жағалау климаты/Океандық климат).
Climate in this area has mild differences between highs and lows, and there is adequate rainfall year round. The Köppen Climate Classification subtype for this climate is "Cfb". (Marine West Coast Climate/Oceanic climate).
Спорт
Шаһарда "Чожничанка Чожнице" футбол клубы негізделген.
Chojniczanka Chojnice football club is based in the town.