Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алойзи Фелинский (17711820) - поляк жазушысы.
Polish writer
Alojzy Feliński (1771–1820) was a Polish writer.
Өмір
Фелински Люк қаласында дүниеге келген. Балалық шағында ол Тадеуш Чжацкиймен танысады. Ол Пьяристердің қолында Добровницада, кейіннен Влодзимиер Волиньскиде білім алған. 1778 жылы Люблинге қоныс аударды, онда ол Каетан Козьмианның жақын серігі болды. Тадеуш Чжацкиймен бірге адвокаттық қызметтен кеткеннен кейін, 1779 жылы Варшавадағы парламентке кірді, онда Жацек Малаховскийдің достарынан көптеген қазіргі жазушылармен танысты. Костюшко көтерілісі кезінде Фелинский Тадеуш Костюшконың француз тіліндегі хат-хабарлары бойынша хатшысы, сондай-ақ Волыньдегі құқық және тәртіп комиссары болды. Көтеріліс жеңілгеннен кейін ол Дзиковтағы Тарновскилерде қалды, 1795 жылы ол өзінің иесін басқару үшін Волыньге оралды. 1809 жылы автор Ғылым достары қоғамының мүшесі болды. 1815 жылы Варшаваға көшіп барып, классицистердің ортасына қосылды. 1818 жылы ол Кремниецке көшіп барды, онда ол Кремниец лицейінде профессор лауазымына ие болды, кейіннен ол мұғалім болды. 1819 жылы Вильня университетінің құрметті мүшесі болды. Ол Кремниецте қайтыс болды.
Feliński was born in Łuck. In his childhood he met Tadeusz Czacki. He was educated by the Piarists in Dąbrownica, later in Włodzimierz Wołyński. In 1778 he settled in Lublin, where he became a close companion of Kajetan Koźmian. Having resigned from the Bar together with Tadeusz Czacki, in 1779 he entered Parliament in Warsaw, where he became acquainted with many contemporary writers from Jacek Małachowski’s circle of friends. During the Kościuszko Insurrection, Feliński was Tadeusz Kościuszko’s secretary for French correspondence as well as the law and order commissar in Wołyń. After the defeat of the Insurrection he stayed at the Tarnowskis’ in Dzików, in 1795 he returned to Wołyń to manage his estate. In 1809 the author became a member of the Society of the Friends of Science. In 1815 he went to live in Warsaw and joined the circle of classicists. In 1818 he moved to Krzemieniec, where he took up the position of professor in the Krzemieniec Lyceum, where he subsequently became the headmaster. In 1819 he was granted honorary membership of Vilna University. He died in Krzemieniec.
Жұмыс
Фелински Станислав Пониатовскийдің билігінен кейінгі дәуірге тән классицизмнің өкілі болды. Оның басты шығармаларының бірі - классикалық поэтиканың шедеврі деп саналатын Барбара Радзивилловна трагедиясы (1817). Ол Делиледің "Жер иелері" атты өлеңін аударды. Ол поляк орфографиясы туралы жиі сөз қозғап, бұл тақырыпта дәстүрлі орфографияны жақтаған Ян Снядецкиймен айтысқа түседі. Польша Корольдігінің құрылғанына бір жыл толуына орай патша Александр І құрметіне жазылған гимн 1816 жылы 20 шілдеде Gazeta Warszawska (Варшава газеті) басылымында жарияланды. Ол әннің "Ағылшынның "Құдай патшаны сақтасын" рухымен жазылғандығын атап өтті. Сондай-ақ, "Оның императорлық билігі Ұлы князь Константин авторға өзінің ризашылығын білдіру үшін төмендеп кетті. Төртінші жаяу әскер полкінің капитаны Казевский осы әнге музыка жазды". Әнді діни және патриоттық мерекелер кезінде орындады; музыка кейіннен халық әнұранына ауыстырылды: Bądź pozdrowiona Panienko Maryjo ("Біз Сізді құдайға мақтау айтамыз") және кейіннен Сердечная Матко ("Адал ана"). Алайда көп ұзамай патша Александр І-ге деген үміт пен әннің мәтініне күмән келтіріле бастады. 1817 жылы Антони Горецкийдің Hymn do Boga o zachowanie wolności ("Құдайға ән-күй еркіндікті сақтау үшін") атты поэмасы жарық көрді; анонимді нұсқада екі мәтін де біріктірілді; іс жүзінде "Теңім, Патшамызды құтқара көр!" деген рефреннің сөздері. "Біздің отанымызды қайта бер!" деп өзгертілді. Фелинскийдің гимні поэтикалық парафразалар мен анонимді өлеңдер түрінде көптеген өзгерістерге ұшырады және осы күнге дейін патриоттық және діни демонстрациялар кезінде айтылды; Парафразаланған нұсқа Польша Халық Республикасы кезінде оппозиция басшылары мен жақтастары үшін ерекше маңызға ие болды.
Feliński was a representative of the classicism typical of the time after Stanisław Poniatowski’s reign. One of his major works was the tragedy Barbara Radziwiłłówna (1817), regarded as a masterpiece of classicist poetics; he translated Dellile’s poem entitled The Landlord or the French Landowners. He often spoke about Polish orthography, entering into a polemic on the subject with Jan Śniadecki, who advocated traditional spelling. Hymn, written in honour of Tsar Alexander I on the occasion of the first anniversary of the Congress Kingdom of Poland was published on 20 July 1816 in Gazeta Warszawska (The Warsaw Gazette). It was emphasised that the hymn "was written in the spirit of the English God Save the King. The fact was also mentioned that "His Imperial Highness Grand Duke Konstanty condescended to express his contentment to the author. Captain Kaszewski from the Fourth Infantry Regiment composed appropriate music to this hymn." The hymn was performed during religious and patriotic celebrations; the music was later changed to the tune of a popular hymn: Bądź pozdrowiona Panienko Maryjo ("We Hail Thee Virgin Mary") and later to that of Serdeczna Matko ("Sincere Mother"). Soon, however, the hopes connected with Tsar Alexander I and the text of the hymn itself began to be questioned. In 1817 there appeared a poem by Antoni Gorecki entitled Hymn do Boga o zachowanie wolności ("Hymn to God for the Preservation of Freedom"); in an anonymous version both texts were combined; in effect the words of the refrain "Lord, save our King!" were changed to "Lord, restore our fatherland to us!" Feliński’s Hymn underwent numerous transformations both in poetic paraphrases and anonymous poems and has been sung during patriotic and religious demonstrations practically to this date; the paraphrased version gained special importance for the leaders and supporters of the opposition at the time of the Polish People’s Republic.