Кіріспе
Науқастың саналы, бірақ толық қозғалмайтын жағдайы. Локкома синдромы (LIS), сондай-ақ псевдокома деп те аталады, бұл науқастың саналы болғанымен, көзді жоғары-төмен қозғау және қабақты жыпылықтаудан басқа, дененің барлық ерікті бұлшық еттерінің толық сал болуына байланысты қозғала алмайтын немесе ауызша сөйлей алмайтын жағдайы. Адамның санасы сақталған және ол көз қозғалысы арқылы қарым-қатынас жасай алады. Локкома синдромында электроэнцефалография нәтижелері қалыпты болады. Толық локкома синдромы немесе толығымен тұйықталған жағдай (CLIS) – көздер де сал болып қалатын локкома синдромының бір түрі. Фред Плам мен Джером Б. Познер осы ауруға арналған терминді 1966 жылы ұсынды.
Locked in syndrome (LIS), also known as pseudocoma, is a condition in which a patient is aware but cannot move or communicate verbally due to complete paralysis of nearly all voluntary muscles in the body except for vertical eye movements and blinking. The individual is conscious and sufficiently intact cognitively to be able to communicate with eye movements. Electroencephalography results are normal in locked in syndrome. Total locked in syndrome, or completely locked in state (CLIS), is a version of locked in syndrome wherein the eyes are paralyzed as well. Fred Plum and Jerome B. Posner coined the term for this disorder in 1966.
Белгілері мен симптомдары
Локшен синдромы әдетте төрт мүшесінің қызметін жоғалтуы (квадриплегия) және әлдеқандай когнитивтік қабілеті сақталған адамдарда сөйлей алмаумен сипатталады. Бұл синдроммен ауыратын адамдар көбінесе, сал ауруына шалдықпаған көздерін жымыңдату арқылы немесе қозғалту арқылы кодталған хабарлармен басқалармен байланыса алады. Симптомдары ұйқы парализіне ұқсас. Локшен синдромымен ауыратын науқастар саналы және олардың когнитивтік функциялары бұзылмайды. Олар кейде өз денелеріндегі сезім мен кеңістіктік бағдарламаны сақтап қалуы мүмкін. Кейбір науқастарда бет бұлшық еттерін, ал көбінесе кейбір немесе барлық көзге қозғалыс бұлшық еттерін қозғалу мүмкіндігі болуы мүмкін. Бұл синдроммен ауыратын адамдарда тыныс алу мен дауыс үйлесімсіздігі байқалады.
Диагностика
"Бұғалған синдром" диагнозын қою қиын болуы мүмкін. 2002 жылы ЛИЗ-бен ауыратын 44 адамды зерттеу барысында, аурудың басталуынан кейін жағдайды анықтауға және диагноз қоюға шамамен үш ай уақыт кеткен. Бұғалған синдром пациенттерде ес-түссіздікке ұқсас көрініс тудыруы мүмкін, ал тыныс алуды бақылау жоғалған жағдайда тіпті өлімге де еліктеуі мүмкін. Адамдар сонымен қатар ауырсынуға ден қоймау сияқты қалыпты моторлық реакцияларды жасай алмайды; осы себепті, тестілеу кезінде көзді жыпылықтату немесе тік бағытта көзді қозғау сияқты пациенттен сұраулар жасау жиі қажет болады. Мидің бейнелеуі бұғалған синдромның қосымша белгілерін көрсетуге мүмкіндік береді, себебі мидің бейнелеуі ми функциясының жоғалған-жоқ екенін анықтауға көмектеседі. Сонымен қатар, ЭЭГ арқылы ұйқы мен оянудың үлгілерін бақылауға болады, бұл пациенттің ес-түссіз емес, жай ғана қимылдай алмайтынын көрсетеді.
Емдеу
Ешқандай стандартты ем немесе жазылу жолы қолжетімді емес. Электродтар арқылы бұлшықет рефлекстерін стимуляциялау (NMES) науқастарға кейбір бұлшықет функцияларын қайта қалпына келтіруге көмектесетіні мәлім. Басқа емдеу түрлері көбінесе симптомдарды басуға бағытталған. Dasher сияқты көмекші компьютерлік интерфейс технологиялары, көзді іздеумен үйлестіріліп, LIS синдромы бар адамдарға айналамен байланысуға көмектесу үшін қолданылуы мүмкін.
Болжам
Белгілі бір моторлық функциялардың қайта оралуы өте сирек, және құлыпталған синдроммен ауыратын пациенттердің көпшілігі ешқашан моторлық бақылауға ие бола алмайды. Дегенмен, кейбір адамдар ұзақ жылдар бойы өмір сүре береді, ал сирек жағдайларда, Керри Пинк, Гарет Шепард, Джейкоб Хендель, Кейт Аллатт және Джессика Вегбранс сияқты, қарқынды физиотерапияның көмегімен жартылай толыққанды қалпына келуге қол жеткізілуі мүмкін.
Зерттеу
Жаңа ми-компьютер интерфейстері (МКИ) болашақта емдеудің жаңа жолдарын ұсынуы мүмкін. 2002 жылы бір науқас толыққанды қозғалмайтын күйде "иә" немесе "жоқ" сұрақтарына жауап беруге қол жеткізді. 2006 жылы зерттеушілер нейрондық интерфейсті жасап, сәтті сынақтан өткізді, ол бұғатталған синдроммен ауыратын адамға веб-браузерді басқаруға мүмкіндік берді. Кейбір ғалымдар бұғатталған синдроммен ауыратын науқастардың иіс сезу арқылы қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін әдіс әзірлегендерін хабарлады. 2020 жылы алғаш рет 34 жастағы неміс науқасы, 2015 жылдан бері паралич болған (кейіннен көздері де қозғалмайтын болған) ми белсенділігін оқи алатын имплант арқылы қарым-қатынас жасауға үміттенді.