Кіріспе

Германиядағы штат Бремен, ресми түрде Бременнің еркін ханзаттық қаласы (Freie Hansestadt Bremen; ) Германияның 16 штатының арасындағы ең кіші және ең сирек қоныстанған штаты. Ол көбінесе Бремен жері ("Бремен мемлекеті") деп аталады, дегенмен бұл термин кейде ресми мәнмәтінде де қолданылады. Штат Бремен қаласынан және оның теңіз порты эксклавы Бремерхавеннен тұрады, ол Германияның солтүстігіндегі ірі Төменгі Саксония штатымен шектеседі.

География

Бремен штаты екі жалғаспаған аумақтан тұрады. Бұл анклавтар штаттың астанасы болып табылатын "Қала" (Stadtgemeinde Bremen) және Бремерхавен (Stadt Bremerhaven) қаласын қамтиды. Екеуі де Везер өзенінде орналасқан; Бремерхавен ("Бременнің порты") Везердің сағасында, Солтүстік теңізге тікелей қол жеткізеді. Екі анклавты да толығымен көршілес Төменгі Саксония (Нидерсаксен) штаты қоршап тұр. Штаттың ең биік нүктесі Фридхорст паркінде (32,5 метр; 107 фунт).

Тарих

1806 жылы Киелі Рим империясы таратылған кезде, 1646 жылдан бері (бұрынғы 1186 жылғы автономия құқықтарынан кейін) Бременнің еркін императорлық қаласы бағынышты етуден құтылды. Айналасындағы монархиялардың бірінің аумағына қосылудың орнына, ол (Гамбургпен бірге) тәуелсіз еркін Ганза қаласы ретінде мойындалды. 1873 жылға дейін қаланың валютасы Бремен талері болды. 1811 жылы Наполеонның Берлин жарлығымен Британияға қатысты эмбаргоны күшпен енгізуге тырысқанда, Бірінші француз империясы қала-мемлекетті өзіне қосып алды. Бірақ 1815 жылы Вена конгресінде Бременнің елшісі, кейіннен бургомистр болған Иоганн Смидт, қаланың тәуелсіздігін жаңа Германия конфедерациясындағы 39 тәуелсіз мемлекеттің бірі ретінде қайта орнату үшін сәтті лоббилеу жұмыстарын жүргізді. 1827 жылы Бремен жаңа теңіз портын салу үшін Ганновер Корольдігінен Везер өзенінің сағасындағы жерді сатып алды. Бұл Бременнің Америкаға эмигранттарды тасымалдау үшін Германияның басты порты болып қала беруіне және Германияның кеш дамыған колониялық саудасы үшін транзиттік пункт ретінде дамуына мүмкіндік берді. 1867 жылы Пруссия Австрияны жеңіп, Ганноверді аннексиялағаннан кейін Бремен Солтүстік Германия конфедерациясына қосылды. 1871 жылы француздарды жеңгеннен кейін, ол Германия империясының құрамына кірді, Бремен Рейхтің 26 құраушы мемлекетінің бірі болды. Халықаралық порт және өнеркәсіп орталығы ретінде Бременде күшті солшыл және либералдық дәстүр қалыптасқан. 1913 жылғы қаңтарда Берлиндегі Императорлық рейхстагқа өткен соңғы сайлауда Социал-демократтар (СДП) 53,4% немесе дауыс берушілердің жартысынан астамын алды. Солшыл либералдар (Linksliberale) тағы 41,4% дауыс жинады. Консерваторларға тек 5,1% ғана тиді. Веймар республикасы кезінде Бремен парламентіне (Burgerschaft) жеті сайлау өтті. 1932 жылғы қарашада өткен Германиядағы соңғы еркін сайлауда социал-демократтар 31,2% дауыс алды, ал коммунистер (КПД) 16,8%, ал нацистер 20,8% дауыс жинады. 1933 жылғы наурызда өткен жалпыұлттық сайлаудан кейін нацистер Бременде халықтың үштен бірінен аспаған үлесіне (32,7%) ие болды. Олар мәжбүрлеп эмиграция жасау және оккупацияланған шығысқа өлім лагерлеріне депортациялау арқылы жойылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың бомбалауы қаланың 60% -ын, соның ішінде тарихи орталығының көп бөлігін қиратты немесе зақымдады. 1945 жылғы сәуірдің соңында британ әскерлері Бременге кірді. Америкалықтарға берілген Бремен Батыс Берлин мен Оңтүстік Германиядағы АҚШ оккупациялық аймақтарына жабдықтау порты болды. Қала 1947 жылы штат ретінде қайта құрылды және 1949 жылдан бастап қайтадан "Бременнің еркін Ганза қаласы" деп аталды, ол жаңа Германия Федеративтік Республикасының жері немесе штаты болды, 1990 жылға дейін бейресми түрде "Батыс Германия" деп аталды.

Экономика

Бремнің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикасы 1950 және 60-шы жылдардағы Батыс Германияның «Экономикалық ғажайып» құбылысымен қатар дамыды. Бұл Түркия мен Оңтүстік Еуропадан келген көптеген қонақ жұмысшылардың санының өсуіне және Бремде тұрақты қоныстануына әкелді. Қаланың бірқатар ірі өнеркәсіптері 1970 жылдар басындағы мұнай бағасының күрт өсуінен туындаған экономикалық дағдарыстан қалпына келе алмады. Мамандандырылған кеме құрылысы шаруашылықтары, кеме жабдықтарын жеткізушілер және бөлшектермен қамтамасыз етушілер әлі де жұмыс істеп тұр, бірақ AG Weser (өндірістің ең жоғары деңгейінде 16 000 жұмысшы жұмыс істеген) және Бременнің ірі кеме жасаушысы Bremer Vulcan 1983 және 1997 жылдары жабылды. Портпен байланысты қызметтерді және басқа да өнеркәсіптік секторларды қайта құрылымдау мен жаңғырту нәтижесінде жұмыс орындарының одан әрі қысқаруына себеп болды. Біліктілігі төмен және жартылай білікті порт жұмысшылары үшін еңбек нарығына қайта оралу өте қиын болды, ал 1980-ші жылдардағы жұмыссыздық деңгейі Батыс Германиядағы орташа көрсеткіштен шамамен екі есе жоғары болды. Экономикадағы құрылымдық өзгерістер Бременді әлеуметтік салаға көбірек қаржы жұмсауға мәжбүр еткен кезде, қала маңындағы аудандардың өсуі халық саны мен салық түсімдерін азайтты. Бремен үшін айналасындағы қала маңындағы муниципалитеттерді қосу мүмкін емес, өйткені олар Төменгі Саксония штатына қарасты. Еуропалық Одақтан және Федералды үкіметтен алынған қаржылық көмек экономикалық саясатты осымен қатар дамыған экономикалық секторларды қолдауға, олардың ішінде аэроғарыш және ұшақ құрылысы, автомобиль өндірісі, теңіз және логистикалық қызметтер, сондай-ақ жаңа ғылымға және цифрлық технологияларға негізделген кәсіпорындар үшін білім беру және бизнес-парктердің инфрақұрылымын дамытуға бағыттады. Бұл бағытта университеттердің рөлі маңызды. Қала орталығын қайта жаңғыртуға қосымша инвестициялар жұмсалды, бірақ ойын-сауық және туризмді дамытуға бағытталған мәдени жаңарулар аса сәтті болған жоқ. Бірқатар сарапшылар Бременнің қызмет көрсету секторын жетілмеген деп сипаттады, себебі ірі компаниялардың бас кеңселері жетіспеді.
Жыл2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021Жұмыссыздық деңгейі %13.012.412.513.213.216.814.912.711.411.812.011.611.211.110.910.910.510.29.89.911.210.7

Білім

Бремен университеті – Бремен қаласындағы ең ірі университет. Германиядағы "элиталық университеттер" санатындағы 11 оқу орнының бірі және 126 елден келген шамамен 23 500 студентке білім береді. Бременде сонымен қатар Бремен өнер университеті, Бремен қаласы мен Бремерхавенде кампустары бар қолданбалы ғылымдар университеті, сондай-ақ Вегесакта орналасқан, жақында құрылған Халықаралық зерттеу университеті – Джейкобс университеті де бар.