Кіріспе

1978 жылғы Шри-Ланка Конституциясы Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасының Конституциясы (,) 1978 жылғы 7 қыркүйекте Ұлттық Мемлекеттік Ассамблеясы алғаш жариялағаннан бері Шри-Ланка арал мемлекетінің конституциясы болып табылады. 2022 жылдың қазан айына қарай ол ресми түрде 21 рет өзгертілді. Бұл Шри-Ланканың 1972 жылғы Шри-Ланка Конституциясының орнына шыққан екінші республикалық конституциясы, 1948 жылы Британдық одақтастықтың құрамында Цейлон Доминионы ретінде тәуелсіздік алғаннан бері үшінші конституциясы және жалпы төртінші конституциясы.

1978 жылғы Конституцияның негізі

1977 жылғы жалпы сайлау алдында БҰП жаңа конституцияны қабылдау үшін халықтан мандат алды. Осыған байланысты, қолданыстағы Конституцияны қайта қарау үшін арнайы комиссия тағайындалды. 1978 жылы 7 қыркүйекте қабылданған жаңа Конституцияда бір палаталы парламент пен атқарушы президент қарастырылған. Президенттің және парламенттің өкілеттік мерзімі алты жылға белгіленді. Жаңа Конституция сондай-ақ парламентке сайлау үшін көп мүшелік пропорционалдық өкілдіктің бір түрін енгізді, ол 196 мүшеден тұратын болды (кейіннен Конституцияға он төртінші түзету арқылы 225 -ке дейін көбейтілді). Конституция тәуелсіз сот төрелігін қамтамасыз етіп, негізгі құқықтарға кепілдік берді. Конституцияда мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік қызметкерлерге қатысты қоғамдық шағымдарды тергеп, оларды түзетуге мүмкіндік беретін Парламент әкімшілігінің (омбудсмен) құрылуы көзделген. Сонымен қатар, ол кейбір заң жобалары мен ұлттық маңызы бар мәселелер бойынша референдумдарды және дефекацияға қарсы заңдарды енгізді.

Өзгерістерді енгізу ережелері

Шри-Ланка Конституциясының көптеген ережелеріне парламенттегі үштен екі көпшілік дауыспен түзетулер енгізілуі мүмкін. Алайда, кейбір негізгі ерекшеліктерді өзгерту, мысалы, тіл, дін және Шри-Ланканы бірлік мемлекет ретінде атау, үштен екі көпшілікті және бүкілхалықтық референдумда мақұлдауды қажет етеді.

Бүгінгі күнге дейінгі өзгерістер

ТүзетуТөзету күніТөзету бірінші түзету20 қараша 1978Жоғары сотқа арнайы жағдайларға байланысты сотқа жүгіну туралы. Екінші түзету1979 жылғы 26 ақпанПрезиденттің бірінші мерзімнен кейін төрт жылдан кейін қайта сайлануына мүмкіндік беру. Төртінші түзету23 желтоқсан 1982 Бірінші парламент мерзімінің ұзартылуыБесінші түзету25 ақпан 1983 Партия бос орынды толтырмайтын жағдайда сайлау арқылы қамтамасыз етуАлтыншы түзету8 тамыз 1983 Аумақтық тұтастықты бұзуға тыйым салуЖетінші түзету4 қазан 1983 Жоғары соттың комиссарларымен жұмыс істеу және Килиноччи округін құруСегізінші түзету6 наурыз 1984 Президент кеңесшісін тағайындауТоғызыншы түзету24 тамыз 1984 Сайлауда қатысуға құқылы мемлекеттік қызметкерлерге қатыстыОныншы түзету6 тамыз 1986 Қоғамдық қауіпсіздік туралы жарлық бойынша жариялау үшін үштен екі көпшілікті талап ететін бөлімді жоюОн бірінші түзету6 мамыр 1987 Бүкіл арал үшін бюджет жасау; сонымен қатар жоғары соттың отырыстарына қатысты. Апелляциялық сотқа судьялардың ең аз саны өзгертілді. Он екінші түзету ((Қолға алынбаған) Он үшінші түзету14 қараша 1987Тамилді ресми тілге, ағылшын тілін байланыс тіліне айналдыру және провинциялық кеңестерді құру14 қазан 1988 жылғы он төртінші түзетуПрезиденттің иммунитетін кеңейту; мүшелердің санын 225 адамға дейін көбейту; референдумның жарамдылығы; 10 мүшеден астам адамды аймақтарға бөлетін сайлау округтерін бөлу үшін делимитация комиссиясын тағайындау; пропорционалдық өкілдіктің егжей-тегжейі; 29 ұлттық тізімдегі мүшелерді бөлуТүртінші түзету17 желтоқсан 1988Аймақтарды жою және кесу нүктесін 1/20-ға дейін азайту үшін 96А-бапты жою17 желтоқсан 1988 Сингала және тамил тілдерін әкімшілік және заң шығару тілдері ретінде жоюҮзінші түзету3 қазан 2001 жылғы Конституциялық комиссиялар мен тәуелсіз атқарушы органдарға түзету8 қазан 2010 жылғы тәуелсіз атқарушы билік басшыларының санын арттыруТүртінші түзету2021 жылдың 18 сәуірінде Президентті қайта тағайындауға және билік ету үшін кейбір өкілеттіктерді жоюға ұсыныс жасады. Сонымен қатар, тәуелсіз комиссияларды қалпына келтіруді көздеді.