Кіріспе

Матай 27:54 - Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының жиырма жетінші тарауының елу төртінші тармағы. Бұл тармақ Исаның өлімінен кейін орындалып, оның қасында болған римдік сарбаздардың не істегендерін суреттейді.

Талдау

Бұл тармақ Матай кітабының кейбір өзгерістеріне қарамастан , Бұл жерде жер сілкінісі туралы айтылған, бірақ ол Марк жазған айқышқа шегелену оқиғасының бір бөлігі емес. Бұл жерде жүзбасының қорқынышына жер сілкінісі себеп болған көрінеді. Голгофаның сол жерінде ғибадатхананың бүлінуін немесе өлгендердің қайта тірілуін көру мүмкін емес еді. Матай да сарбаздардың қатты қорқып кеткенін және Матай 17 - тармақта да, Исаның керемет құдіретін көрсеткен жерінде де осылай деп жазған. Сондай-ақ, Матай жүзбасының санына оның сарбаздарын да қосады. Көптеген сарбаздар Исаның жолына түсетін басқа ұлт адамдарының бейнесі ретінде түсіндірілді. Франция сондай-ақ, санның өсуі заңды тұрғыдан да маңызды екенін атап өтті, өйткені сот алдында болған жағдайды тексеру үшін бір ғана куә жеткіліксіз. Ал Матай 5:36 - да (ЖД) Исаны айқышқа шегелету кезінде сақшылар болған деп айтылған. Бұл тармақта олардың басшылары, жүзбасы, ерекше назарға алынған. Бұл Матай 8 - тарауда жүзбасының қызметшіні сауықтыру туралы оқиғадан кейін, Матайда жүзбасы екінші рет кездеседі. Сол кезде Исаны азаптап, мазақтап жатқан сарбаздар болған. Осылайша, осы тармақтағы хабар олардың жолдарының қателігін енді түсінгендерін көрсетеді. Құдайдың Ұлы деген термин Жаңа Келісімде және қазіргі христиандықта негізгі термин болып табылады, сондай-ақ Матайдың ізгі хабарында қайта-қайта кездеседі. Матай 3: 17-де Құдай Исаны шомылдыру рәсімінен өткенде осылай деп жариялады, ал бұл шақыру 17:5-де қайталанады. Исаны жын-шайтандар, Шайтан және оның шәкірттері де осылай атаған. Бұл тармақ өте маңызды, өйткені Исаның қасында болмаған адамдар оны бірінші рет осылай атаған. Бұл аяттың басқаша түсініктері бар, олар басқа ұлт адамдарының христиан дінін қабылдауынан басқа. Бір нұсқасы, бұл - жеңілгеннің айқайлауы, қайта, қайтару емес. Жамандықты жеңгеннің орнына, олар жеңіліп, жеңіледі. Демек, бұл тармақ яһуди еместерге уағыздау ісіне қатысты емес. Римдік сарбаздар пұтқа табынушылар болған, бұл "Құдайдың Ұлы" деген атақтың басқаша түсінігін білдіреді. Грек тіліндегі түпнұсқада сөздің мағынасын анықтайтын сөз тіркесі жоқ, сондықтан бұл тармақта "Құдайдың Ұлы" немесе "Құдайдың бір Ұлы" деген сөздер кездеседі. Рим мифологиясында құдайлар жиі әлеммен қарым-қатынаста болған және көптеген жартылай құдайлық балалары болған. Сол себепті олар Исаны қазіргі мәсіхшілер сияқты емес, римдіктердің дініндегідей түсінген. "Құдайдың ұлы" немесе divi filius деген атақ Рим императорларының әдеттегі атауларының бірі болған. Бұл евангелисті алғаш оқығандарға жақсы таныс болған. Осылайша бұл тармақты императорға табынушылыққа, яғни империяға шабуыл ретінде де түсінуге болады. Бұл тармақтағы сөз тіркесі Матайдың басқа жерлеріндегі Исаның құдайдан келгендігі туралы жарияланымдарға қарағанда, римдіктердің ресми қолданысына көбірек сәйкес келеді.