Кіріспе

Франсиско Мартинес Портусак (1864-1919) - испандық саудагер және кит аулаушы. Ол Гуамның губернаторы болған. Сол кездегі американдық БАҚ-та ол жиі Франсиско Портусак немесе Франк Портусак деп аталатын.

Өмірбаян

Портусак Испанияның Барселона қаласында дүниеге келген. Оның әкесі бай саудагер болған, Портусак балалық шағын испан сауда кемелерінде Филиппинде және басқа испан аумақтарында өткізген. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол ағасынан айырылып, 1885 жылы Чикагоға (Иллинойс штаты) көшіп барады және 1888 жылы АҚШ азаматы болды. Көп ұзамай ол Вашингтон штатының Такома қаласына, содан кейін Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына көшіп барды. Олар сол кезде испан колониясы болған Гуамға көшіп барды. 1898 жылы 20 маусымда испан-американ соғысы кезінде Құрама Штаттар Гуамды басып алды. Испанияның қазіргі гарнизоны, оның ішінде губернатор Хуан Марина, Манилаға әскери тұтқын ретінде әкелінді. Аралдың іспан азаматтары да қарусыздалды. Ұрыс командирі капитан Генри Гласс Портусахты Гуамның губернаторы қызметіне ресми әскери гарнизон жіберілгенге дейін тағайындады. Портусактың бұл лауазымға орналасуының бірден-бір шарты - ол аралда тұратын жалғыз американдық азамат болған. Гласс пен АҚШ әскери-теңіз флоты кеткеннен кейін Портусак губернатор ретінде өз позициясын нығайта алмады және оны испандық биліктегі филиппиндік испандық және арал қазынашысы Хосе Систо тез құлатты. Систоны да көп ұзамай жерлестер - хаморролар құлатты. 1899 жылдың қаңтарында USS Brutus келіп, Систоны портша емес, губернатор етіп қайта қойды. 1917 жылы ол Гуамды АҚШ-тың "Чарлстон" және оның көліктері басып алу тарихы туралы жазды.