Кіріспе
Рождество күніне дейінгі кеш немесе күні – Исаның туғанын еске алу мерекесі. Рождество күні әлемнің түкпір-түкпірінде тойланады, ал Рождество қарсаңы Рождество күнін күтіп, толық немесе жартылай мереке ретінде кеңінен аталып өтеді. Екі күн де христиан әлемі мен Батыс қоғамындағы ең маңызды мәдени мерекелердің бірі саналады. Батыс христиандық тармақтарында Рождество мерекесі ұзақтан бері Рождество қарсаңында басталады, себебі христиан дініндегі литургиялық күн күн батумен басталады, бұл яһуди дәстүрінен мұраға қалған және «Тек қана кеш болды, таң атты – бірінші күн» деп айтылған Жаратылыс кітабындағы оқиғаға негізделген. Көптеген шіркеулер әлі де кешке шіркеу қоңырауларын соғып, дұға оқиды, мысалы, скандинавиялық лютеран шіркеулері. Дәстүр бойынша Иса түнде дүниеге келгендіктен (Лука 2:6-8 негізінде), Рождество қарсаңында, дәстүр бойынша түн ортасында, оның туғанын еске алу үшін Месса өткізіледі. Исаның түнде туғаны туралы идея неміс тілінде Heilige Nacht (Қасиетті түн), испан тілінде Nochebuena (Жақсы түн) деп аталады, сондай-ақ Рождестволық руханияттың басқа да түрлерінде, мысалы, «Тыныш түн, қасиетті түн» әнінде де көрініс тапқан. Әлемнің әртүрлі елдерінде Рождество қарсаңымен байланысты көптеген басқа да мәдени дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар бар, олардың ішінде отбасы мен достардың жиналуы, Рождество әндерін айту, Рождество шамдарын, шыршаларды және басқа да әшекейлерді жарықтандыру, сыйлықтарды орау, алмасу және ашу, сондай-ақ Рождество күніне жалпы дайындық кіреді. Санта-Клаус, Әке Рождество, Христкінд және Сент-Николас сияқты сыйлықтарды әкелетін аңыз кейіпкерлер Рождество қарсаңында әлемдегі балаларға сыйлық жеткізу үшін жыл сайынғы саяхаттарына шығады деп есептеледі, бірақ 16 ғасырда Еуропада протестанттық Христкіндтің енгізілуіне дейін, мұндай кейіпкерлер Киелі Николастың мерекесі қарсаңында (6 желтоқсан) сыйлықтар жеткізгені айтылады.
Christmas Eve is the evening or entire day before Christmas Day, the festival commemorating the birth of Jesus. Christmas Day is observed around the world, and Christmas Eve is widely observed as a full or partial holiday in anticipation of Christmas Day. Together, both days are considered one of the most culturally significant celebrations in Christendom and Western society. Christmas celebrations in the denominations of Western Christianity have long begun on Christmas Eve, due in part to the Christian liturgical day starting at sunset, a practice inherited from Jewish tradition and based on the story of Creation in the Book of Genesis: "And there was evening, and there was morning—the first day." Many churches still ring their church bells and hold prayers in the evening; for example, the Nordic Lutheran churches. Since tradition holds that Jesus was born at night (based in Luke 2:6 8), Midnight Mass is celebrated on Christmas Eve, traditionally at midnight, in commemoration of his birth. The idea of Jesus being born at night is reflected in the fact that Christmas Eve is referred to as Heilige Nacht (Holy Night) in German, Nochebuena (the Good Night) in Spanish and similarly in other expressions of Christmas spirituality, such as the song "Silent Night, Holy Night". Many other varying cultural traditions and experiences are also associated with Christmas Eve around the world, including the gathering of family and friends, the singing of Christmas carols, the illumination and enjoyment of Christmas lights, trees, and other decorations, the wrapping, exchange and opening of gifts, and general preparation for Christmas Day. Legendary Christmas gift bearing figures including Santa Claus, Father Christmas, Christkind, and Saint Nicholas are also often said to depart for their annual journey to deliver presents to children around the world on Christmas Eve, although until the Protestant introduction of Christkind in 16th century Europe, such figures were said to instead deliver presents on the eve of Saint Nicholas' feast day (6 December).
Батыс шіркеулері
Батыс шіркеулері дәстүрлі түрде Рождество қарсаңы (туған күнің күтімі) Рождество күнінің литургиялық қызметтерінен ерекшеленетін діни мереке ретінде тойлайды. Рождество күтіміне арналған миссадағы дұрыс Інжіл – Матай 1-дегі Жүсіпке хабарланған жаңалық. Рождество күтімі Рождестводың бірінші күні емес, Адвенттің соңғы күні болғандықтан, дәстүрлі түрде қызғылт түстің литургиялық реңін сақтайды. Дәстүрлі батыс литургиялық тәжірибесінде, егер Адвенттің төртінші жексенбісі мен Рождество қарсаңы бір күнді құраса, жексенбілік мисса Рождество қарсаңы ретінде өткізіледі, ал Адвенттің төртінші жексенбісі тек еске алынады. Дегенмен, Рождество күнінің тойлары Рождество қарсаңына қарай ұзарады. Рим-католиктері, лютерандар және кейбір англикандықтар дәстүрлі түрде Рождество қарсаңында түн ортасындағы миссаны тойлайды, ал кейбір шіркеулер соңғы онжылдықтарда «түн ортасындағы» миссаны сағат 7-де бастауға тырысады, бұл жас балаларды, олардың хор өнері кейбір дәстүрлерде танымал болған, ыңғайлырақ қабылдау үшін жасалған. Түн ортасындағы мисса әлемнің барлық шіркеулерінде өткізіледі және Мәсіхтің тууы тойланады, оның түнде болғанына сенеді. Польшада (pasterka) және Литвада (piemenėlių mišios) түн ортасындағы мисса өте танымал. Латын Америкасы мен Иберия түбегінде түн ортасындағы мисса «Ата жорғалаудың миссасы» (испан тілінде Misa de Gallo, португал тілінде Missa do Galo және каталон тілінде Missa del Gall) деп те аталады. Филиппинде бұл әдет тоғыз күндік Simbang Gabi-ге дейін кеңейді, онда филиппиндіктер 16 желтоқсаннан бастап таңертеңгі миссаларға қатысады (дәстүрлі түрде таңғы сағат 04:00-ден 05:00-ге дейін басталады), Рождество қарсаңына дейін күн сайын жалғасады. 2009 жылы Ватикан шенеуніктері түн ортасындағы миссаны сағат 10-да бастауды жоспарлады, сонда 82 жастағы Папа Бенедикт XVI-ның кеші тым ұзаққа созылмасын деген ниетпен. Шырай (бесік) үй ішінде немесе сыртта орнатылуы мүмкін, ол нәресте Иисус бесікте жатқандағы, Мария мен Жозефті бейнелейтін мүсіншелерден тұрады. Сценде періштелер, бақташылар және түрлі жануарлар да болуы мүмкін. Мүсіншелер кез келген материалдан жасалуы мүмкін және тұрақ немесе үңгірде орналастырылуы мүмкін. Ғалымдар да пайда болуы мүмкін, кейде олар Рождестводан кейінгі аптаға дейін сахнаға қойылмайды, бұл олардың Бейт-Лехемге сапар шегу уақытын ескеру үшін жасалады. Көптеген үйлердегі шырай Рождествода немесе одан кейін бірден жиналып алынса, шіркеулердегі шырай Иеміздің Суға Шомылу мерекесіне дейін қойылған күйінде қалады. Ол Ұлыбританиядан тыс жерде BBC World Service арқылы таратылады және әлемнің телеарналары да оны сатып алады. Тамаққа көбінесе шарап немесе Болгарияның дәстүрлі алкогольді сусындары ракия, бұрын олована (үйде жасалған қара бидай сырасының түрі) қосылады. Бұрын тамақ шөп немесе ағашқа салынып, еденге қойылатын, сондай-ақ соқа немесе тырма қосылатын.
Куба
Кубада Рождество қарсаңында жиі пісірілген шошқа (лехон) - Nochebuena (Nochebuena) деп аталады. Бұл дәстүр 15 ғасырдан басталады деп күтілуде, сол кезде Кариб бассейніндегі отаршылар шошқаларды аулап, оларды отқа жағып, қуырып жейтін. Кубалық және Кубалық-америкалық дәстүрде шошқа кейде Caja China-да пісіріледі, бұл үлкен қорапта бүкіл шошқа ыстық көмірдің астына қойылады. Кешке көптеген тағамдар мен десерттер ұсынылады, сондай-ақ домино ойыны жиі ойналады. Бұл дәстүрді Флорида мен АҚШ-тағы Куба отбасылары жалғастыруда. 24 - ші күні кешкі ас, Рождество қарсаңының өзі, мерекелеудің басты бөлігі болып табылады. Бұл күн - 31 де болуы мүмкін. Көптеген адамдар үшін жаңа киім кию маңызды, ол жаке немесе іш киім болсын. Кубалық отбасы кешкі асқа белгіленген уақытпен бармайды. Бұл өте маңызды, әрине, аралдың көп бөлігінде, оны отбасы ретінде өткізу керек, және барлық адамдар дастарқанда frijoles negros dormidos [ұйқыдағы қара бұршақ] және arroz blanco desgranado y reluciente [жарылған ақ күріш], yuca con mojo [көкөрт тамырларын (қасава деп те аталады) сарымсақ, қышқыл апельсин және зәйтүн майына маринадтау арқылы жасалатын кубалық тағам], пісірілген шошқа еті немесе толтырылған немесе толтырылмаған гуанахо, сонымен бірге үйде дайындалған десерттер, мысалы, Рождестволық фриттер, сироп пен испандық ногаттағы тәттілердің кең ауқымы. 1998 жылы папа Иоанн Павел II архипелагқа сапары Куба мемлекетінің жақсы ниет танытуы үшін 25 желтоқсанды қайтадан мереке ретінде жариялауға ықпал етті, бұл бірнеше онжылдықтар бойы тоқтаған еді.
Чехия
Чехияда Рождество қарсаңында ораза ұстау (немесе тек ет жемеу) орта ғасырлық дәстүр. Сенім бойынша, егер адам Рождество кешкі асына дейін шыдаса, ол алтын шошқаны көреді, ол бақыттың символы. Әдеттегі Рождество таңғы асы – тәтті өрілген нан vánočka. Рождество қарсаңындағы кешкі ас дәстүрлі түрде карптан (баққан немесе қуырылған) және картоп салатынан тұрады.
Франция
Француз тілінде сөйлейтін елдерде Réveillon – Рождество қарсаңында ұзақ соғылатын кешкі ас.
Гуам және Солтүстік Мариана аралдары
Гуам мен Солтүстік Мариан аралдарында келагуен креветкасы, кокос крабы және кадон осьминогі (тәмді бұрыштар мен кокос сүтінде қайнатылған осьминог) сияқты тағамдар бар. Сиыр еті сирек кездеседі, бірақ танымал тағам – тинактак, кокос сүтінде ұнтақталған сиыр еті.
Италия
Бүкіл әлемдегі басқа христиан отбасылары Рождество қарсаңында әртүрлі еттерден дастарқан жайса, италиялықтар (әсіресе сицилиялықтар) тарихи түрде 24 сағаттық оразадан кейін берілетін дәстүрлі католик "Жеті балық тойын" тойлайды. Қазір Рождество оразасы кең таралмағанмен, кейбір итальян-американдықтар әлі де етсіз Рождество қарсаңында дастарқан жайып, түн ортасындағы миссаға қатысады. Әртүрлі мәдениеттерде, дәстүр бойынша, отбасы мен жақын достары жиналғанда, аспанда алғашқы жұлдыз (көбінесе Сириус) пайда болғанда мерекелік кешкі ас ұсынылады.
Литва
Литвалық Рождество қарсаңы – христиандық және пұтқа табынушылық дәстүрлерінің қосылған нұсқасы, себебі бастапқыда ол қысқы күннің тоқырауы мерекесі болған. Дәстүр бойынша, литвалықтар осы түні жануарлар сөйлей алады деп сенген, сондай-ақ, түрлі шармалар мен ойындар арқылы болашақты болжау мүмкін болған. Кутиос ("Киелі тағам") – жылдың ең маңызды оқиғасы және отбасылық жиын. Көшкен ата-аналарды еске алу үшін үстелге бос табақ қойылады. Мереке кешкі жұлдыз көтерілгеннен кейін басталады. Күтім: 2018 жылдың желтоқсан айы. Кутиос кезінде ет, сүт және алкогольден жасалған өнімдерге жол берілмейді. Сенімсіз дереккөз: дата=2018 жылдың желтоқсаны. Барлығы 12 тағам ұсынылады, олардың бәрі қарапайым, дәнді, балық, кептірілген жеміс немесе саңырауқұлақтан жасалған, оның ішінде kūčiukai. Мак сүтіне малынған кішкентай печеньелер беріледі. Кешкі ас аяқталғаннан кейін үстел түн бойы vėlės (рухтар немесе жандар) мерекесіне арналған күйде тазаланбай қалады. Сенімсіз дереккөз: датасы=2018 жылдың желтоқсан айы.
Перу
Перуде Рождество кешінде түрік пен панетон басты рөлде болады.
Филиппин
Филиппинде дәстүрлі кешкі ас (noche buena немесе nochebuena деп аталады) түн ортасында, отбасы кешкі Misa de Gallo деп аталатын миссаға қатысқаннан кейін ұсынылады (кейде Misa de Aguinaldo, "Сыйлық миссасы" деп те аталады). Басты тағам ретінде әдетте келесі тағамдар беріледі: лечон, панситтің түрлі нұсқалары (лапша), филиппин спагеттисі, хамонадо, хамон, кесо де бола, моркон, эмбутидо, тауық галантинасы, альмондигас (шалқандас), паэлья (арроз валенсиана, бринге және т.б.), лумпия, мендо, мехадо, кальдерета, кайос, тауық пастелі, рельенонг бангус (толтырылған сүт балығы), lengua estofado, адобо және барбекюдің түрлі нұсқалары (инихау). Бұл тағамдардың көбісі ақ күрішпен беріледі. Десерттер мен қосымша тағамдарға: úbe halayá, турон, leche flan, макаронды салат, мембрильо, жеміс салат, буко салат, crema de fruta, енсаймада, шампорадо, манго флоат, жеміс торт, кастаньяс (қуырылған қастандар) және түрлі kakanin (көкнәр торттары) – puto bumbong, bibingka, суман, бико және сапин-сапин жатады. Танымал сусындар: шоколад, кофе, газдалған сусын, шарап, сыра, алкогольді сусындар және жеміс шырындары.
Польша
Италиядағы сияқты дәстүр (Wigilia, немесе 'Рождестволық сергекшілік') Польшада да бар. Дәстүр бойынша тағамдардың саны 12-ге тең, бірақ бұрын тақ сан да болған. Александр Брюкнердің "Słownik etymologiczny języka polskiego" (Польша тілінің этимологиялық сөздігі) еңбегінде тағамдар санының әлеуметтік жағдаймен байланысты болғаны айтылады: шаруалардың сергегі 5 немесе 7 тағамнан, помещиктер 9, ал аристократия 11 тағамнан тұрған. Бірақ, Он екі апостолды еске алу үшін бүгін де 12 тағам дайындалады. Олардың барлығынан сөзсіз дәм тату қалыпты. Кейбір дәстүрлерде қонақтардың саны тақ болмауы керек делінеді. Польшада сыйлықтар Рождество күні емес, Рождество қарсаңында ашылады. Бұл, 6 желтоқсандағы (Николай күні) және Рождестводағы дәстүрлердің бірігуінен туындаған. Бұрын сыйлықтар Николай күні таңында ашылатын.
Пуэрто-Рико
Пуэрто-Рикода дәстүрлі Рождество кешкі асы арроз кон гандулес (құйрық бұршақ қосылған күріш), лечон асадо (тозған шошқа) немесе пернил асадо (тозған шошқа иығы), морсилья (қан қосылған шошқа шұжығы), пастелес (тамыржемістер негізіндегі қамыр, ет салынған тамале), гуинейтос эн эскабече (маринадталған, тілімделген жасыл банан), энсалада де папа пуэрторикенья (Пуэрто-Рико картоп салаты) және энсалада де кодитос пуэрторикенья (Пуэрто-Рико макарон салаты) сияқты тағамдардан тұрады. Дәстүрлі Рождество кешкі десерттері: арроз кон дульсе (кокос күріш пудингі), темблеке (кокос пудингі), флан де кесо о коко (ірімшік немесе кокос құймасы), тиеррита (шоколад муссы), туррон, гальетас флореситас (мерингамен әшекейленген кішкентай печеньелер), даниялық майлы печеньелер, нуэсес суртидас (әртүрлі қабықтан босатылған жаңғақтар), бомбонес дульсес де навидад суртидос (әртүрлі Рождество қант конфетері). Рождество қарсаңында дәстүрлі сусындарға кокито (кокос жұмыртқалық коктейлі), Дон Кью немесе Бакарди (ром) және Питорро (ай шарабы) жатады.
Ресей
Рождественский сочельник – Ресей империясында кең таралған шығыс православие дәстүрі болған, бірақ Кеңес Одағы кезінде бұрынғы режимнің ресми атеизмі салдарынан үлкен тоқтауға ұшырады. Қазіргі Ресейде шіркеу сол күні қызмет өткізеді, алайда мереке халық арасында әлі толыққанды танымал бола қойған жоқ. Рождество қарсаңы емес, Жаңа жыл қарсаңы отбасылық тойға айналып, жаңа жылдық шыршы қойылады.
Сербия
Сербтердің Рождество дәстүрлеріне сәйкес, олардың мерекелік дастарқаны ораза ережелері бойынша дайындалса да, көптеген әртүрлі тағамдардан тұрады. Міндетті түрде дөңгелек, ашытпа нан мен тұз болса, сондай-ақ, дастарқанға қуырылған балық, қайнатылған бұршақ, қызыл шалғам, ұнтақталған жаңғақпен жасалған кеспе, бал және шарап қосылуы мүмкін. Кейбір славян елдеріндегі отбасылар Мария мен Жүсіптің Бейт-Лехемде баспана іздеуіне байланысты қонақтар үшін үстелде бос орын қалдырады.
Украина
Украинада Sviatyi Vechir (Святий Вечір, Қасиетті кеш) дәстүрлі түрде он екі тағамдық етсіз Рождество кешкі асы немесе Қасиетті кешкі ас (Свята Вечеря, Sviata Vecheria) тойланады. Украинадағы Қасиетті кешкі ас – мак, бал және бидайдан жасалған кутия, сондай-ақ құрғақ жемістерден қайта дайындалған уайдар сусыны болып табылады. Басқа да әдеттегі тағамдар – борщ, вареник, балық, лобия және капустадан жасалған тағамдар. Он екі тағам Исаның он екі апостолын символдайды. Польшадағыдай, барлық тағамдардан сөзсіз дәм тату қалыпты. Үстелге ақ мата жабылады, ол бала Исаның оралған киімін білдіреді, ал үстелдің ортасында әлемнің Нұры – Мәсіхті символдайтын үлкен ақ шам тұрады. Оның қасында Мәсіхтің – "Өмір нанының" символы ретінде дөңгелек нан қойылады. Бетлехемдегі шөптөбелерді еске түсіретіндей, көбінесе үстел үстінде немесе бөлмеде сәндік ретінде сабан пайдаланылады.
Венесуэла
Венесуэлада халакалар әдетте "Ноче Буэна" кешінде "пернил" деп аталатын шужық немесе шошқа аяғы, панетон, ром және "Понче Крема" (алкогольді жұмыртқаның бір түрі) сияқты негізгі тағам болып табылады. Кешін әдетте "агуиналдос" деп аталатын дәстүрлі Рождество музыкасымен бірге өткізіледі; Венесуэлада бұл дәстүрлі музыка joropo деп аталады.
Сыйлық беру
Реформация кезінде 16 және 17 ғасырлардағы Еуропада көптеген протестанттар сыйлық әкелушілерді Мәсіх Баласына немесе Christkindl-ге ауыстырды, ал сыйлық беру күні 6 желтоқсаннан Рождество қарсаңына өзгерді. Бұл - жақсы балаларға сыйлықтарды жеткізу үшін Санта Клаустың айналып өтетін түні. Көптеген адамдар сыйлық беру салтын балабақшада Мәсіхке сый-тарту әкелген қасиетті үш патшаға (магтарға) байланыстырады. Австрияда, Хорватияда, Чехияда, Венгрияда және Словакияда, онда Қасиетті Николай (sv. Mikuláš/szent Mikulás) 6 желтоқсанда сыйлық береді, Рождестволық сыйлықты Бала Иса (чех тілінде Ježíšek, венгр тілінде Jézuska, словак тілінде Ježiško және хорват тілінде Isusek) сыйлайды. Австрияда, Чехияда, Данияда, Финляндияда, Германияда, Венгрияда, Норвегияда, Польшада, Словакияда, Швецияда және Швейцарияда дәстүр бойынша 24 желтоқсан күні кешке сыйлықтар беріледі. Балаларға әдетте сыйлықтарды Христос баласы (немісше Christkind) немесе Вайхнахтсман әкелген деп айтады. Екеуі де сыйлықтарды қалдырады, бірақ көптеген отбасыларда оларды іспеттес қалпында көруге болмайды. Германияда 6 желтоқсанда "Николай" өзінің көмекшісі Кнехт Рупрехтпен бірге сыйлықтар әкеледі. Эстонияда Jõuluvana, Финляндияда Joulupukki, Данияда Julemanden, Норвегияда Julenissen және Швецияда Jultomten балаларды жеке кездестіріп, Рождество қарсаңында кешке сыйлықтар береді. Аргентинада, Австрияда, Бразилияда, Колумбияда, Хорватияда, Чехияда, Данияда, Эстонияда, Фарер аралдарында, Финляндияда, Францияда, Германияда, Венгрияда, Исландияда, Латвияда, Литвада, Люксембургте, Норвегияда, Польшада, Португалияда, Квебекте (француз Канадасы), Румынияда, Уругвайда, Словакияда, Словенияда, Швецияда және Швейцарияда Рождестволық сыйлықтар көбінесе 24-і күні кешке ашылады. Бұл дәстүрді неміс дәстүрі бойынша, королева Виктория мен Альберт, принц-консорт енгізгеннен бері британдық корольдік отбасы да сақтайды. Латын Америкасының басқа елдерінде адамдар түн ортасына дейін ояу тұрып, содан кейін сыйлықтарды ашады. Испанияда дәстүр бойынша 6 қаңтарда, Epiphany күні ("Día de Los Tres Reyes Magos") таңертең сыйлықтар ашылады, бірақ Мексика, Аргентина және Уругвай сияқты кейбір елдерде адамдар Рождество және Epiphany күні таңертең сыйлық алады. Бельгия мен Нидерландыда Қасиетті Николай немесе Синтерклас және оның серігі Зварте Пит 5 желтоқсан күні кешке, оның есімін атап өту қарсаңында, балалар мен ересектерге сыйлықтар береді. 24 желтоқсанда олар шіркеуге барады немесе теледидардан кешкі миссаны көреді немесе тамақтанады.
Басқа дәстүрлер
Рождество қарсаңы әлемнің әртүрлі елдері мен аймақтарында әртүрлі жолдармен тойланады. Көптеген елдерде ортатүнгі мисса немесе кешкі құлшылыққа қатысу, сондай-ақ сыйлық беру мен алу сияқты ортақ элементтер кездеседі. Пасхамен бірге Рождество христиан күнтізбесіндегі ең маңызды кезеңдердің бірі болып табылады және көбінесе Адвент, Таза Концепция мейрамы, Қасиетті Николай күні, Қасиетті Степан күні, Жаңа жыл және Эпифания сияқты осы жыл мезгіліндегі басқа мерекелермен тығыз байланысты. Рождествоны тойлайтын христиандардың және одан басқа адамдардың арасында Рождествоға дейін көптеген демалыс сапарлары жасалып, туған үйлерге оралу жиі болады, сондықтан Рождество қарсаңы дүние жүзінде әлеуметтік шаралар мен кештерге толы уақыт болып табылады.
Яһуди мәдениетінде
Нитель Нахт – еврей ғалымдарының 17 ғасырда Рождество алды кешін атаған атауы.
Қазіргі американдық-иудей мәдениетінде
Рождество күні АҚШ-тың барлық штатында жұмыс емес күн болғандықтан, американдық сауда мен қоғамның көп бөлігі тоқтап қалатын бос уақыт пайда болады, бұл американдық яһудилерде жалғыздық немесе бөтендік сезімін тудыруы мүмкін. Яһудилер әдетте христиандар үшін Рождество қарсаңындағы маңызды отбасылық жиындар мен діни құлшылықтарға қатыспайды. Көбінесе қазіргі кездегі іс-шаралар "қытай тағамы мен кино" – Рождество күні жұмыс істейтін қытай мейрамханасында тамақтану және кинотеатр немесе үйде фильм көрумен (әдетте 1946 жылғы "Жақсы өмір" фильмінің қайталануы) шектеледі. 1980 жылдардан бері Рождество қарсаңында жас яһудилер үшін түрлі әлеуметтік шаралар пайда болып, танымал болды. Оларға Matzo Ball, The Ball, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы еврей қауымдастықтары мен жергілікті еврей федерациялары ұйымдастырған көптеген жергілікті шаралар кіреді.
Инуиттер мәдениеті
Инуиттердің жерінде Рождество қарсаңы Кувиасуквик деп аталады. Инуиттер оны жаңа жылдары тойлайды.
Америка Құрама Штаттары
Нью-Мексикода және Калифорния штатының Сан-Диего аймақтарында Рождество қарсаңы (nochebuena) люминариялар мен фаролитолар жағылып тойланады.
Тарихи оқиғалар
Көптеген тарихи оқиғалар Рождество қарсаңының болуымен байланысты болған.
Рождестволық бітім
1914 және 1915 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, әсіресе британдық және неміс әскерлері арасында, ресми емес Рождестволық бітім жасалды. Бітім 1914 жылғы 24 желтоқсанда, Рождество қарсаңында, неміс әскерлері Бельгияның Ипр аймағындағы окоптарының маңында Рождество мерекесіне арнап әрлеуге кіріскенде басталды. Олар ағаштарға шамдар қойып, содан кейін Рождество әндерін шырқау арқылы мерекені жалғастырды, ең танымал ән – «Стилле Нахт» («Тынық түн») болды. Окоптың қарсы бетіндегі британдық әскерлер де ағылшын әндерімен жауап берді. Екі жақ та бір-біріне Рождестволық құттықтауларын айқайлады. Көп ұзамай, екі жақтан да "бейтарап аймаққа" кішігірім сыйлықтармен алмасу үшін шақырулар жасалды. Бұл бітім сонымен қатар, жақында қаза тапқан сарбаздардың денелерін жерлеу үшін өздерінің қатарына қайтаруға мүмкіндік берді. Екі жақтың сарбаздары бірге қайтыс болғандарды жоқтап, оларға құрмет көрсетті. Бірде бейтарап аймақта жерлеу рәсімі кезінде екі жақтың сарбаздары жиналып, 23-ші псалмды оқыды. Бұл бітімге әскери жоғары басшылық тарапынан қарсылық болғанына қарамастан, келісімге қол қойылды. Одан бұрын, күзде Папа Бенедикт XV соғысып жатқан үкіметтер арасында ресми бітім орнатуға шақырған болатын, бірақ бұл шақыру назарсыз қалды.
Аполлон 8 - Жаратылыс кітабынан оқып береді
1968 жылы 24 желтоқсанда, сол кезге дейін ең көп көрілген телехабар ретінде, Аполлон-8 ғарышкерлері Билл Андерс, Джим Ловелл және Фрэнк Борман Ай орбитасында жүріп, Төтенше кітабынан жаратылыс туралы оқып, әлемді таң қалдырды. 1969 жылы АҚШ пошта қызметі Аполлон-8 Ай маңындағы ұшуын еске алу үшін (Скотт# 1371) марка шығарды. Маркада Андерстің 24 желтоқсан күні түсірген, Айдың үстінен "көтеріліп тұрған" Жердің әйгілі суреті (NASA суреті AS8 14 2383HR) және "Бастапқыда Құдай" деген сөздер бейнеленген.