Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуардафуи мүйісі – Сомалидің Пунтланд автономиялық аймағындағы мүйіс. Пунтландтың Гардафул әкімшілік облысымен шектес, ол Африка мүйізінің географиялық төбесін құрайды. Оның жағалауы 51°27'52"E координатасында орналасқан, бұл Африка құрлығының екінші шығыс нүктесі, Рас Хафуннан кейін. Гуардафуи каналы (немесе Маринка Гардафуль) теңіз жолы оның атымен аталған.
Cape Guardafui is a headland in the autonomous Puntland region in Somalia. Coextensive with Puntland's Gardafuul administrative province, it forms the geographical apex of the Horn of Africa. Its shore at 51°27'52"E is the second easternmost point on mainland Africa after Ras Hafun. The offshore oceanic strait Guardafui Channel (or Marinka Gardafuul) is named after it.
Орналасқан жері
Гуардафуи мүйісі Гуардафуи каналының жанында орналасқан. Сокотра архипелагы Сомали теңізінің солтүстігінде, мүйістен тысқары жатыр. Гуардафуиден батысқа қарай 45 миль жерде Рас-Филук – Аден шығалағына қарай тік жардан созылған жазық дала орналасқан. Бұл таудың ежелгі Элефас Монс немесе Страбон сипаттаған «Есіл мүйісі» (араб тілінде Рас Филук) тауымен сәйкес келетіні айтылады.
Cape Guardafui is located at , next to the Guardafui Channel. The archipelago of Socotra lies off the cape in the north of the Somali Sea. Fifteen leagues (45 miles) west of Guardafui is Ras Filuk, a steep cliff jutting into the Gulf of Aden from flatland. The mountain is believed to correspond with the ancient Elephas Mons or Cape Elephant (Ras Filuk in Arabic) described by Strabo.
Тарих
Ежелгі гректер Аромата промонторий (гр. Αρώματον ἄκρον) деп атаған Гуардафуи, біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Эритрея теңізінің айналымында, Солтүстік Сомали жағалауындағы өркендеген сауда орындарымен бірге сипатталған. 19-шы ғасырдың басында сомали теңізшілері өз кемелерін пайдаланып, көршілес Йемендегі Аден және Мохамен сауда жасағанда, жағалаудағы порттарға кіруге тыйым салды. Кейіннен Хобё сұлтандығының сұлтаны Юсуф Али Кенадид, жағалаудың бір бөлігін басқарған болатын, Адендегі француз қонақ үйінің иесіне және бұрынғы француз армиясының офицеріне Гуардафуи мүйісінде маяк салуға рұқсат берді. Жобаға қажетті капиталды Марсельдегі фирма жинады, бірақ келісім соңында күшін жойды.
Referred to as Aromata promontorium (Greek: Αρώματον ἄκρον) by the ancient Greeks, Guardafui was described as early as the 1st century CE in the Periplus of the Erythraean Sea, along with other flourishing commercial settlements on the northern Somali littoral. In the early 19th century, Somali seamen barred entry to their ports along the coast, while engaging in trade with Aden and Mocha in adjacent Yemen using their own vessels. Sultan Yusuf Ali Kenadid of the Sultanate of Hobyo, which also controlled a portion of the coast, later granted concessions to an Aden based French hotel proprietor and a former French Army officer to construct a lighthouse in Cape Guardafui. Capital for the project was raised by a firm in Marseilles, but the deal subsequently fell through.
"Франческо Криспи" маяк
Ұлыбритания 1894 жылы Италияға Гавадафуи мүйісі орналасқан даулы аймақтың егемендігін өткізді. 1899 жылдан бастап итальяндықтар маяк салу үшін толыққанды зерттеулер мен сараптамалар жүргізді, ал алғашқы бетондық жоба 1904 жылы жасалды. Италия болашақ маяқтың құрылысы мен күтілуіне кететін шығындарды, жаңа маяқтан ең көп пайда көретін теңіз державаларымен бөлісуді қалады, бірақ Ұлыбритания Италияның Аденмен бәсекелесетін көмір стансасын салуға ниеттенгенін күдіктенгендіктен, үлес қосудан бас тартты. Осылайша, итальяндық Сомалиленд билігі тек 1920 жылдардың басында ғана маяк салу туралы уәдесін орындады. 1924 жылдың сәуір айында ашылған алғашқы маяқ – Франческо Криспи маяғы, қарапайым, функционалды металл қаңқалы құрылыс болды. Сонымен қатар, жақын орналасқан Тохен ауылында теңіз трафигін бақылау үшін салынған сымсыз байланыс стансасы іске қосылды. Сол кезде итальяндық Сомалилендтің сол бөлігінде итальяндық билікке қарсы ірі көтеріліс болып жатты, және жаңа маяқ пен сымсыз стансаны күзеткен әскерлер 1925 жылдың қарашасы мен 1926 жылдың қаңтарында бірнеше жүз көтерілісшінің екі шабуылын тойтарды. Шабуылдар кезінде маяққа зақым келді, бұл 1930 жылы ашылған, мықтырақ тас және темір бетоннан жасалған маяқты салуға себеп болды. Жаңа маяқ итальяндық фашистік "Fascio littorio" нысанында салынды. Қазір пайдаланылмайтын маяқтың фашистік символизмге тән үлкен тас балтасы әлі де сақталған. Ақырында, жартасқа тас маяк пен радиостанция салынды, ал біріншісіне 1930 жылы Франческо Криспи есімі берілді. Маяк сыртқы жағында Бенито Муссолини тарапынан қолдауға алған фашистік архитектураның ерекшелігі – "Fascio littorio" тас безендірілген. Италия билігі маяқты Сомалидің "тарихи ескерткіші" және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін зерттеу жүргізуді сұрады.
Britain ceded to Italy sovereignty over the disputed region where Cape Guardafui is located in 1894. Starting in 1899, the Italians undertook detailed studies and surveys to build a lighthouse and the first concrete project came out in 1904. Italy wanted the construction and maintenance costs of the future lighthouse to be shared by the maritime powers which would benefit most from the new lighthouse but Britain, which suspected that Italy also intended to build a coaling station that would compete with Aden, finally refused to contribute. Thus, it is only in the early 1920s that the authorities of Italian Somaliland finally made good on their promise to build a lighthouse. The first one, inaugurated in April 1924 as the Francesco Crispi Lighthouse, was a simple, functional metal framed lighthouse built atop the headland. Simultaneously, a wireless station to monitor maritime traffic, which had been built in the nearby village of Tohen, was activated. A large scale rebellion against Italian rule in that part of Italian Somaliland was underway at the time and troops guarding the new lighthouse and the wireless station repelled two attacks by several hundred rebels in November 1925 and January 1926. The lighthouse had suffered some damages during the attacks and this was one of the reasons that prompted the authorities to build a stronger, stone and reinforced concrete lighthouse, which was inaugurated in 1930. The striking new lighthouse was built in the shape of an Italian fascist "Fascio littorio". The lighthouse, which is no longer in use, still has the huge stone axe blade characteristic of fascist symbolism. A stone lighthouse and radio station were eventually built in the headland, with the former named after Francesco Crispi in 1930. The lighthouse has an original "Fascio littorio" exterior stone as a decoration, that is typical of fascist architecture promoted by Benito Mussolini. Italian authorities have requested a study to declare the lighthouse an "historical monument" of Somalia and a proposed World Heritage Site.
Демография
Рас-Асир пунтийліктер мен Африка мүйізінің басқа да тұрғындары үшін маңызды, себебі ол Африка мүйізі түбегінің ең шеткі нүктесін көрсетеді және Азиядағы көптеген қарқынды дамып келе жатқан экономикаларға ең жақын орналасқан Африка аймағы болып табылады. Бұл аймақтан көшіп-қонып жүретін көптеген көшпелілер жағалаудағы балықтың молдығына байланысты балықшылар болып та жұмыс істейді. Көзқарастың көмегімен Гуардафуи бұғазынан өтетін кемелерді кейде көруге болады.
Ras Asir holds resonance among Puntites and other Horn Africans because it represents the tip of the Horn of Africa peninsula and because it is the African region nearest to many rapidly developing economies in Asia. Many nomads that traverse here are also fisherman due to the abundance of fish off its shores. With the usage of binoculars, the vessels that traverse the Guardafui Channel can sometimes be seen.
География
Рас-Асирден оңтүстікке қарай шамамен 10 шақырым жерде Вади Тухом деп аталатын су арналары бар мимоза ағаштары өседі. Гуардафуи арнасы Аден шығанағын Сомали теңізімен қосып тұрады. Рас-Асирді көру, кемелер үшін маңызды белгі, себебі бағыт күрт батысқа бұрылады және Рас-Асирдің шығысындағы қауіпті ағындар мен солтүстігіндегі салыстырмалы түрде тыныш теңіз арасындағы контраст өзгереді, әсіресе оңтүстік-батыс муссоны кезінде. 2013 жылдың 8 сәуірінде Пунтланд үкіметі Гуардафуи мүйісімен шектесетін Гардафуу деген жаңа аймақ құрылғанын жариялады. Бари аймағынан бөлінген бұл аймақ төрт ауданнан (Бааргал, Береда, Алула және Гумба) тұрады, ал астанасы Алула қаласы. Бұл аймақ Пунтландтың 9 аймағының ішінде ең ұзын жағалауға ие (Үнді мұхиты мен Аден шығанағында).
Six miles south of Ras Asir there are mimosa trees with water streams called Wadi Tuhom. The offshore Guardafui Channel connects the Gulf of Aden with the Somali Sea. A sighting of Ras Asir represents a milestone for passing vessels, due to a sharp westerly change in direction and a changing contrast between the hazardous currents to Ras Asir's east, and the comparatively calm seas to its north, especially during the south west monsoon. On April 8, 2013, the Puntland government announced the creation of a new region coextensive with Cape Guardafui named Gardafuu. Carved out of the Bari region, it consists of four districts (Baargaal, Bereeda, Alula, and Gumbah) and has its capital at Alula. It has the longest coastline of Puntlands 9 regions (on both the Indian Ocean and Gulf of Aden).