Кіріспе

Британдық лорд Клайдтың жетекші кемесі HMS Lord Clyde 1860 жылдары Корольдік фрегат үшін салынған екі бронефрегаттың ағаш корпусының кемесі болды. Ол және оның бауырласы "Корс" - ең ауыр ағаш кемелер болды және сонымен қатар Корольдік теңіз кемесіндегі ең жылдам жүретін ағаш кемелер болды. Лорд Клайдтың ауырлық орталығы өте төмен болды, бұл оның өте нашар дөңгелейтініне нұсқайды; ол Виктория флотындағы ең нашар дөңгелек деп айтылды. Бұл ерекшелік соншалықты әсерлі болды, сондықтан кеменің дөңгелектеу қабілеті салыстырылғанда, "Принц-консорт сияқты нашар дөңгелек" деп айту әдеттегідей болды, Лорд Клайдты салыстыруға болмайды. Лорд Клайдтың жұмысы, әдетте, оның бауырласы Лорд Уорденнен нашар болды. 1867 жылы теңізде сынақ кезінде "Лорд Клайд" кемесі өзінің негізгі қару-жарағын қауіпсіз түрде алып жүзуі мүмкін болғанда, оның қару-жарақтары су астына түсіп жатты. Алайда ол өте қолға қол жетімді болды және барлық ауа райында желкенмен немесе бумен жақсы жүзіп жүрді; оның алғашқы капитаны оның "фрегат сияқты қолға қол жетімді" екенін хабарлады. Оның экипажы 605 офицерден және офицерлерден құралған.

Қозғалтқыш

Кемеде Ravenhill and Hodgson компаниясы жасаған екі цилиндрлі бір бу қозғалтқышы болды, ол тоғыз тікбұрышты қазаннан алынған буды пайдалана отырып, бір пропеллер қозғалды. Бұл - Лорд Клайдтың бумен жүретін жылдамдығын арттыратын ең үлкен және ең қуатты қозғалтқыш. Лорд Клайд кемесі үш мачталы кеме болды және желкен ауданы бар еді. Оның желкен астында басу жылдамдығы британдық темір кемелердегі ең төменгі жылдамдыққа тең болды. Бұл кеме "Плимут сағасына немесе Спитхедке тек қана желпен кірген ең үлкен кеме болып табылады". Қарудың салмағы мен атылуы броньды бұзатын снарядты шығаратын. Лорд Клайдтың бастапқы қару-жарағы 1870 жылы қайта жөндеу кезінде RML тоғыз дюймдік және 14 RML сегіз дюймдік қарумен ауыстырылды; ол өзінің алғашқы жеті дюймдік қаруларының тек бір жұбын сақтады. Соңғылар негізгі палубада алдыңғы қуып жетуші қару ретінде қалып қойды; бір қару жоғарғы палубада қуып жетуші қаруға айналды, ал екіншісі негізгі палубада жеті дюймдік артқы қуып жетуші қаруды алмастырды. Сонымен қатар жоғарғы палубада екі пуля бар, ал қалған 12 пуля негізгі палубада, кеме ортасында орналасқан. 9 дюймдік пуляның снарядының салмағы, ал пуляның салмағы, оның тұмсығының жылдамдығы және қайыс темірдің броньын ену қабілетімен бағаланды.

Құрылыс және қызмет көрсету

Лорд Клайд, жақында қайтыс болған фельдмаршал Колин Кэмпбеллдің есімімен аталған, 1-ші барон Клайд, 3 шілдеде 1863 жылы Пемброк теңіз кемежайынан тапсырылды. Ол 1863 жылы 29 қыркүйекте суға қойылып, 1864 жылы 13 қазанда суға шығарылды. Кеме 1866 жылы маусымда теңіз сынақтарын өткізуге тапсырылды және 15 қыркүйекте 285 750 фунт стерлингке немесе 294 481 фунт стерлингке, қару-жарақтан басқаға толы болды. Капитан Родерик Дью командалық жасақтаған кеме бастапқыда Канал флотына тағайындалды, ол 1868 жылы Жерорта теңізіне ауыстырылмас бұрын үш ай уақытша флагман ретінде қызмет етті. Лорд Клайд Жерорта теңіз флотымен бір рет саяхатқа шықты, ол кезінде оның болат кемесі дауыл кезінде жарылды. Оның қозғалтқыштары нашарлай берді және Неапольге келген кезде флоттың инженері оларды пайдалану қауіпсіз емес деп айыптады. Кеме жөндеу үшін Мальта кемежайларына жіберілді, бірақ олар тек уақытша жөндеу жұмыстарын ғана жасай алды, бұл оған үйге жетуге мүмкіндік берді. Плимут қаласына келгеннен кейін Лорд Клайдқа жалақы төленді және оған Девонпорт кеме жасақтауында жаңа қозғалтқыш жасалды. Сонымен қатар, оның төрт жақты винті жеңіл, екі жақты винтімен ауыстырылды, ал кемені қайта жарақтандыруға тура келді. Ол 1871 жылға дейін резервте болды, ол 1854 - 1855 жылдардағы Қырым соғысында Виктория крестімен марапатталған офицер капитан Джон Байтезеаның қол астында қайтадан іске қосылды. Лорд Клайд Жерорта теңіз флотына қайта қосылды. Ол Италияның Пантеллария аралында суға батқан британдық "Раби Касл" пароходын құтқару үшін суға батып кетті. Оған көмек көрсету үшін Лорд Уорден және бірнеше от жағушылар жіберілді. Кемені жеңілдендіруге тырысудың еш пайдасы болмады, ол қатты тұрып қалды, толқынның әсерінен зақымдалды, ол оның арқасын қиып, оның соңы, рульді және рульді бұзып тастады. Лорд Уорден оны төрт күннен кейін алып, Мальтада жөндеуге әкелді. Байтезес және оның кеме жүргізушісі соттың үкімімен сотталып, теңізде қайтадан қызмет етпеді. Адмиралтейство Лорд Клайдты үйге қайтаруға жеткілікті жөндеуді бұйырды; бұл 417 фунт стерлинг құнымен алты ай жұмыс қажет етті, ал кеме Плимутқа темір кеменің ертіп баруымен қайтарылды. Кеме келген кезде қайтадан төленді, ал оның қозғалтқыштары мен қазандықтары оның корпусын мұқият тексеруге мүмкіндік беру үшін алынып тасталды. Кемеде жұмыс істейтіндер оның бүкіл корпусын саңырауқұлақпен қоныстанғанын анықтады, себебі кеме құрылысында дәмді емес ағаш қолданылған болатын. Олар келесі үш жыл бойы саңырауқұлақты өлтіріп, оның нашарлауын тоқтатуға тырысты. Барлық күш-жігер сәтсіз аяқталды және Лорд Клайд 1875 жылы £3,730-ға барлық құндылығын жоғалтқанға дейін қоқыс үшін сатылды.