Кіріспе
Үндістанның ауған жазушысы және дипломаты Сырдар Иқбал Әли Шах (,; 1894 жылы Сарданда, Үндістан 4 қараша 1969 жылы Танжерде, Марокко) - ауған жазушысы және дипломаты. Үндістанда туып, білім алған ол жас кезінде Ұлыбританияға келіп, Эдинбургте білімін жалғастырды. Көп саяхаттап, Икбал Али Шах британдық Сыртқы істер министрлігіне тапсырмалар берді және Кемал Ататүрктің, Ага Ханның және басқалардың өмірбаянын жазып, бірқатар шығыс мемлекет қайраткерлерінің публицисті болды. Оның басқа шығармаларына саяхаттық оқиғалар мен оқиғалар туралы әңгімелер, сондай-ақ суфизм, ислам және Азия саясаты туралы күрделі еңбектер жатады. Ол суфизм "Батыс пен Шығыс ойлау жолдары арасында көпір құра алады" деп үміттенген; екі мәдениетті де жақсы білетін, өмірінің көп бөлігі мен жазуы мәдени өзара түсіністікті арттыруға арналды. Икбал Али Шахтың үш баласы болды, олардың барлығы өздері атақты жазушылар болды; оның ұлы Идрис Шах батыста суфизмнің жазушысы және мұғалімі ретінде ерекше танымал болды. 1960 жылы Ықбал Әли Шахтың әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол Ұлыбританиядан Мароккоға көшіп барып, өмірінің соңғы он жылдығын Танжерде өткізді. Ол Мароккода жол апатынан қайтыс болды.
Sirdar Ikbal Ali Shah (, ; 1894 in Sardhana, India – 4 November 1969 in Tangier, Morocco) was an Indian Afghan author and diplomat descended from the Sadaat of Paghman. Born and educated in India, he came to Britain as a young man to continue his education in Edinburgh, where he married a young Scotswoman. Travelling widely, Ikbal Ali Shah undertook assignments for the British Foreign Office and became a publicist for a number of Eastern statesmen, penning biographies of Kemal Atatürk, the Aga Khan and others. His other writing includes lighter works such as travel narratives and tales of adventure, as well as more serious works on Sufism, Islam and Asian politics. He hoped that Sufism might "form a bridge between the Western and the Eastern ways of thinking"; familiar with both cultures, much of his life and writing was devoted to furthering greater cross cultural understanding. Ikbal Ali Shah had three children, all of whom became notable writers themselves; his son Idries Shah became particularly well known and acclaimed as a writer and teacher of Sufism in the West. When Ikbal Ali Shah's wife died in 1960, he moved from Britain to Morocco, spending the last decade of his life in Tangier. He died in a road accident in Morocco, aged 75.
Отбасылық шығу тегі
Икбал Әли Шах Мұсави Сайидтер отбасында дүниеге келді (Ислам пайғамбары Мұхаммедтің қызы Фатима арқылы және Мұса әл-Қадим арқылы, Хусейн ибн Әлидің үлкен немересі және Исламның он екі шиит сектасының жетінші имамы).
Қабылдау
Икбал Али Шахтың еңбектері әр түрлі пікірлер мен жауаптар алды. Батысқа қарай Меккеге (1928) - белгілі шығыстанушы Х. А. Р. Гиббтің "Халықаралық істердің корольдік институты" журналында "Ауған шабуылшылары, алхимиктер, сиқырлы қабырғалар, көк көзді большевиктер, әнші дервиштер мен құпия үңгірлер, әдеби және саяси интерлюдиялар. Барлығы рас па? Материалдық ой-ниеті бар батыс елдері осындай сұрақтар қояды!" 1930 жылы ІІІ Ага Хан Сырдар Ықбал Әли Шахтың "Шығысқа қарай Персияға" атты кітабына алғы сөз жазып, "Сырдар Ықбал Әли Шахтың кітаптарын, әсіресе Персия туралы соңғы кітапты Батыс елдерінде шығысты шығыс көзімен көргісі келетіндер оқыуы керек" деп ойлаған. Ұлыбритания мен Ирландияның Корольдік Азия қоғамының журналында "Алтын шығыс" (1931) ағылшын тілін кемелсіз меңгергені үшін, "Сырдардың ақыл-ойының күш-жігерінен, қиялға толы, бірақ жайқы оқиғалардан" және парсы сөздерінің көптеген қате аударымы үшін сынға түсті. Икбал Али Шахтың 1939 жылғы басылымындағы "Араб түндерінде жалғыз" кітабының кіріспесінде сэр Эдвард Денисон Росс көптеген жылдар бойы өзіне таныс болған Сирдар "өз жетістіктері туралы өте кішіпейіл" болғанымен, оны "Шығыстың ең ұлы қазіргі жазушысы және саяхатшысы" деп санайды. Ол кітапты "көрнекті" және "әдемі" деп атап, оның "білімділігі, ауқымы мен ауқымы" туралы пікір білдірді және Сырдар "ең керемет идиомалық ағылшынша" жазғанын мәлімдеді. Вьетнам (Октагон Пресс, 1960) нашар болды; Корольдік халықаралық істер институтының журналында жазылған сыншы кітапты "көптеген элементарлық қателіктер" деп айыптады және Али Шах өзі сипаттаған елге барып көрген бе, әлде тек ресми коммунистік үкіметке қарсы үгіт-насихатқа сүйенген бе деген сұрақ қойды. Соңында ол былай деп қорытындылады: "Бұл кітапта бір жақтылық, екі жақтылық, жиі қателіктер және нашар жазылыпты. Оны ұсынуға болмайды". Идрис Шахтың шығармаларының танымалдығы оның әкесіне деген қызығушылықты оятты. 1970 жылы BBC берген сұхбатында, Идрис Шахтан өзінің жаңа ғана қайтыс болған әкесі туралы сұрағанда, Икбал Али Шахтың "өте ерекше" болғанымен келісті. Шах өзінің кейбір жауларын тапса да, олардың қаншалықты аз екенін, оның қаншалықты ерекше және ерекше екенін ескергенде, таңқаларлық деп тапты. Шахқа адамдар жиі "Біз сіздің әкеңіздің қай жақта екенін білмейміз, бұл қиындық" деп айтатын. Шах: "Меніңше, ол қай жақта болуы керектігі ешқашан ойға келмеген". Шах оны "тұрмысы мен сыртқы келбеті жағынан жай адам" деп сипаттады, бірақ ол "ерекше күтпеген" және "таңғаларлық" нәрселерді істеген "ерекше күтпеген шығыс адамдары" сияқты әрекет ете алады. Оның мәліметтері мен іс-әрекеттерінің ауқымы кең, бірақ оның көп бөлігі бөлшектелген, сондықтан аз адам бәрін білетін, ал өмірбаяны ешқашан жазылмаған. Ареф Тамер, исмаилилік сириялық жазушы және ислам мәдениетінің ғалымы 1973 жылы "Сайид Икбал Әли Шах туралы өте аз жазылған. Барлығы да [тарихшылар] оның түпкілікті бірлігін, қоғамдастықтың қызметі мен ондағы түпкілікті игіліктерді сипаттауға қабілетті емес" деп атап өтті, өйткені сырттан бақылаушылардың үлгісін көруге перспективасы жоқ. Профессор Л. Ф. Рашбрук Уильямс, Икбал Али Шахтың ұлы Идристің суфизмді зерттеуге қосқан үлесі үшін жарық көрген еңбектің редакторы, "Сырдар Икбал мен оның ұлы [Идрис Шах] жазу арқылы да, басқа жолдармен де суфизмнің ой-пікірлері мен іс-әрекеттері қазіргі заманғы ойлаудың қызметіне қалай көмектесе алатынын көрсетті" және ол 1973 жылы "Сырдар Икбал Али Шах, Батыс елінде суфизм философиясын тиімді зерттеудің ізашарсы, оның хабарының шынайы құндылығын бағалауға уақыт жетпегенін анықтады, Идрис Шах рухани белгісіздік пен кең таралған материализмге қарсы реакцияның осы дәуірінде суфизмнің көзқарасы мен іс-әрекеттері көптеген адамдардың қазіргі кездегі қажеттіліктерін қанағаттандыратындығын анықтады" деп қорытындылады. Эдинбургтік шығыстанушы Л. П. Элвелл Саттон Ықбал Әли Шах пен оның ұлы Идристің атынан Рашбрук Уильямстың кітабында айтылған көптеген мәлімдемелер, олардың суфи дәстүрін білдіруі туралы, "сикофантикалық фразеология, мақтану және фактілерді елемеу" толтыратын өзін-өзі қызмет ететін жарнама деп қарады. 1970 жылдардан бастап, "Октагон" баспасы Идрис Шахтың суфи шығармашылығына "тарихи және мәдени контекст" орнату мақсатында, Икбал Али Шахтың бірнеше кітабын қайтадан шығара бастады, олардың ішінде 1976 жылы Шығыстық әдебиет кітабы, 400 беттік антология, онда бүкіл Шығыстан маңызды мистикалық және зайырлы әдебиеттерден үзі...