Кіріспе

Матай 27:2 - Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының жиырма жетінші тарауының екінші тармағы. Исаны яһудилердің Жоғарғы соты үкімдеп, Понти Пилатқа алып келді.

Талдау

Бұл тармақ Понти Пилат туралы Матай кітабында айтылған. Пилат тарихи тұлға екені қазіргі замандағы дерек көздерінен, соның ішінде Иосиф Флавийдің тарихи жазбаларынан дәлелденген. Яһудилердің жазбалары Пилатты төреші ретінде суреттесе, мәсіхшілер оны жақсы ой-пікірлерге қарамастан, жамандық жасайтын әлсіз адам ретінде қарастырып келеді. Матайдың Ізгі хабарында әлсіз, бірақ адал Пилат туралы баяндалады, оны яһуди басшылары айқышқа шегелеуге мәжбүрлейді. Матай 27:1 сияқты бұл тармақ да Марқа 15:1-ге негізделген. Басқарушы деген сөзді қосу Исаның Матай 10:18-де жазылған "Мені әміршілердің алдына сүйреп әкетеді" деген пайғамбарлығымен байланысты болуы мүмкін. Пилат Тасқа жазылғандай, Пилат Яһудея аймағының префекті болған. Иосиф Флавий де оны "губернатор" деп атаса, Тацит "прокуратор" деген атауды қолданған. Киелі кітапта: "Исаны Римге жіберген яһудилер, әсіресе яһудилердің мәсіхшілері, Исаны қамауға алып, Римге бас сауғалап, сонда өлтірді. Бұл жайт Жохан 18:31 - де анық айтылған. Бұл жайтқа кейбір қазіргі тарихшылар күмән келтіреді. Бұл туралы заңгерлер сол кезеңнің заң тарихында Санхериннің бұйрықтары бойынша бірнеше адамның өлім жазасына кесілгенін анықтады, бірақ Рим билігі туралы ештеңе айтылмаған. Алғашқы мәсіхшілер дәстүрінде Стефан мен Жақыпты сотқа тартты және өлім жазасына кесілді. Ғибадатханаға кірген басқа ұлт адамдарын өлтіру құқығы сол кездегі құжаттардан да анықталады. Осы фактілерге сүйене отырып, Литцман мен Винтер яһудилердің соты тарихи емес және Исаның өлім жазасына тартылуы тек римдіктер мәселесі болды деген теорияны шығарды. Яһуди билігінің бұл билігі жоқ деген ой Ғибадатхана қиратылғаннан кейін, Рим билігі әлдеқайда қатаң болған кезде, Ізгі хабар жазушыларының туындысы болды. Басқа тарихшылар, әсіресе А. Н. Шервин Уайт, бұған келіспейді. Яһуди билігі жазаға тартқан болса да, Яқыпты императорлар билігінен айырылған кезде, ал Степанды сотқа қарамай, көпшілікпен өлтірген. Бүкіл империя бойынша өлім жазасын қолдану билігі тек жоғары римдік билік иелеріне ғана берілген. Егер жергілікті тұрғындарда осындай құқықтар болса, Яһудея ерекше орын алады. Исаны байлау дегеніміз - оны кінәлі деп айыптаған, әрі Пилатқа байлау керек қауіпті адам ретінде таныстырған. Оригеннің "Матайға арналған түсіндірме" еңбегінде бұл іс-әрекет Еврей Киелі кітаптары мен Самсон туралы оқиғаға байланысты екені айтылған.