Фирманың табысын арттыру үшін бағаны айырмалау стратегиясы

Баға дискриминациясы: фирманың табысын арттыру стратегиясы. Нарық сегменттеріндегі баға айырмашылықтары, монополиялық күш, сұраныс серпімділігі талданды.

14 мин оқу

100%

Дереккөз: Price discrimination — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Фирманың пайдасын барынша арттыру үшін микроэкономикалық баға белгілеу стратегиясы

Бағалық дискриминация – бірдей немесе көбінесе ұқсас тауарлар мен қызметтерді бірдей жеткізушінің әртүрлі нарық сегменттерінде әртүрлі бағамен сату микроэкономикалық баға белгілеу стратегиясы. Бағалық дискриминация өнімді дифференциациялау стратегиясынан өндіріс шығындарының айқын айырмашылығымен және сұраныстың серпімділігімен ерекшеленеді. Бағалық дискриминацияның табысты болуы үшін фирманың нарықтағы билігі болуы керек, мысалы, үстем нарық үлесі, өнімнің ерекшелігі, бағаны қадағалаудың эксклюзивті құқығы және т.б. Бағалық дискриминация кезіндегі барлық бағалар толық бәсекелестік нарықтағы тепе-теңдік бағасынан жоғары болады. Дегенмен, бағалық дискриминация бойынша кейбір бағалар бір бағалы монополист белгілейтін бағадан төмен болуы мүмкін. Монополист бағалық дискриминацияны өлі салмақ шығындарын қалпына келтіру үшін пайдаланады. Бұл баға белгілеу стратегиясы фирмаларға қосымша тұтынушы артығын иеленуге және пайдасын барынша арттыруға мүмкіндік береді, сонымен бірге кейбір тұтынушыларға төмен бағамен қол жеткізеді. Бағалық дискриминация көптеген формаларда болуы мүмкін және білім беру, телекоммуникация, денсаулық сақтау сияқты көптеген салаларда кең таралған. Бірдей сапа мен мөлшердегі өнім үшін әртүрлі сатып алушылардан әртүрлі баға алу тәжірибесін сипаттау үшін «дифференциалды баға» термині де қолданылады, бірақ ол бағаның және өнімнің дифференциациялануын біріктіруге де сілтеме жасай алады. «Екі деңгейлі баға» – баға дифференциациясының кең таралған саласында, 1920 жылдардан бері қабылданған жіктеме: «Өнімнің нұсқалары», яғни тік өнім желісі. Нұсқаларды басқарудың тағы бір атауы – «менюлік баға». «Топтық баға белгілеу» (немесе үшінші дәрежелі баға дифференциациясы) – нарықты сегменттерге бөлу және әр сегментке әртүрлі баға белгілеу (бірақ сол сегменттің әрбір мүшесіне бірдей баға). Бұл, негізінен, жеке баға белгілеудің қиындықтарына байланысты мәселені жеңілдететін эвристикалық шамалау. Типтік мысалдарға студенттерге берілетін жеңілдіктер жатады, онда нарықтағы билік қолданылуы мүмкін (толығырақ түсіндіру үшін төмендегі «Бағалық дискриминация және монополиялық билік» бөлімін қараңыз). Нарықтық билік болмаған жағдайда, егер баға нарықтық тепе-теңдік деңгейінен жоғары болса, тұтынушылар нарықтық тепе-теңдік деңгейінде сатушы басқа өндірушілерден сатып алуға көшеді. Бағалық дискриминация нарықты сегменттеуді және жеңілдікпен сатып алушыларды қайта сатушыларға және, демек, бәсекелестерге айналуына кедерес келтіретін шараларды қажет етеді. Осылайша, бағалық дискриминация қайта сату мүмкін емес қызметтерде жиі кездеседі; мысалы, мұражайларда студенттерге берілетін жеңілдіктер. Теориялық тұрғыдан алғанда, студенттер студенттік статусы бойынша белгілі бір өнім немесе қызмет үшін халықтың қалған бөлігінен төмен баға алуы мүмкін, ал кейіннен олар қайта сатушы бола алмайды, өйткені олар сатып алу кезінде студенттік куәлігін көрсетуге міндетті болғандықтан, алғандарын тек пайдалануға немесе тұтынуға болады. Бағалық дискриминацияның тағы бір мысалы – заңмен және технологиямен қорғалған зияткерлік меншік. DVD дискілері нарығында заңдар DVD ойнатқыштардың әлемнің басқа жерлерінде заңды түрде сатып алынған контентті арзан бағамен көшіруге немесе ойнатуға жол бермейтін аппараттық немесе бағдарламалық құралдармен жасалуын және шығарылуын талап етеді. АҚШ-та Digital Millennium Copyright Act авторлық құқық иелерінің бағалық дискриминация арқылы жоғары бағалы нарық сегменттерінен алатын монополиялық пайданы қорғау үшін мұндай құрылғыларды айналып өтуге тыйым салатын ережелерді қамтиды. Бағалық дискриминация тұтынушылардың төлемге дайындығын ерекшелендіреді, мақсаты – тұтынушы артығын барынша азайту. Клиенттің сұранысының серпімділігін түсіну арқылы бизнес өзінің нарықтық билігін пайдаланып клиенттердің төлеуге дайындығын анықтай алады.

Price discrimination is a microeconomic pricing strategy where identical or largely similar goods or services are sold at different prices by the same provider in different market segments. Price discrimination is distinguished from product differentiation by the more substantial difference in production cost for the differently priced products involved in the latter strategy. and in the elasticity of their demand. For price discrimination to succeed, a firm must have market power, such as a dominant market share, product uniqueness, sole pricing power, etc. All prices under price discrimination are higher than the equilibrium price in a perfectly competitive market. However, some prices under price discrimination may be lower than the price charged by a single price monopolist. Price discrimination is utilized by the monopolist to recapture some deadweight loss. This Pricing strategy enables firms to capture additional consumer surplus and maximize their profits while benefiting some consumers at lower prices. Price discrimination can take many forms and is prevalent in many industries, from education and telecommunications to healthcare. The term differential pricing is also used to describe the practice of charging different prices to different buyers for the same quality and quantity of a product, but it can also refer to a combination of price differentiation and product differentiation. "dual pricing" Within the broader domain of price differentiation, a commonly accepted classification dating to the 1920s is:
"Product versioning" i. e. a vertical product line. Another name given to versioning is "menu pricing". "Group pricing" (or third degree price differentiation) — dividing the market into segments and charging a different price to each segment (but the same price to each member of that segment). This is essentially a heuristic approximation that simplifies the problem in face of the difficulties with personalized pricing. Typical examples include student discounts where market power can be exercised (see 'Price discrimination and monopoly power' below for more in depth explanation). Without market power when the price is differentiated higher than the market equilibrium consumers will move to buy from other producers selling at the market equilibrium. Price discrimination requires market segmentation and some means to discourage discount customers from becoming resellers and, by extension, competitors. Price discrimination is thus very common in services where resale is not possible; an example is student discounts at museums: In theory, students, for their condition as students, may get lower prices than the rest of the population for a certain product or service, and later will not become resellers, since what they received, may only be used or consumed by them because it is required to show their student identification card when making the purchase. Another example of price discrimination is intellectual property, enforced by law and by technology. In the market for DVDs, laws require DVD players to be designed and produced with hardware or software that prevents inexpensive copying or playing of content purchased legally elsewhere in the world at a lower price. In the US the Digital Millennium Copyright Act has provisions to outlaw circumventing of such devices to protect the enhanced monopoly profits that copyright holders can obtain from price discrimination against higher price market segments. Price discrimination differentiates the willingness to pay of the customers, in order to eliminate as much consumer surplus as possible. By understanding the elasticity of the customer's demand, a business could use its market power to identify the customers' willingness to pay.

Екінші дәрежелі (Керек мөлшердегі жеңілдік)

Екінші дәрежелі бағалық дискриминацияда бір тауардың бағасы сұраныс көлеміне қарай өзгереді. Бұл көбінесе сандық жеңілдік түрінде болады, ол шекті пайдалылықтың азаю заңын ескереді. Шекті пайдалылықтың азаю заңы тұтынушының әрбір қосымша бірлікке байланысты алатын пайдасының кему мүмкіндігін көрсетеді. Мысалы, ойын-саябағындағы аттракционға бірнеше рет мінген сайын, одан алынатын пайда көбінесе азаяды. Сатушы сатып алынған көлемге мөлшерлік жеңілдік ұсыну арқылы тұтынушының артық тұтынушылық пайдасының бір бөлігін, бірақ оның барлығын емес, иелене алады. Ұялы телефон тарифтері және түрлі жазылымдар екінші дәрежелі бағалық дискриминацияның басқа мысалдары болып табылады. Тұтынушылар көбінесе бір жылдық жазылымның айлық жазылымнан тиімдірек деп санайды. Тұтынушыларға осындай ұзақ мерзімді жазылым қажет болмаса да, олар тиімді бағадағы жазылымды қабылдауға және төлеуге бейім. Сонымен қатар, өндіруші сату мен пайданың өсуін байқайды. Екінші дәрежелі бағалық дискриминация, сондай-ақ сызықтық емес бағалау деп те аталады, тұтынушыларға көбірек сатып алғанда арзан бағада тауар алуға мүмкіндік береді, бұл оларға пайдалы.

Үшінші дәреже (базарды бөлу)

Үшінші дәрежелі бағалық дискриминация дегеніміз – тұтынушылар тобының сұраныс серпімділігінің айырмашылығына байланысты әртүрлі баға белгілеу, мұнда серпімділігі төмен топтан әрқашан жоғары баға алынады. Жалпы нарықта әртүрлі топтар үшін әртүрлі баға ұсыну үшін, кәсіпорны өз тұтынушыларын анықтау үшін қосымша ақпаратты пайдалануы керек. Кәсіпорны үшін тұтынушылардың сатып алуға дайындығына сәйкес баға белгілеу өте маңызды. Осының нәтижесінде үшінші дәрежелі бағалық дискриминация қолданылады. Үшінші дәрежелі бағалық дискриминация арқылы фирмалар әртүрлі баға серпімділігіне ие нарық сегменттерін, мысалы, жеке және өнеркәсіптік тұтынушыларды анықтап, сату көлемін арттыруға тырысады. Тұтынушы алдымен қырықпаш ұстағышы үшін төлейді, содан кейін алмастыруға арналған жаңа қырықпаштар үшін қайта төлейді. Бұл баға белгілеу стратегиясы тиімді, себебі ол сұраныс қисығын оңға қарай жылжытады: тұтынушы бастапқы ұстағышқа төлегендіктен, жаңа қырықпаштарды сатып алуды жалғастырады, олар бір реттік қырықпаштардан арзан.

Пайдаланушы бақылайтын бағалық кемсітушілік

Бағалық дискриминацияның дәстүрлі теориясы әдетте бағаны сатушы белгілейді деп есептейді, бірақ бағаны сатып алушы белгілейтін түрі де бар, мысалы, «қалағаныңды төле» баға белгілеуі сияқты. Мұндай пайдаланушы бақылауындағы бағалық дискриминация әртүрлі сұраныс қисықтарына немесе жеке баға сезімталдығына бейімделуге қабілеттілікті пайдаланады және сатушы тарапынан жүзеге асырылған бағалық дискриминацияға қатысты негативті пікірлерді болдырмауы мүмкін. Теңдестіру нарықтарында платформалар кіріске тигізетін әсерді ішкі жүйеге енгізіп, өзара байланыс эффектісін тудырады. Бұл өз кезегінде, бағалық дискриминацияны стандартты нарықтардан ерекшелендіріп, теңдестіруші делдалдықтан ажыратады.

Қазіргі таксономия

Бағалық кемсітудің бірінші, екінші және үшінші дәрежелі таксономиясы Пигуға (Игілік экономикасы, 3-ші басылым, 1929) тиесілі. Дегенмен, бұл санаттар өзара қосымша емес және толық емес. Иван Пинг (Менеджмент экономикасы, 1998: 301–315) басқаша таксономия ұсынады:

Тікелей емес сегменттеу

Сатушы сатып алушыларды тікелей бөліп көрсетпесе де, таңдау жасау процесін құрылымдау үшін (мысалы, қаптама көлемі, қолданылу мөлшері, купон сияқты) кейбір шарттарды пайдаланатын жағдайда;

Бірыңғай баға белгілеу

сатушы өнімнің әрбір бірлігі үшін бірдей баға белгілейді. Баға белгілеу сатылары – толық, тікелей, жанама, біркелкі – жоғарыдан төменге қарай рентабельділік және ақпараттық қажеттіліктердің азаю ретімен орналасқан. Бұл үшінші дәрежелі бағалық дискриминацияның мысалы.

Саяхат индустриясы

Әуе компаниялары және басқа да саяхат компаниялары әртүрлі нарық сегменттеріне саяхат өнімдері мен қызметтерін сату үшін дифференциалды баға белгілеуді үнемі пайдаланады. Бұл әртүрлі бағалар мен тарифтік шектеулер бар әртүрлі брондау сыныптарына сыйымдылықты бөлу арқылы жүзеге асырылады. Бұл шектеулер нарық сегменттерінің белгіленген брондау класы диапазонында сатып алуын қамтамасыз етеді. Мысалы, А қаласынан Б қаласына билет бағасы 300 долларға дейін жететін, кестеге сезімтал бизнес-жолаушылар 150 долларлық билетке қол жеткізе алмайды, себебі 150 долларлық брондау класы сенбі күні түнеу немесе 15 күн бұрын сатып алу сияқты шектеулерге ие, бұл бизнес-жолаушылардың сатып алуын қиындатады немесе тоқтатып қояды. Дегенмен, "орын" әрқашан бірдей өнім емес. Бизнесмен 300 доллар төлеп, жолаушылар көп жүретін таңертеңгі рейстегі орынды, толық қайтарым алу мүмкіндігімен және бірінші сыныпқа номиналды ақы төлеп көтерілу мүмкіндігімен бағалауы мүмкін. Ал сол рейсте бағаға сезімтал жолаушылар 300 доллар төлеуге дайын болмауы мүмкін, бірақ олар төмен сұранысқа ие рейске немесе басқа қала арқылы ұшуға және қайтару құқығынан бас тартуға дайын. Әуе компаниясы уақыт өте келе "бірдей орынға" әртүрлі баға қолдануы мүмкін, яғни ерте немесе кеш брондау және демалыс күндері сатып алу бағасын төмендетуі мүмкін. Бұл әуе компаниясының бағаға сезімтал демалыс саяхатшыларын бағаға бейім іскерлік саяхатшылардан бөліп алу стратегиясының бір бөлігі. Қайта сатуға шектеулер болмаған жағдайда арбитраж мүмкіндігі тууы мүмкін, бірақ жолаушы атын өзгерту әдетте тыйым салынған немесе қаржылық жазаланады. Сондай-ақ, әуе компаниясы жолаушының бастапқы қаласына байланысты әртүрлі баға белгілеу арқылы бағаның бағыттық дискриминациясын қолдануы мүмкін. Мысалы, А қаласынан келген жолаушылар, жан басына шаққандағы табысы B қаласынан келгендерге қарағанда 30 000 долларға жоғары болса, 5400–12900 долларға көп төлеуі мүмкін. Бұл әуе компанияларының жолаушылардың бағаға сезімталдығын маршруттың соңғы нүктелерінің табысына байланысты бөлуіне байланысты. Әуе компаниялары көбінесе бірнеше рейспен ұшатындықтан және рейстен қалғандар саны сегмент бойынша өзгеретіндіктен, орындықтар үшін бәсекелестік өнімнің кеңістіктік динамикасын ескереді. А қаласынан В қаласына ұшуға тырысатын адам сол ұшақта А қаласынан С қаласына В қаласы арқылы ұшуға тырысатын адамдармен бәсекелеседі. Әуе компаниялары өнімділікті басқару технологиясын пайдаланады, осы арқылы әртүрлі тарифтер, сұраныстар және рейстен қалғандар санына байланысты АВ, ВС және АВС жолаушылары үшін қанша орын бөлуді анықтайды. Интернет пен бюджеттік авиакомпаниялардың пайда болуымен әуе билеттерінің бағасы ашықтығы артты. Жолаушылар әуе рейстері мен авиакомпаниялардың тарифтерін оңай салыстыра алады, бұл авиакомпанияларға тарифтерді төмендетуге қысым түсіреді. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі терактіден кейінгі экономикалық төмендеу кезінде іскерлік саяхатшылар әуе саяхатына жұмыс істемейтін саяхатшылар үшін төменгі бағаны субсидиялауға жеткілікті бағамен билет сатып алмайтындарын нақтылады. Бұл болжам расталды, өйткені көптеген іскерлік саяхатшылар қазір бизнес сапарлары үшін эконом-класс билеттерін сатып алады. Соңында, кейде теміржол билеттері мен жолдамдарына топтық жеңілдіктер қарастырылады (баға бойынша екінші деңгейдегі дискриминация).

Airlines and other travel companies regularly use differentiated pricing to sell travel products and services to different market segments. This is done by assigning capacity to various booking classes with different prices and fare restrictions. These restrictions ensure that market segments buy within their designated booking class range. For example, schedule sensitive business passengers willing to pay $300 for a seat from city A to city B cannot purchase a $150 ticket because the $150 booking class has restrictions, such as a Saturday night stay or a 15 day advance purchase, that discourage or prevent sales to business passengers. However, "the seat" is not always the same product. A business person may be willing to pay $300 for a seat on a high demand morning flight with full refundability and the ability to upgrade to first class for a nominal fee. On the same flight, price sensitive passengers may not be willing to pay $300 but are willing to fly on a lower demand flight or via a connection city and forgo refundability. An airline may also apply differential pricing to "the same seat" over time by discounting the price for early or late bookings and weekend purchases. This is part of an airline's strategy to segment price sensitive leisure travelers from price inelastic business travelers. This could present an arbitrage opportunity in the absence of restrictions on reselling, but passenger name changes are typically prevented or financially penalized. An airline may also apply directional price discrimination by charging different roundtrip fares based on passenger origins. For example, passengers originating from City A, with a per capita income $30,000 higher than City B, may pay $5400–$12900 more than those from City B. This is due to airlines segmenting passenger price sensitivity based on the income of route endpoints. Since airlines often fly multi leg flights and no show rates vary by segment, competition for seats takes into account the spatial dynamics of the product. Someone trying to fly A B is competing with people trying to fly A C through city B on the same aircraft. Airlines use yield management technology to determine how many seats to allot for A B, B C, and A B C passengers at varying fares, demands, and no show rates. With the rise of the Internet and low fare airlines, airfare pricing transparency has increased. Passengers can easily compare fares across flights and airlines, putting pressure on airlines to lower fares. In the recession following the September 11, 2001 attacks, business travelers made it clear they would not buy air travel at rates high enough to subsidize lower fares for non business travelers. This prediction has come true as many business travelers now buy economy class airfares for business travel. Finally, there are sometimes group discounts on rail tickets and passes (second degree price discrimination).

Купондар

Бөлшек саудада купондарды пайдалану – клиенттерді олардың төлемге дайын ең төменгі бағасы бойынша ажыратуға жасалған әрекет. Осыған сәйкес, купондарды іздеуге уақыт жұмсайтындардың бағаға сезімталдығы жоғары деп есептеледі. Осылайша, купондарды қолжетімді ету, мысалы, таңғы асқа арналған жаңғақтарды өндіретін компанияларға бағаға бейжай тұтынушылардан жоғары баға алуға, ал бағаға сезімтал тұтынушылардан кіріс табуға мүмкіндік береді. Цифрлық купондар пайда болғанға дейін азық-түлік дүкендерінің купондарын қалай жинауға болатынының тағы бір мысалы бар. Азық-түлік дүкендерінің купондары әдетте дүкен кіреберісіндегі тегін газеттер мен журналдарда орналастырылатын. Купонның уақытқа кері байланысы болғандықтан, уақытының құны жоғары клиенттер 5 доллар үнемдеу үшін 20 минут жұмсауды тиімді деп санамайды. Ал уақытының құны төмен клиенттер бағаға сезімтал болғандықтан, сатып алудан 5 доллар кем төлеуге разы болады. Кейбір тауарлар, мысалы, тұрғын үй, белгілі бір этникалық топтарға арзан бағамен ұсынылуы мүмкін.

Белгілі бір кәсіптердегі қызметкерлерге жеңілдіктер

Кейбір кәсіпорындар белгілі бір мамандық иелеріне, мысалы, мектеп мұғалімдеріне (төменде қараңыз), полиция және әскери қызметкерлерге бағаларын төмендетуі мүмкін. Бұл, мақсатты топқа сатылымды арттырудан бөлек, кәсіпорындарға оң піардың пайдасын әкеледі, соның нәтижесінде жалпы халыққа сатылым көбейеді.

Өнеркәсіптік сатып алушыларды ынталандыру

Көтерме сауда немесе өнеркәсіптік сатып алушыларды ынталандыру үшін көптеген әдістер бар. Бұл әдістер өте нақты мақсаттарға бағытталған болуы мүмкін, өйткені олар белгілі бір әрекеттерді тудыруға арналған, мысалы, жиірек сатып алу, тұрақты түрде сатып алу, үлкен көлемде сатып алу, белгілі өнімдермен бірге жаңа өнімдерді сатып алу және т.б. Сонымен қатар, олар әрбір мәмілені өңдеуге байланысты әкімшілік және қаржылық шығындарды азайтуға да бағытталған болуы мүмкін. Осыған орай, көлемдік жеңілдіктер, ұзақ мерзімді міндеттемелерге арналған арнайы бағалар, ең жоғары емес уақыттағы жеңілдіктер, төмен сұранысқа ие тауарларды сатып алуға ынталандыру үшін жоғары сұранысқа ие тауарларға жеңілдіктер, қайтарымдар және тағы да басқалары қолданылады. Бұл қатысушы компаниялар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға көмектеседі. Бұл екінші дәрежелі бағалық дискриминацияның мысалы.

Гендерлік мысалдар

Гендерлік бағалық кемсіту – бұл ерлер мен әйелдерге бірдей немесе ұқсас қызметтер мен өнімдерді өндіріс құны бірдей болған жағдайда, әртүрлі бағамен ұсыну тәжірибесі. АҚШ-та гендерлік бағалық кемсіту мәселесі пікірталас тудырды. 1992 жылы Нью-Йорк қаласының Тұтынушылар ісі жөніндегі департаменті ("DCA") "базардағы әйелдерге бағаның қатыстылығын" зерттеу жүргізді. DCA тергеуі нәтижесінде әйелдердің қолданылған автомобильдерді сатушыларда, құрғақ тазалау орындарында және шаштараздарда ерлерге қарағанда көбірек төлейтіні анықталды. Сондай-ақ, әйелдер өмірі бойында ұқсас өнімдерді сатып алуға ерлерге қарағанда мыңдаған доллар артық жұмсайды деп есептелді. "Қолжетімді сақтандыру туралы заң" (Affordable Care Act) бойынша денсаулық сақтану компаниялары жеке денсаулық сақтану полистері үшін әйелдерден ерлерге қарағанда жоғары сыйақы талап етті. "Қолжетімді сақтандыру туралы заңға" сәйкес, денсаулық сақтану компаниялары енді бірдей жасқа және географиялық орналасқан жерге ие барлық үміткерлерге гендеріне қарамастан, бірдей сыйақы бағасын ұсынуға міндетті. Дегенмен, өнімдерді сатуда гендерлік бағалық кемсітуді тыйым салатын федералды заң жоқ. Оның орнына, бірнеше қалалар мен штаттар өнімдер мен қызметтерге қатысты гендерлік бағалық кемсітуді тыйым салатын заңдар қабылдады. Еуропада автокөлік сақтандыру сыйақылары дәстүрлі түрде ерлерге қарағанда әйелдерге арзан болды, бұл сақтандыру индустриясы тәуекел деңгейінің өзгешелігімен түсіндіруге тырысады. Еуроодақ бұл тәжірибені тыйым салған, бірақ оның орнына "жасырын кемсітушілік" пайда болып жатқанына дәлелдер бар, яғни гендермен күшті байланысы бар факторларға негізделген кемсітушілік: мысалы, құрылысшыларға акушерлерге қарағанда жоғары төлем жасау. Қытайдың көлік сауда нарығында зерттеушілер бірдей сипаттағы автомобильдер үшін ерлер әйелдерге қарағанда аз төлейтінін анықтады. Бұл зерттеу жергілікті тұрғындар мен жергілікті емес тұрғындар арасындағы бағалық кемсітушіліктің бар екенін көрсетсе де, жергілікті ерлер жергілікті әйелдерге қарағанда 221,63 долларға, ал жергілікті емес ерлер жергілікті емес әйелдерге қарағанда 330,19 долларға арзан бағамен көлік алады. Бұл жеңілдік 2018 жылғы жан басына шаққандағы ЖІӨ есебіндегі орташа жеке бюджеттің шамамен 10% құрайды.

Gender based price discrimination is the practice of offering identical or similar services and products to men and women at different prices when the cost of producing the products and services is the same. In the United States, gender based price discrimination has been a source of debate. In 1992, the New York City Department of Consumer Affairs ("DCA") conducted an investigation of "price bias against women in the marketplace". The DCA's investigation concluded that women paid more than men at used car dealers, dry cleaners, and hair salons. It was also estimated that women, over the course of their lives, spend thousands of dollars more than men to purchase similar products. ("Affordable Care Act"), health insurance companies charged women higher premiums for individual health insurance policies than men. Under the Affordable Care Act, health insurance companies are now required to offer the same premium price to all applicants of the same age and geographical locale without regard to gender. However, there is no federal law banning gender based price discrimination in the sale of products. Instead, several cities and states have passed legislation prohibiting gender based price discrimination on products and services. In Europe, motor insurance premiums have historically been higher for men than for women, a practice that the insurance industry attempts to justify on the basis of different levels of risk. The EU has banned this practice; however, there is evidence that it is being replaced by "proxy discrimination", that is, discrimination on the basis of factors that are strongly correlated with gender: for example, charging construction workers more than midwives. In Chinese retail automobile market, researchers found that male buyers pay less than female buyers for cars with the same characteristics. Although this research documented the existence of price discrimination between locals and non locals, local men still receive $221.63 discount more than local women and non local men receive $330.19 discount more than non local women. The discount represents approximately 10% of average personal budget, considering the per capita GDP for 2018.

Халықаралық бағалық кемсітушілік

Дәрі-дәрмек өндіруші компаниялар еңбекке жарамды елдердегі тұтынушылардан кедей елдердегі бірдей дәрі-дәрмектерге қарағанда әлдеқайда жоғары баға сұрауы мүмкін, мысалы Африкадағы антиретровирустік препараттардың сатылуында болатындай. Африкалық тұтынушылардың сатып алу қабілеті өте төмен болғандықтан, бағалық дискриминация болмаса, сату көлемі өте шектеулі болар еді. Дәрі-дәрмек компанияларының елдер арасындағы баға айырмашылығын сақтап тұру мүмкіндігі көбінесе ұлттық дәрі-дәрмек заңдары мен ережелерімен нығайтылады немесе оған кедергі келтіріледі, немесе олардың болмауынан туындайды. Тіпті, жеткізілуі қажет емес, материалдық емес тауарлардың онлайн сатылымы да сатып алушының географиялық орналасуына байланысты өзгеруі мүмкін, мысалы Spotify және Apple Music сияқты музыка ағындық қызметтерінде. Аз табысты елдердегі пайдаланушылар жоғары табысты елдердегіден төмен абоненттік төлемдер арқасында бағалық дискриминациядан пайда көреді. Зерттеушілер сондай-ақ, елдер арасындағы баға айырмашылығы осы компаниялардың кірісін шамамен 6%-ға арттыратынын, ал әлемдік тұтынушылардың әл-ауқатын 1%-ға төмендететінін анықтады.

Академиялық баға белгілеу

Компаниялар көбінесе студенттер мен оқытушыларға мектептер мен университеттерде арзан бағамен тауарлар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді ұсынады. Олар академиялық нұсқалар деп белгіленуі мүмкін, бірақ толық бағамен сатылатын бағдарламалық жасақтамадан ешқандай айырмасы жоқ. Кейбір академиялық бағдарламалық жасақтамалардың лицензиясы бөлшек сауда нұсқаларынан өзгеше болуы мүмкін, көбінесе оларды коммерциялық қызметте пайдалануға тыйым салынады немесе лицензия белгілі бір мерзімнен кейін тоқтатылады. Бұл сондай-ақ "алғашқы ұсыныстың" сипаттамасы болып табылады, яғни академиялық клиенттен түскен пайданың бір бөлігі жеткізушіге тәуелділіктен туындаған болашақ коммерциялық сатудан түсуі мүмкін.

Жылжымалы шкала бойынша төлемақылар

Жылжымалы шкалалық төлемдер – бұл клиенттердің табысына байланысты әртүрлі бағалар қолданылатын жүйе, табыс олардың төлеуге қабілеттілігінің немесе ынтақтылығының шамасы ретінде қарастырылады. Мысалы, кейбір коммерциялық емес заң фирмалары табыс және отбасы мүшелерінің санына сәйкес жылжымалы шкала бойынша төлем қабылдайды. Осылайша, төлем шкаласының жоғары жағындағы клиенттер төлейтін жоғары бағалар, шкаланың төменгі жағындағы клиенттерге көмектесуге мүмкіндік береді. Мұндай бағаның айырмашылығы коммерциялық емес ұйымға, егер тек бір баға белгіленген болса, қарастырылмайтын нарықтың кеңірек бөлігіне қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.

Үйлену тойлары

Тойға арналған тауарлар мен қызметтердің бағасы кейде қалыпты жағдайдағы клиенттерге ұсынылатын бірдей тауарларға қарағанда жоғары болуы мүмкін. Той өткізілетін орындар мен қызметтердің бағасы, әдетте той күніне байланысты өзгереді. Мысалы, егер той шаңырақтағы ең көп қонақ келетін маусымда (мектеп қаникулы немесе мерекелік маусымда) ұйымдастырылса, онда бағасы тойдан тыс айларға қарағанда жоғары болады.

Акушерлік қызмет

Бағалық дискриминацияның әлеуметтік салдары үш кіріс тобындағы – төмен, орташа және жоғары – науқастар төлеген орташа бағалардың айырмашылықтарын тексеру арқылы бағаланды. Нәтижелер осы екі ауруханада акушерлік қызметтерге қатысты бағалық дискриминацияның екі түрі болғанын көрсетеді. Біріншіден, табысына қарай бағалық дискриминация болды, мұнда табысы аз адамдар табысы жоғары адамдарға қарағанда үлкен жеңілдік ставкаларынан пайдаланды. Екіншіден, әлеуметтік статусына қарай бағалық дискриминация болды, үш жоғары статусты кәсіби топ (дәрігерлер, жоғары мемлекеттік қызметкерлер және ірі бизнесмендер) белгілі бір деңгейде жеңілдік алу ықтималдығы жоғары болды. Мысалы, әуе компаниялары тұрақты түрде бағалық дискриминацияға қатысады, сұранысы салыстырмалы түрде төмендеу болған жағдайда – бизнес-саяхатшылар үшін – жоғары баға белгілейді, ал сұранысы жоғары болған туристер үшін – жеңілдік баға белгілейді. Әуе компаниялары билеттерді қайта сатуға тыйым салу арқылы осы жүйені сақтайды, бұл туристерге жеңілдікпен билет сатып алып, оны бизнес-саяхатшыға сатуға (арбитраж) жол бермейді. Сондай-ақ, әуе компаниялары бизнес-саяхатшылардың тікелей жеңілдік билеттер сатып алуына да кедеріс келтіруі керек. Олар бұл мақсатқа алдын ала билет алу немесе ең аз күту мерзімі сияқты талаптар қою арқылы жетеді, бұл талаптарды орташа бизнес-саяхатшы үшін орындау қиын болар еді.

Концессиялық және студенттік жеңілдіктер

Кәсіпорындар көбінесе үшінші дәрежелі бағалық дискриминацияны жеңілдіктер мен студенттік сегменттерде қолданады. Әдетте, қолжетімді кірісі аз, демек бағаға сезімтал нарық сегменттеріне көрінетін жеңілдік ұсыну арқылы фирма, бағаға сезімтал сегменттерден түсетін кірісті жинап қана қоймай, бағаға аздау сезімтал сегменттерден жоғары баға алып, олардың тұтынушылық артығын да қамти алады.

Қарсы үлгілер

Кейбір баға белгілеу үлгілері баға дискриминациясы сияқты көрінеді, бірақ олай емес.

Тоқтама бағасы

Бағалық айырмашылық тек бір өнім бірнеше бағамен сатылғанда ғана болады. Қысылыс бағасы – бағалық айырмашылық емес. Пойыздың жоғары және төмен сағаттағы бағалары бірдей өнім емес; кейбір адамдар жұмыстың қызу уақытында саяхаттауға мәжбүр, ал бос уақытта саяхаттау олар үшін эквивалентті емес. Кейбір компаниялардың тұрақты шығындары жоғары (мысалы, теміржол компаниясы, ол теміржол мен вагондарға ие, немесе мейрамхана, ол үй-жай мен жабдық үшін төлеуге тиіс). Егер осы тұрақты шығындар компанияға аз қосымша шығынмен нашаррақ өнімдерді (мысалы, таңертеңгі тамақ немесе пойыздың бос сағаттары) ұсынуға мүмкіндік берсе, оларды төмен бағамен ұсыну сатушы да, сатып алушы да тиімді болуы мүмкін. Бірдей тұрақты шығындардан көбірек өнім ұсыну өндірушінің де, тұтынушының да әл-ауқатын арттырады. Бұл техникалық тұрғыдан бағалық айырмашылық емес (мысалы, бай көрінетін клиенттерге қымбат мәзір ұсынудан айырмашылығы, кедей көрінетін клиенттерге қарапайым мәзір ұсынылады). Егер әртүрлі бағалар тек кейбір тұтынушылар эквивалентті деп санайтын өнімдерге ғана қолданылса, дифференциалды бағалау сұранысты басқару үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, әуе компаниялары адамдарды таныс емес уақытта (мысалы, ерте таңда) саяхаттауға ынталандыру үшін бағалық айырмашылықты пайдалана алады. Бұл тығырылудың алдын алуға және сұранысты тегіс таратуға көмектеседі.