Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 ғасырдағы нормандық аббат және Кентербери архиепискобы
11th century Norman abbot and Archbishop of Canterbury
Роберт Джумиежес (1052 және 1055 жылдар аралығында қайтыс болған) – Кентерберидің алғашқы нормандық архиепискобы. Ол 1037 жылы Руан қаласының жанындағы Джумиеж аббаттығының аббаты болғанға дейін, Нормандиядағы Руандағы Сент-Оуэн аббаттығының приоры қызметін атқарған. Ол Англия королі Эдуард Исповедниктің жақын досы және кеңесшісі болды, ол Робертті 1044 жылы Лондон епископы, ал 1051 жылы архиепископ етіп тағайындады. Роберт архиепископ ретінде шамамен он сегіз ай қызмет етті. Ол әлдеқашан күшті граф Годвинмен қақтығысқа түскен еді және архиепископ болып тұрғанда Годвин мен оның отбасынан жоғалтқан жерлерін қайтаруға тырысты. Сондай-ақ ол Эдуардтың Роберттің орнына Лондон епископы болып тағайындаған Спирхафокты қасиеттеп беруден бас тартты. Роберт пен Годвин арасындағы шиеленіс 1052 жылы Роберттің қызметтен алынуымен және жер аударылуымен аяқталды. Орта ғасырлық нормандық жылнамашы Роберттің 1051 немесе 1052 жылы Нормандияға сапар шегіп, Эдуардтың оны мұрагері еткісі келгенін Нормандия герцогы Вильгельмге айтқандығын мәлімдеді. Роберттің сапарының нақты уақыты және оның осы сапарды жасағандығы тарихшылар арасындағы пікірталас нысаны болып табылады. Архиепископ 1052-1055 жылдар аралығында Джумиежде жер аударылып қайтыс болды. Роберт Джумиежде маңызды құрылыс жұмыстарын жүргізді және, мүмкін, Англиядағы алғашқы роман стиліндегі құрылыс, қазір Вестминстер аббаттығы деп аталатын Эдуард Исповедник үшін Вестминстерде салынған шіркеудің құрылысына қатысқан. Роберттің ағылшындармен болған қарым-қатынасын Вильгельм Англияға жорық жасауының себептерінің бірі ретінде пайдаланды.
Robert of Jumièges (died between 1052 and 1055) was the first Norman Archbishop of Canterbury. He had previously served as prior of the Abbey of St Ouen at Rouen in Normandy, before becoming abbot of Jumièges Abbey, near Rouen, in 1037. He was a good friend and adviser to the king of England, Edward the Confessor, who appointed him bishop of London in 1044, and then archbishop in 1051. Robert's time as archbishop lasted only about eighteen months. He had already come into conflict with the powerful Earl Godwin and, while archbishop, made attempts to recover lands lost to Godwin and his family. He also refused to consecrate Spearhafoc, Edward's choice to succeed Robert as Bishop of London. The rift between Robert and Godwin culminated in Robert's deposition and exile in 1052. A Norman medieval chronicler claimed that Robert travelled to Normandy in 1051 or 1052 and told Duke William of Normandy that Edward wished for him to become his heir. The exact timing of Robert's trip, and whether he actually made it, have been the subject of debate among historians. The archbishop died in exile at Jumièges sometime between 1052 and 1055. Robert commissioned significant building work at Jumièges and was probably involved in the first Romanesque building in England, the church built in Westminster for Edward the Confessor, now known as Westminster Abbey. Robert's treatment by the English was used by William as one of the justifications for his invasion of England.
Нормандиядағы өмір және өмір
1037 жылы маңызды Жюмиеж аббаттығының иесі болғанға дейін Роберт Руандағы Сент-Оуэн монастырының иесі болды. Шамамен 940 жылы. Оның герцогтық отбасымен байланысы тығыз болды және герцогтық үкіметі мен шіркеу реформасында маңызды рөл атқарды. Роберттің "Шампарт" немесе "Чамберт" деген қосымша тегі, шамамен, шампарт сөзінен туындаған, ол жер иесіне жалға ретінде төленетін егіннің бөлігін білдіреді. Жюмиеждегі алдыңғы абаттың оның туысы болғанына дәлелдер бар, бірақ Роберттің тегі мен отбасылық аясы белгісіз. Аббат болған кезінде Роберт аббат шіркеуінің құрылысын жаңа роман стилінде бастады. Роберт Англия тағына талапкер болған Эдуард Танушымен достық қарым-қатынас орнатты, ол Нормандияда сүргінде болғанда, шамамен 1030 жылдары. 1035 жылы Кнут қайтыс болғаннан кейін, оның бірінші әйелінен туған үлкен ұлы Харольд Харфут Англия тағына отырды. 1040 жылы Харальд қайтыс болғаннан кейін Хартакнут қысқа мерзімге оның орнын басты, бірақ Харальд пен Хартакнут екеуі де ұрпақ қалдырмағандықтан, Хартакнуттың 1042 жылы қайтыс болуынан кейін тақ Эдуардқа ұсынылды. Эдуардтың сүргіндегі уақытының бір бөлігін Жюмиеж маңында өткізгеніне дәлелдер бар, себебі патша болғаннан кейін ол аббатқа сыйлықтар берді.
Robert was prior of the monastery of St Ouen at Rouen before he became abbot of the important Jumièges Abbey in 1037. around 940. Its ties with the ducal family were close and it played a role in ducal government and church reform. Robert's alternate surname "Champart" or "Chambert" probably derived from champart, a term for the part of a crop paid as rent to a landlord. Besides evidence that the preceding abbot at Jumièges was a relative, Robert's origin and family background are otherwise unknown. While abbot, Robert began construction of the abbey church, in the new Romanesque style. Robert became friendly with Edward the Confessor, a claimant to the English throne, while Edward was living in exile in Normandy, probably in the 1030s. After Cnut's death in 1035, Harold Harefoot, his elder son by his first wife, acceded to the English throne. Following Harald's death in 1040, Harthacanute succeeded him for a short time, but as neither Harald nor Harthacanute left offspring, the throne was offered to Edward on Harthacanute's death in 1042. There is some evidence that Edward spent some of his time in exile around Jumièges, as after becoming king he gave gifts to the abbey.
Епископ және архиепископ
Роберт 1042 жылы Эдуардтың Англияға шақыруында Эдуард Мойындаушымен бірге болды. Бұл Эдуардтың тұсында пайда болған алғашқы епископтық бос орындардың бірі еді. Роберт патшаға жақын болып қалды және Уэссекс графы Годвинге қарсы партияның басшысы болды. Король Эдуардтың өмірі туралы агиографиялық еңбекте Роберт "әрқашан патшаның ең сенімді және күшті кеңесшісі болған" делінеді. Роберт Нормандиямен және оның герцогымен жақын қарым-қатынас орнатуға мүдделі болған сияқты. Кантерберийлік архиепископ Эдсиге 1050 жылдың қазан айында қайтыс болғаннан кейін, лауазым бес ай бойы бос тұрды. Бірақ Эдуард Робертті келесі жылы Кантерберия архиепископы етіп тағайындағанда, бұл өзгерді. Годвин архиепископтыққа өзінің ықпалын жүргізуге тырысты, бірақ патшаның тағайындауы корольдің Кентербериядағы дәстүрлі патшалық құқықтары үшін графпен күресуге дайын екенін көрсетті. Роберт паллийін алу үшін Римге барды және Англияға оралды, онда 29 маусымда 1051 жылы Кантерберияда салтанатты түрде таққа отырды. Ол Лондон епископтығының мұрагері ретінде тағайындалды, ал Роберттің бұл әрекетіне қарсы Папа Лев IX симонияға қарсы жарияланымдар жасады. Спархафокты құлшылыққа тағайындаудан бас тартқанда, Роберт патшаның және Годвиннің қалауына қарсы өз мүддесін қорғаған болуы мүмкін, өйткені ол өзінің кандидаты, нормандықты ойда тұтқан. Ақырында Роберттің сүйікті кандидаты Вильгельм Норман Спархафоктың орнына тағайындалды. Архиепископтық жерлер мен кірістерге байланысты бұл даулар Роберт пен Годвин арасындағы шиеленісті күшейтті, ол Роберттің сайлануымен басталған еді. Роберттің сайлануы Годвиннің Кентербериядағы ықпалын жойды, ал енді Роберттің Годвин Кентербериядан тартып алған жерлерді қайтаруға жасаған әрекеті графтың экономикалық құқықтарына сын салды. 1051 жылдың қыркүйегінде Глостерде өткен кеңесте оқиғалар шиеленіске жетті, ол кезде Роберт граф Годвинді король Эдуарды өлтіруге тырысқан деп айыптады. Годвин мен оның отбасы елден қуылды; кейіннен Роберт Кент шерифі лауазымын алды, бұл оның архиепископ ретіндегі бұрынғысы Эдсигенің осы лауазымды атқарғандығымен байланысты болуы мүмкін. Роберт Спархафокты құлшылыққа тағайындаудан бас тартса да, Папалық реформаға бағытталған шіркеу реформасына қызығушылық танытқандығын көрсететін айғақтар аз. Папа Лев IX кейін Грегориандық реформа деп аталатын реформа қозғалысын бастады, ол бастапқыда дін қызметкерлерін жақсартуға және симонияға тыйым салуға бағытталған. 1049 жылы Лев IX ағылшын шіркеуінің мәселелеріне көбірек араласатынын және епископтық кандидаттарды бекітуден бұрын оларды қатаң түрде тексеріп қарастыратынын мәлімдеді. Эдуард Папаға ағылшын патшасы реформа қозғалысына қарсы емес екенін көрсету үшін Этельриктің орнына Робертті тағайындаған болуы мүмкін. Осыған байланысты Роберт Спархафокты құлшылыққа тағайындаудан бас тартты, бірақ Роберт реформалық ұстанымды қабылдады деген басқа дәлелдер жоқ, ал папаның құлшылыққа тағайындауды тыйым салғандығы реформаға деген шынайы құштарлықтан гөрі оңай ақталуды табумен байланысты болуы мүмкін. Егер бұл шын болса, Роберттің Спархафокты құлшылыққа тағайындаудан бас тартуы архиепископ пен граф арасындағы қақтығыстың күшейіп кетуіне себеп болған болар еді. Бірақ ол ажырасуды ойламай, әйелінен құтылуды ғана қалаған болуы мүмкін. Елшіліктің мақсаты белгісіз. Уильям Джумиежскийдің айтуынша, Роберт герцог Уильямға Эдуард Уильямның мұрагері болуын қалайтынын жеткізді. Орта ғасырлардағы жазушы Вильгельм Пуатьелік осы себепті айтады, сонымен қатар Роберт Годвиннің ұлы Вулфнотты және немересі Хаконды (Свейннің ұлы) өзімен бірге алып кеткенін қосты. Англосаксон жылнамасы бұл сапар туралы ештеңе айтпайды, сондықтан Роберт Нормандияға барды ма, жоқ па, немесе неге солай істеді деген белгісіз. Роберттің жасаған деп саналатын әртүрлі миссияларының бүкіл тарихы шатастырып, 1066 жылғы Норман жаулап алуынан кейін Норман жылнамашыларының үгіт-насихаттық мәлімдемелерімен қиындатылады. Бұл Роберттің Нормандияға паллиум алу үшін барған кезінде немесе Годвин жер аударылғаннан кейін, немесе екі рет барғаны немесе мүлдем бармағаны белгісіз.
Robert accompanied Edward the Confessor on Edward's recall to England in 1042 one of the first episcopal vacancies which occurred in Edward's reign. Robert remained close to the king and was the leader of the party opposed to Earl Godwin, Earl of Wessex. The Life of Saint Edward, a hagiographical work on King Edward's life, claimed that Robert "was always the most powerful confidential adviser of the king". Robert seems to have favoured closer relations with Normandy, and its duke. When Archbishop Eadsige of Canterbury died in October 1050, the post remained vacant for five months. but were over ruled when Edward appointed Robert Archbishop of Canterbury the following year. Godwin was attempting to exercise his power of patronage over the archbishopric, but the king's appointment signalled that the king was willing to contest with the earl over the traditional royal rights at Canterbury. Robert went to Rome to receive his pallium and returned to England where he was ceremonially enthroned at Canterbury on 29 June 1051. as his successor to the bishopric of London, claiming that Pope Leo IX had forbidden the consecration. Almost certainly the grounds were simony, as Leo had recently issued proclamations against the practice. In refusing to consecrate Spearhafoc, Robert may have been following his own interests against the wishes of both the king and Godwin, as he had his own candidate, a Norman, in mind. In the end Robert's favoured candidate, William the Norman, was consecrated instead of Spearhafoc. These disputes over the estates and revenues of the archbishopric contributed to the friction between Robert and Godwin, which had begun with Robert's election. Robert's election had disrupted Godwin's patronage powers in Canterbury, and now Robert's efforts to recover lands Godwin had seized from Canterbury challenged the earl's economic rights. Events came to a head at a council held at Gloucester in September 1051, when Robert accused Earl Godwin of plotting to kill King Edward. Godwin and his family were exiled; afterwards Robert claimed the office of sheriff of Kent, probably on the strength of Eadsige, his predecessor as archbishop, having held the office. Although Robert refused to consecrate Spearhafoc, there is little evidence that he was interested in the growing movement towards Church reform being promulgated by the papacy. Pope Leo IX was beginning a reform movement later known as the Gregorian Reform, initially focused on improving the clergy and prohibiting simony. In 1049 Leo IX declared that he would take more interest in English church matters and would investigate episcopal candidates more strictly before confirming them. It may have been partly to appease Leo that Edward appointed Robert instead of Æthelric, hoping to signal to the papacy that the English crown was not totally opposed to the growing reform movement. It was against this backdrop that Robert refused to consecrate Spearhafoc, although there is no other evidence that Robert embraced the reform position, and his claim that the pope forbade the consecration may have had more to do with finding an easy excuse than any true desire for reform. If true, Robert's refusal to consecrate Spearhafoc would have contributed to the growing rift between the archbishop and the earl. although it is possible that he merely wished to be rid of her, without necessarily wanting a divorce. The reason for the embassy is uncertain. William of Jumièges says that Robert went to tell Duke William that Edward wished William to be his heir. The medieval writer William of Poitiers gives the same reason, but also adds that Robert took with him as hostages Godwin's son Wulfnoth and grandson Hakon (son of Sweyn). The Anglo Saxon Chronicle is silent on the visit however, so it is uncertain whether Robert visited Normandy or not, or why he did so. The entire history of the various missions which Robert is alleged to have made is confused, and complicated by propaganda claims made by Norman chroniclers after the Norman Conquest in 1066, leaving it unclear if Robert visited Normandy on his way to receive his pallium or after Godwin was in exile, or if he went twice or not at all.
Заңсыздық, өлім және мұра
Годвин Англиядан кеткен соң Фландрияға барып, флот пен жалдамалы әскерлерді жинап, патшаны қайта оралуына рұқсат беруге мәжбүр етті. 1052 жылдың жазында Годвин Англияға оралды және Ирландиядан келген ұлдарымен кездесті. Қыркүйек айына қарай олар Лондонға қарай жол тартты, онда король мен граф арасындағы келіссөздер Винчестер епископы Стигандтың көмегімен жүргізілді. Годвиннің оралатыны белгілі болғанда, Роберт тез арада Англиядан Дорчестер епископы Ульф пен Лондон епископы Уильяммен бірге кетіп қалды, мүмкін, Wulfnoth пен Hakonды тағы да кепіл ретінде алып кеткен болуы керек, король Эдуардтың рұқсатымен меңі де жоқ. Роберт заңсыз жарияланды және 14 қыркүйекте 1052 жылы өткен корольдік кеңесте архиепископтық лауазымынан алынды, себебі оралған Годвин Роберттің және басқа да нормандардың оның жер аударылуының басты себебі болғанын ойлады. Роберт Римге барып, папаға өз жер аударылуына шағымданды, онда IX Лео және келесі папалар Эдуардтың Кантербериге тағайындаған Стигандты айыптады. Роберттің жеке мүлігі граф Годвин, Гарольд Годвинсон және сарайға оралған королева арасында бөлісті. Роберт Жумиесте қайтыс болды, бірақ қай күні қайтыс болғаны белгісіз. Әртүрлі күндер айтылады, Гарольдтың өмірбаянының авторы Иан Уокер 1053 және 1055 жылдар аралығында деп санайды.
After Godwin left England, he went to Flanders, and gathered a fleet and mercenaries to force the king to allow his return. In the summer of 1052, Godwin returned to England and was met by his sons, who had invaded from Ireland. By September, they were advancing on London, where negotiations between the king and the earl were conducted with the help of Stigand, the Bishop of Winchester. When it became apparent that Godwin would be returning, Robert quickly left England with Bishop Ulf of Dorchester and Bishop William of London, probably once again taking Wulfnoth and Hakon with him as hostages, whether with the permission of King Edward or not. Robert was declared an outlaw and deposed from his archbishopric on 14 September 1052 at a royal council, mainly because the returning Godwin felt that Robert, along with a number of other Normans, had been the driving force behind his exile. Robert journeyed to Rome to complain to the pope about his own exile, where Leo IX and successive popes condemned Stigand, whom Edward had appointed to Canterbury. Robert's personal property was divided between Earl Godwin, Harold Godwinson, and the queen, who had returned to court. Robert died at Jumièges, but the date of his death is unclear. Various dates are given, with Ian Walker, the biographer of Harold arguing for between 1053 and 1055,
Роберттің тағдыры Уильямның Англияға басып кіруінің себептерінің бірі ретінде пайдаланылды, екіншісі – Эдуардтың Уильямды мұрагері етіп тағайындауы. Гарольд Годвинсонның соңғы ғылыми өмірбаянының авторы Иан Уокер Годвин оралғаннан кейін Роберттің король Эдуардтың герцог Уильямды Эдуардтың мұрагері етіп тағайындағанын куәлік еткеніне сендіреді. Қазіргі тарихшылар Робертті саяси шеберлігі жоқ, амбициялы адам ретінде қарастырады. Бірақ біз кейбір маңызды ағылшын шіркеу қазыналарының Жумиегеге ауысқанын білеміз, бұл Нормандияны басып алғаннан кейін Нормандияға әкелінген қазынаның алғашқы толқыны болды. Олардың ішінде – Эмма Нормандияның Винчестер соборындағы монахтарға сыйлаған әулие Валентиннің басы. Винчестердегі бас сол жерде қалса да, Жумиесте тағы бірі пайда болды; ол "басты немесе оның көп бөлігін жасырын алып кеткен болуы керек, ал монахтарға бос немесе жартылай бос капсаны құрметтеуге қалдырған". Соңғы англосаксон қолжазбаларының екеуі де осылай жойылды, осылайша Англияның ірі кітапханаларын қиратқан бірнеше өрттен сақталған болуы мүмкін. Біріншісі – Жумиестің Робертінің миссалы деп аталады, ол шын мәнінде он үш толық беттік миниатюралары бар сакраментарий, онда Роберттің өзінің Лондондағы епископ болған кезде Жумиегеге сыйға тартқандығын көрсететін жазу бар. Винчестер стиліне тән бұл шедеврлер ең әсем безендірілген англосаксон қолжазбалары болды, олар Жеңістен бұрын немесе кейін Нормандияға жеткені белгілі. Олар жергілікті стильдің нашар дамыған стиліне әсер етті, бірақ бұл көбінесе әріптерге ғана шектелді. Англияға келгенге дейін Роберт Жумиесте жаңа аббат шіркеуінің құрылысын бастады, ол сол кезде танымал болған жаңа роман стилінде салынды. Хор бұзылғанымен, мұнаралар, кеме және трансепттер сақталған. Роберт Эдуард Исповедниктің Вестминстер аббаттығындағы шіркеуді қайта құруына ықпал еткен болуы мүмкін, бұл Англиядағы роман стиліндегі алғашқы ғимарат, оны Вильгельм Малмсбери сипаттаған. Эдуардтың жұмысы шамамен 1050 жылы басталды және 1065 жылы қайтыс болғанға дейін аяқталды. Аға шеберлердің бірінің есімі «Teinfrith churchwright» шетелдік тегін көрсетеді, және Роберт норманды шеберлерді әкелуге ұйымдастырған болуы мүмкін, басқа есімдер ағылшын болса да. Вестминстердің Жумиестегі ғимаратқа әсер еткені мүмкін, өйткені мұндағы аркада Вестминстердің аркадасына өте ұқсас, екеуі де Нормандияда кең таралмаған стильде салынған. Екеуінің де ерте роман стилі Жеңістен кейін Кентербери соборында және Ланфранктың Каендегі Сент-Этьенінде жаңадан пайда болған Англо-нормандық жоғары роман стилімен алмастырылды.
Robert's treatment was used by William as one of the justifications for his invasion of England, the other being that Edward had named William his heir. Ian Walker, author of the most recent scholarly biography of Harold Godwinson, suggests that it was Robert, while in exile after the return of Godwin, who testified that King Edward had nominated Duke William to be Edward's heir. modern historians tend to see Robert as an ambitious man, with little political skill. but we know of some transfers to Jumièges of important English church treasures, the first trickle of what was to become a flood of treasure taken to Normandy after the Conquest. These included the relic of the head of Saint Valentine only recently given to the monks of Winchester Cathedral by Emma of Normandy. Though the Winchester head remained in place, another one appeared at Jumièges; he "must have clandestinely removed the head, or at least the greater part of it, and left his monks to venerate the empty or nearly empty capsa". Two of the four most important surviving late Anglo Saxon illuminated manuscripts went the same way, thus probably preventing their destruction in a series of fires that devastated the major English libraries. One is the so called lt=Missal of Robert of Jumièges, actually a sacramentary with thirteen surviving full page miniatures, which bears an inscription apparently in Robert's own hand recording its donation to Jumièges when he was Bishop of London, These masterpieces of the Winchester style were the most elaborately decorated Anglo Saxon manuscripts known to have reached Normandy, either before or after the Conquest, and influenced the much less developed local style, though this remained very largely restricted to initials. Before he came to England, Robert had begun the construction of a new abbey church at Jumièges, in the new Romanesque style which was then becoming popular, and the abbey church was not finished until 1067. Although the choir has been torn down, the towers, nave and transepts have survived. Robert probably influenced Edward the Confessor's rebuilding of the church at Westminster Abbey, the first known building in the Romanesque style in England, which is so described by William of Malmesbury. Edward's work began in about 1050 and was completed just before his death in 1065. The recorded name of one of the senior masons, "Teinfrith the churchwright" indicates foreign origins, and Robert may have arranged for Norman masons to be brought over, though other names are English. It is possible that Westminster influenced the building at Jumièges, as the arcade there closely resembles Westminster's arcade, both of them in a style that never became common in Normandy. The Early Romanesque style of both was to be superseded after the Conquest by the Anglo Norman High Romanesque style pioneered in Canterbury Cathedral and St Étienne, Caen by Lanfranc.