Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік саясаткері (1910-1961) Фатин Рюшту Зорлу (1910 жылы 20 сәуір - 1961 жылы 16 қыркүйек) - түрік дипломаты және саясаткері. 1960 жылы басқа екі саясаткермен бірге төңкерістен кейін асылып өлтірілді.
Turkish politician (1910–1961)
Fatin Rüştü Zorlu (20 April 1910 – 16 September 1961) was a Turkish diplomat and politician. He was executed by hanging after the coup d'état in 1960 along with two other politicians.
Ерте өмір және білім
1910 жылы 20 сәуірде Стамбулда Түркияның солтүстік-шығысындағы Артвин ауылының Зор ауылынан шыққан отбасында дүниеге келген. Галатасарай орта мектебін бітіргеннен кейін Зорлу Париждегі Институт д'эtudes politiques-те саяси ғылымдар және Швейцариядағы Женева университетінде заң мамандығы бойынша білім алды.
He was born on 20 April 1910 in Istanbul to a family originating from the village of Zor, Artvin in northeastern Turkey. After finishing high school at Galatasaray High School, Zorlu was educated in political science at the Institut d'études politiques de Paris, France and in law at the University of Geneva, Switzerland.
Саяси мансап
Түркияға оралған Зорлу 1932 жылы Сыртқы істер министрлігінде дипломат ретінде қызмет жолын бастады. 1938 жылдан бастап ол Бернде (Швейцария), Парижде (Франция), Мәскеуде (КСРО), Бейрутта (Ливан) және Анкарадағы министрлікте түрлі лауазымдарда қызмет етті. Түркияның 1952 жылы 18 ақпанда НАТО-ға қосылуынан кейін ол Париждегі Еуропадағы одақтас державалардың жоғарғы штабында НАТО-ға елші болып тағайындалды. 1954 жылы Зорлу саясатқа кіріп, Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясына Демократиялық партияның Чанаккале депутаты болып сайланды. 1954-1955 жылдары премьер-министрдің орынбасары, 1955 жылы мемлекеттік министр болды. 1955 жылы ол сондай-ақ сыртқы істер министрі қызметін атқарды және сол жылдың маусым айында Лондонда Кипр мәселесі бойынша үшжақты конференцияға қатысты. Зорлу 1955 жылдың соңында кеңседен кетті. Ол, Ситки Йыркалы және Хасан Полаткан 1956 жылдың қаңтар айында Шығыс Германияның жүк көліктері мен дөңгелектерін импорттауға қатысы бар деген айыптаулар және олардың міндеттерін жалпысынан елемеуіне байланысты Парламент комиссиясы тергеді. 1957 жылы Зорлу сыртқы істер министрі болып тағайындалды және 1960 жылы 27 мамырға дейін түрік қарулы күштерінің төңкеріс жасап, премьер-министр Аднан Мендерес үкіметін құлатуына дейін осы лауазымда болды. 1959 жылы ол Түркияның Ешілкой қаласында өткен Бильдерберг кездесуіне Аднан Мендереспен бірге қатысты. Бұл төңкеріс осы кездесуге байланысты болуы мүмкін деген хабар тарады. Сыртқы істер министрі болған кезінде Түркия 1959 жылы Еуропалық экономикалық қоғамдастыққа мүшелікке өтініш берді.
Returning to Turkey, Zorlu began his career as a diplomat in 1932 in the Ministry of Foreign Affairs. From 1938 on, he served at various posts in embassies and consulates in Bern (Switzerland), Paris (France), Moscow (USSR), Beirut (Lebanon) and at the ministry in Ankara as well. Following Turkey's joining of NATO on 18 February 1952 he was appointed ambassador to NATO at the Supreme Headquarters Allied Powers Europe in Paris. In 1954, Zorlu entered politics and was elected into the Turkish Grand National Assembly as the deputy of Çanakkale for the Democratic Party. He served as deputy prime minister between 1954 and 1955 and as minister of state in 1955. In 1955 he was also acting minister of foreign affairs and participated in the Tripartite Conference on Cyprus problem in London in June that year. Zorlu left the office in the late 1955. He, Sıtkı Yırcalı and Hasan Polatkan were investigated by a Parliamentary commission in January 1956 due to the allegations of their involvelment in importing East German trucks and tires of no value and a general neglect of their duty. Zorlu was appointed minister for foreign affairs in 1957 and held the post until 27 May 1960 when the Turkish Armed Forces staged a coup and ousted the government of Prime Minister Adnan Menderes. In 1959 he participated along with Adnan Menderes in the Bilderberg Meeting in Yeşilköy, Turkey. It is rumoured that the coup might have something to do with that meeting. During his tenure as minister of foreign affairs Turkey applied for the membership of the European Economic Community in 1959.
Тұтқындау және өлтіру
Ол басқа партия мүшелерімен бірге тұтқындалып, конституцияны бұзғаны үшін айыпталды және Яссыада аралында сотталды. Яссыада түрмесіндегі бөлмедесі - партия мүшесі және әділет министрі Селал Yardımcı. Ол мен Мендерес Стамбулдағы погромды жоспарлаған деп айыпталды. Екісі де бұл талаптарды жоққа шығарғанмен, ғалымдар Мендерес Стамбулда гректерге қарсы наразылық акциясын ұйымдастыруға келіскен деп санайды, бірақ конференцияға Лондонда болған Зорлуның білімі қаншалықты екені белгісіз. Зорлудың адвокатының айтуынша, Яссиада ісі бойынша, шабуыл жасау үшін 300 мың адамнан тұратын топ 64 шақырым аралықта қалаға жиналған. Зорлу өлім жазасына кесіліп, 1961 жылы 16 қыркүйекте Аднан Мендерес пен Хасан Полатканмен бірге Имралы аралында асылып өлтірілді. Ол сол жерге жайлап жақындап, қылмыскердің мойнына шынжыр байлап қоюына көмектесті.
He was arrested along with other party members, charged with violating the constitution, and put on trial on the island of Yassıada. His roommate in the Yassıada prison was Celal Yardımcı, a fellow party member and minister of justice. He and Menderes were accused by the court of planning the Istanbul Pogrom. Though both of them rejected the claims, it is believed by scholars that Menderes assented to the organization of protests in İstanbul against the Greeks, but the extent of knowledge of Zorlu, who had been in London for the conference, is unclear. According to Zorlu's lawyer at the Yassiada trial, a mob of 300,000 was marshaled in a radius of 40 mile (64 km) around the city for the attacks. Zorlu was sentenced to death and executed by hanging on the island of İmralı on 16 September 1961 along with Adnan Menderes and Hasan Polatkan. He approached the gallows calmly, helped the hangman to lay the noose around his neck.
Жеке өмір
Зорлу 1933 жылы 29 қазанда Эмель Арасқа үйленді. Ол сол кезде сыртқы істер министрі болып қызмет еткен Тевфик Рушту Арастың қызы еді.
Zorlu married Emel Aras on 29 October 1933. She was the daughter of Tevfik Rüştü Aras who was serving as the minister of foreign affairs at that time.
Мұра
1990 жылы 17 қыркүйекте оның қабірі екі басқа министрлік мүшелерінің қабірімен бірге Стамбулдағы кесенеге көшірілді.
Many years after his death his grave was moved to a mausoleum in İstanbul on 17 September 1990 along with the graves of the two other cabinet members hanged.