Монтеро соғысы: Наполеон мен одақтастардың шайқасы (1814)

Кіріспе

1814 жылғы алтыншы коалиция соғысындағы шайқас

Монтерео шайқасы (18 ақпан 1814 жыл) – Алтыншы коалиция соғысы кезінде император Наполеон бастаған француз императорлық әскері мен Вюртембергтің мұрагерлік князі Фредерик Вильгельмнің басшылығындағы австриялықтар мен Вюртембергтер корпусы арасында болған шайқас. Наполеон әскері Гебхард Лебрехт фон Блюхер басқаратын одақтас әскерді қиратқанда, Шварценберг князі Карл Филипп басқаратын одақтас әскердің негізгі күштері Парижге қауіпті жақын қашықтыққа жетті. Аз санды әскерін жинап, Наполеон Шварценбергке қарсы шабуыл үшін сарбаздарын оңтүстікке жіберді. Француз императорының жақындап келе жатқанын естіген одақтас командирі шегінуге бұйрық берді, бірақ 17 ақпанда оның артқы күзеті басып алынды немесе ығыстырылды. 18 ақпанда түнгі уақытқа дейін Монтереоны ұстап тұруға бұйрық алған Вюртембергтің мұрагерлік князі Сена өзенінің солтүстік жағалауына күшті күштерді орналастырды. Таңнан бастап түске дейін одақтастар француз шабуылдарын қаһармандықпен тойтарды. Бірақ французтардың күшейген қысымы салдарынан князьдің қатарлары түстен кейін шайқалып, әскерлері арт жақтағы жалғыз көпірге қарай қашқанда кетті. Пьер Клод Пажольдің шебер басшылығымен француз кавалериясы қашқандардың арасына еніп, Сена және Йонн өзендері арқылы өтетін көпірлерді басып алып, Монтереоны иеленді. Одақтас күштері ауыр шығынға ұшырады, ал жеңіліс Шварценбергтің Трояға шегінуді жалғастыру туралы шешімін бекітті.

Достасқандардың ілгерілеуі

10 ақпанда Шварценберг князі Карл Филипп басқаратын Богемия армиясы Троядан жылжуды бастады. Оң жақта Питер Витгенштейн мен Карл Филипп фон Вреде, гвардия мен резервтердің қолдауымен, Сень өзеніндегі Ногент-сюр-Сен және Брей-сюр-Сенге бет алды. Сол жақта Вюртембергтің тәж мұрагері Фредерик Вильгельм, өзінің сол жағында Фредерик Бьянкидің 1-ші корпусымен Сэнс қаласына жылжыды. Сол жақтан Игнац Гюлей корпусы күштерге қолдау көрсетті. 10 ақпанда одақтастар Луи Огюст Виктор, Гэиснес де Бурмон графы басқаратын 1000 француз әскерімен Ногентте қысқа ғана тоқтатылды. 11 ақпанда тәж мұрагері мен Жак Александр Франсуа Аликс де Во арасындағы шайқастан кейін Сенс қаласы алынды. Сена өзенін қорғауға бекітілген маршал Клод Виктор Перрин Ногентті ұстап тұрды, ал маршал Николя Одино Монтеро Йонне бұзылысын қорғады. 12 ақпанда одақтастар француз Ұлттық гвардиясының нашар күштерінен Брейді жаулап алды, сондай-ақ Монтеро Йонне бұзылысының жанындағы Понт-сюр-Сендегі көпірді де басып алды. Қоршауға түсуден сескенген Виктор Ногентті эвакуациялап, шегінді. Маршал Жак Макдональдтың әскерлерінің пайда болуы шегінуді тоқтата алмады, және 15 ақпанға қарай француздар Парижден 29 шақырым қашықтықтағы Ерре өзеніне қарай қайта жылжуда болды. Александр Никитич Сеславин үш орыс гусар эскадрильясы мен бір казак полкінен құралған барлау тобын оңтүстікке қарай Монтаргисті басып алу және Орлеанға қауіп төндіру үшін жетектеді. Оксерге шабуыл жасалып, оның гарнизоны талқандалды. Казақтар Фонтенбло орман және сарайында еркін жүрді. Виктордың керуені Шартон-ле-Понтта пайда болғанда париждіктер үрейге түсті. Сонымен қатар, қашқан шаруалар Парижге 200 мың казак шабуыл жасайды деп хабарлады.

Француздық қарсы шабуыл

1814 жылғы 10-14 ақпанда алты күндік науқандағы табыстарынан кейін император Наполеон Шварценбергтің Парижге жасаған қаупін тоқтату үшін Сенаға қарай оңтүстікке бет бұрды. Маршалдар Эдуард Мортье мен Огюст Мармонт басқаратын әскерлер Гебхард Лебрехт фон Блюхердің Силезия армиясын бақылауда қалды. Блюхерді толық жеңу жоспарларынан бас тартып, Наполеон 15 ақпанда Монмирайден Император гвардиясы және Эммануэль Граушидің атты әскерімен бірге кетті. Эпикалық жорықта, кейбір жаяу әскерлер арбалар мен вагонмен сапар шеккен, Наполеонның алдыңғы күштері 36 сағат ішінде 76 шақырым (47 миль) жүріп, 16-сы күні сағат 15:00-де Гингеске жетті. Тағы бір мәлімет бойынша, кейбір әскерлер 36 сағатта 97 шақырымды (60 миль) басып өткен. Блюхердің жеңіліске ұшырағанын және Наполеонның жақындап келе жатқанын естіген сақ Шварценберг өзінің әскері мен француз императорының арасына Сена өзенін қоюға асықты. 17 ақпанда ол Витгенштейнге Провинске шегінуге бұйрық берді, ал Михаэль Андреас Барклей де Толли Ногент маңында орыс және прусс гвардиясын шоғырландырды. Вредеге Нангисте алдыңғы қатарлы күзетін қалдырып, Доннемариге кері шегінуді тапсырды. Вюртемберг пен Бьянки Монтерео маңында орналасты, ал Гюлай Понт-сюр-Йоннеде бекінді, ал Австрия резерві Сенс қаласында болды. Егер Бөгемия армиясы одан әрі шегінуге мұқтаж болса, Монтереодағы позицияны ұстап тұру маңызды болды. Матвей Платов батысқа қарай Немурде болды, онда оның 2100 казагы 16-сы күні Император гвардиясының қоймалық батальонының 600 адамын тұтқынға алды. 17 ақпанның таңында Этьен Морис Жерар басқаратын Наполеонның алдыңғы күштері Петр Петрович Пахлен басқарған орыс әскерін қоршап алды. Мормант шайқасында Пахленнің 2500 жаяу әскері мен 1250 атты әскері француздарға ұшырап, 3114 адам қаза тапты, жараланды немесе тұтқынға алынды. Антон фон Хардег басқарған жақын маңдағы австриялық күш одақтастарының қирауы кезінде көбінесе бейтарап қалды. Соңында Хардегг Шварценберг улан полкінен 550 сарбазды орыстарға көмектесуге жіберді. Реваль және Селенгинск жаяу әскер полктері ауыр залал шекті, сондықтан олар науқаннан алынды. Содан кейін француздар Нангисте Вредедің алдыңғы күзетіне шабуыл жасап, оларды Вильнёв-ле-Контқа кері ығыстырды. Нангисте Наполеон әскерін үш топқа бөлді. Оң жақ топқа Виктордың II корпусы, Жерардың Париж резерві және Самуэль Франсуа Лхеритиер мен Этьен Тардиф де Поммеро де Бордезульдің басқаратын атты әскер кірді, олар оңтүстікке қарай Монтереоға бет алды. Орталық топқа Макдональдтың XI корпусы, екі атты әскер дивизиясы және Император гвардиясы кірді. Бұл күш Брейге қарай жол тартты. Одиноттың VII корпусы және Франсуа Этьен де Келлерманның атты әскерінен құралған сол жақ топ Витгенштейнге шығысқа қарай Провинске қарай қуып жетті. Пьер Клод Пажольдің атты әскері мен Мишель Мари Пактоттың Ұлттық гвардиясы Мелундан шығып, оңтүстік-шығысқа қарай Монтереоға қарай жылжуды бастады. Аликс пен Анри Франсуа Мари Шарпентье дивизиялары Мелундан оңтүстікке қарай Фонтенблоға қарай жылжыды. Макдональд пен Одинот Хардеггтің артқы күзетін кері ығыстырып, бірнеше вагонды басып алды. Виктор Вильнёвке жақын Вальжуан биіктіктерінде орналасқан Вреде дивизиясының біріне тап болды. Виктор Герарды бавариялықтарға қарсы шабуыл жасауға жіберді, ал Бордезолл оларды арт жағынан қоршауға айналды. Көп ұзамай бавариялықтар тәртіпсіздікпен кері шегінді, ал Леритьер өзінің атты әскерімен соққы беру мүмкіндігін пайдаланбады. Дегенмен, Вреде корпусы күні бойы 2500 адамнан зардап шекті. Виктордың сарбаздары шаршап қалғандықтан, ол тоқтауды бұйырды. Наполеон Виктордың түнде Монтереоға баруға бұйрық бермегеніне ашуланды және штаб бастығы Луи Александер Бертьеден оған қатаң сөгіс жазуын өтінді.

Following his successes in the Six Days' Campaign on 10–14 February 1814, Emperor Napoleon headed southward towards the Seine to stop Schwarzenberg's threat to Paris. Forces under Marshals Édouard Mortier and Auguste Marmont were left behind to keep Gebhard Leberecht von Blücher's Army of Silesia under observation. Giving up his plans to finish off Blücher, Napoleon left Montmirail on 15 February with the Imperial Guard and Emmanuel Grouchy's cavalry. In an epic march, with some infantry traveling in carts and wagons, Napoleon's leading forces reached Guignes at 3:00 pm on the 16th after moving 47 mile (76 km) in 36 hours. Another authority stated that some troops marched 60 mile (97 km) in 36 hours. Hearing of Blücher's defeat and the approach of Napoleon, the cautious Schwarzenberg scrambled to put the Seine between his army and the French emperor. On 17 February, he ordered Wittgenstein to retreat to Provins while Michael Andreas Barclay de Tolly massed the Russian and Prussian Guards near Nogent. He instructed Wrede to fall back to Donnemarie while leaving an advanced guard at Nangis. Württemberg and Bianchi were posted near Montereau while Gyulai held Pont sur Yonne and the Austrian Reserve was at Sens. If the Army of Bohemia needed to retreat farther, it was important to hold the position at Montereau. Matvei Platov was to the west at Nemours where his 2,100 Cossacks captured 600 men of an Imperial Guard depot battalion on the 16th. Early on 17 February, Napoleon's leading elements under Etienne Maurice Gérard enveloped a Russian force led by Peter Petrovich Pahlen. In the Battle of Mormant, Pahlen's 2,500 infantry and 1,250 cavalry were overwhelmed by the French, suffering 3,114 killed, wounded or captured. A nearby Austrian force led by Anton von Hardegg remained largely inert while its allies were being cut to pieces. Finally, Hardegg allowed 550 troopers from the Schwarzenberg Uhlan Regiment Nr. 2 to assist the Russians. The Reval and Selenginsk Infantry Regiments suffered such heavy losses that they were withdrawn from the campaign. Next, the French struck Wrede's advance guard at Nangis and threw it back to Villeneuve le Comte. At Nangis Napoleon split his army into three columns. The right column including Victor's II Corps, Gerard's Reserve of Paris and cavalry under Samuel François Lhéritier and Étienne Tardif de Pommeroux de Bordesoulle took the road south toward Montereau. The center column consisted of MacDonald's XI Corps, two cavalry divisions and the Imperial Guard. This force headed for Bray. The left column, made up of Oudinot's VII Corps and François Étienne de Kellermann's cavalry, pursued Wittgenstein east toward Provins. Pierre Claude Pajol's cavalry and Michel Marie Pacthod's National Guards set out from Melun and advanced southeast toward Montereau. The divisions of Allix and Henri François Marie Charpentier moved south from Melun to Fontainebleau. MacDonald and Oudinot pressed Hardegg's rear guard back, capturing some wagons. Victor came across one of Wrede's divisions drawn up on the heights of Valjouan near Villeneuve. Victor sent Gérard to attack the Bavarians in front while Bordesoulle circled to take them from behind. Soon the Bavarians were retreating in disorder and Lhéritier missed a chance to deliver the coup de grace with his cavalry. Nevertheless, Wrede's corps sustained 2,500 casualties during the day. Victor's soldiers were exhausted, so he called a halt. Napoleon was furious that Victor disobeyed his orders to press on to Montereau during the night and asked his chief of staff Louis Alexandre Berthier to write him a harsh reprimand.

Қуаттар

Мұрагер ханзаданың IV корпусы Кристиан Иоганн Готтгетреу фон Кох басқарған жаяу әскер дивизиясынан және ханзада Адам фон Вюртембергтің қолбасшылығындағы ат әскер дивизиясынан құралды. Людвиг Стокмайердің бригадасы Король Фредерик Йегер полкінің екі батальонынан, No 9 және No 1 жеңіл жаяу әскер полкінің бір батальонынан тұрды. Кристоф Фридрих Давид Дёрингтің бригадасы әрқайсысы екі батальоннан тұратын No 2, No 3 және No 7 жаяу әскер полктерінен құралды. Принц Карл фон Хоэнлоге Кирхберг бригадасына No 4 және No 6 Мұрагер ханзада жаяу әскер полкінің екі батальоны кірді. Валслебеннің ат әскері бригадасы герцог Людовик Ягердің әрқайсысы төрт эскадрильядан тұратын No 2 полкінен және принц драгун полкінің No 3 полкінен құралды. Карл Август Максимилиан Джетттің ат әскері бригадасында ханзада Адам Ягердің төрт эскадрильясы болды. No 4 полкінен. Әрбір ат әскері бригадасына бір ат артиллерия батареясы бекітілді, ал Дёринг пен Хоэнлоге бригадаларының әрқайсысында бір ат артиллерия батареясы болды. Төрт батареяның төртеуі де төрт 6 фунттық зеңбірек және екі гаубицамен қаруланды. IV корпусына Жозеф Шаффердің австриялық бригадасы қосылды. Бұл бөлімде әрқайсысы екі батальоннан тұратын Gyulai No 21, Esterhazy No 32 және Josef Colloredo No 57 жаяу әскер полктері, Zach No 15 жаяу әскер полкінің үш батальоны, Archduke Ferdinand гусар полкінің No 3 полкінің алты эскадрильясы және екі ат артиллерия батареясы болды. Барлығы 11 000 Вюртембергер және 4 000 австриялық болды. Екінші деректе Монтеродо 18 000 әскердің болғаны айтылған. Виктордың II корпусында Луи Гуге Шато мен Гийом Филибер Духесм дивизиялары болды. Шатоның 1-ші дивизиясы 11-ші және 24-ші жеңіл жаяу әскер полктерінің 1-ші батальондарынан, 2-ші, 19-шы, 37-ші және 56-шы желілік жаяу әскер полктерінің 1-ші батальондарынан құралды. Духесмнің 2-ші дивизиясына 4-ші, 18-ші және 46-шы желілік жаяу әскер полктерінің 1-ші және 2-ші батальондары, 72-ші және 93-ші желілік жаяу әскер полктерінің 1-ші батальондары және 26-шы жеңіл батальон кірді. Шатоның дивизиясында барлығы 1 536 офицер мен сарбаз болды, себебі 19-шы полк 477 адамнан тұрғаннан басқа барлық бөлімшелер жеткіліксіз болды, ал Духесмде 2 442 адам болды. 1-ші дивизияға бес 6 фунттық зеңбірек және бір гаубица, ал 2-ші дивизияға сегіз 6 фунттық зеңбірек және төрт гаубица берілді. Виктордың 475 артиллерист және 135 саперден тұратын жалпы саны 4 588 сарбазды құрады. Жерардың Париж резервіне Жорж Жозеф Дюфур мен Жак Феликс Ян де Ла Хамелинае дивизиялары кірді. 1-ші дивизия 5-ші, 12-ші, 15-ші және 29-шы жеңіл жаяу әскер полктерінің, 32-ші, 58-ші және 135-ші желілік жаяу әскер полктерінің бір-бір батальондарынан құралды. 2-ші дивизия 26-шы, 82-ші, 86-шы, 121-ші, 122-ші және 142-ші желілік жаяу әскер полктерінен тұрады. Жерардың құрамында үш ротадан 214 артиллерист болды. Пажоль үш шағын бригададан тұратын уақытша ат әскерін басқарды, Жаков Антуан Адриен Делорттың қолбасшылығындағы 460 шасёр, Франсуа Грувельдің қолбасшылығындағы 476 драгун және Шарль Ив Сезар Дю Коэтолоскеттің қолбасшылығындағы 400 гусар. Пактход 3 000 Ұлттық гвардияны және 800 жандармды (әскери полицияны) басқарды. Макдональдтың XI корпусы Жозеф Жан Батист Альберт, Франсуа Пьер Жозеф Амей және Мишель Сильвестр Брейер басқарған үш дивизияны санады. Lhéritier V ат әскер корпусына басшылық етті, ол үш ат әскер дивизиясынан құрылды. Гипполит Пиредің 3-жеңіл ат әскер дивизиясына 14-ші, 26-шы және 27-ші шасёр және 3-ші гусарлар, Андре Луи Бриштің 3-ші ауыр ат әскер дивизиясына 2-ші, 6-шы, 11-ші, 13-ші және 15-ші драгундар, ал Lhéritier-дің 4-ші ат әскер дивизиясына 18-ші, 19-шы, 20-шы, 22-ші және 25-ші драгундар кірді. Бордезоллдің жасағында 500 атты бар. Император гвардиясы Луи Фрианның ескі гвардия дивизиясынан, Клод Мари Мюньедің 1-ші жас гвардия дивизиясынан, Филипбер Жан Батист Куриалдың 2-ші жас гвардия дивизиясынан және 2-ші және 3-ші гвардиялық ат әскер дивизияларынан құралды. Маршал Мишель Ней жас гвардияның екі дивизиясын басқарды, ал Этьен Мари Антуан Чемпион де Ненкути гвардиялық ат әскер дивизиясын басқарды. 2-ші гвардиялық ат әскер дивизиясы 1-ші поляк гвардиялық лансерлік, император драгун және поляк және 3-ші экларер полктерінен құралды. 3-ші гвардиялық ат әскер дивизиясында гвардиялық ат-гренадерлік және гвардиялық шасёр полктері болды. Бір дерекке сәйкес, шайқаста соғысқан бөлімшелерге Виктор мен Жерар корпусының көпшілігі, гвардиялық артиллерия, гвардиялық шасёр және 2-ші гвардиялық лансерлер, Жак Герве, барон Суберви бригадасынан 3-ші гусарлар, Аугуст Ламотт бригадасынан 18-ші драгундар, Жан Антуан де Кольер бригадасынан 25-ші драгундар, Келлерманның VI ат әскер корпусынан 9-шы лансерлер мен 22-ші шасёр және белгісіз корпустан 7-ші лансерлер, 9-шы шасёр және 7-ші гусарлар кірді. Макдональд корпусы мен гвардиялық жаяу әскері шайқасқа қатыспады.

The Crown Prince's IV Corps consisted of an infantry division led by Christian Johann Gottgetreu von Koch and a cavalry division under Prince Adam von Württemberg. Ludwig Stockmeyer's brigade consisted of two battalions of King Frederick Jäger Regiment Nr. 9 and one battalion of Light Infantry Regiment Nr. 10. Christoph Friedrich David Döring's brigade was made up of two battalions each of Infantry Regiments Duke Wilhelm Nr. 2, Nr. 3 and Nr. 7. Prince Karl von Hohenlohe Kirchberg's brigade included two battalions each of Infantry Regiments Nr. 4 and Crown Prince Nr. 6. Walsleben's cavalry brigade comprised four squadrons each of Duke Louis Jäger zu Pferde Regiment Nr. 2 and Crown Prince Dragoon Regiment Nr. 3. Karl August Maximillian Jett's cavalry brigade had four squadrons of Prince Adam Jäger zu Pferde Regiment Nr. 4. Attached to each cavalry brigade was one horse artillery battery while Döring's and Hohenlohe's brigades each had a foot artillery battery. All four batteries were armed with four 6 pound cannons and two howitzers. Attached to the IV Corps was Joseph Schäffer's Austrian brigade. This unit consisted of two battalions each of Infantry Regiments Gyulai Nr. 21, Esterhazy Nr. 32 and Josef Colloredo Nr. 57, three battalions of Infantry Regiment Zach Nr. 15, six squadrons of Archduke Ferdinand Hussar Regiment Nr. 3 and two foot artillery batteries. Altogether there were 11,000 Württembergers and 4,000 Austrians present. A second source credited the Allies with 18,000 troops in Montereau. Victor's II Corps had the divisions of Louis Huguet Chateau and Guillaume Philibert Duhesme. Chateau's 1st Division was made up of 1st Battalions of the 11th and 24th Light and the 2nd, 19th, 37th and 56th Line Infantry Regiments. Duhesme's 2nd Division included 1st and 2nd Battalions of the 4th, 18th and 46th Line and 1st Battalions of the 72nd and 93rd Line and 26th Light. Chateau's division numbered only 1,536 officers and men, since all units except the 477 strong 19th were sadly understrength, while Duhesme had 2,442 effectives. The 1st Division was supported by five 6 pound cannons and one howitzer while the 2nd Division counted eight 6 pound cannons and four howitzers. With 475 gunners and 135 sappers, Victor's total strength was 4,588 soldiers. Gérard's Reserve of Paris included the divisions of Georges Joseph Dufour and Jacques Félix Jan de La Hamelinaye. The 1st Division was made up of one battalion each of the 5th, 12th, 15th and 29th Light and the 32nd, 58th and 135th Line. The 2nd Division comprised the 26th, 82nd, 86th, 121st, 122nd and 142nd Line. Gérard's force had 214 artillerists from three companies attached. Pajol led a provisional cavalry corps consisting of three small brigades, 460 Chasseurs à Cheval under Jacques Antoine Adrien Delort, 476 Dragoons under François Grouvel and 400 Hussars under Charles Yves César Du Coetlosquet. Pacthod commanded 3,000 National Guards and there were 800 gendarmes (military police) with this column. MacDonald's XI Corps counted three divisions led by Joseph Jean Baptiste Albert, François Pierre Joseph Amey and Michel Sylvestre Brayer. Lhéritier commanded the V Cavalry Corps which was formed from three mounted divisions. Hippolyte Piré's 3rd Light Cavalry Division included the 14th, 26th and 27th Chasseurs à Cheval and the 3rd Hussars, André Louis Briche's 3rd Heavy Cavalry Division the 2nd, 6th, 11th, 13th and 15th Dragoons and Lhéritier's 4th Cavalry Division the 18th, 19th, 20th, 22nd and 25th Dragoons. Bordesoulle's detachment numbered 500 horsemen from depot squadrons. The Imperial Guard consisted of the Old Guard Division of Louis Friant, the 1st Young Guard Division of Claude Marie Meunier, the 2nd Young Guard Division of Philibert Jean Baptiste Curial, and the 2nd and 3rd Guard Cavalry Divisions. Marshal Michel Ney led the two Young Guard divisions while Étienne Marie Antoine Champion de Nansouty led the Guard cavalry divisions. The 2nd Guard Cavalry was made up of the 1st Polish Guard Lancer, Empress Dragoon and Polish and 3rd Éclaireur Regiments. The 3rd Guard Cavalry Division had the Guard Horse Grenadier and Guard Chasseurs à Cheval Regiments. According to one authority, units that fought in the battle included most of the regiments from the corps of Victor and Gérard, the Guard artillery, Guard Chasseurs à Cheval and 2nd Guard Lancers, 3rd Hussars from Jacques Gervais, baron Subervie's brigade, 18th Dragoons of Auguste Lamotte's brigade, 25th Dragoons from Jean Antoine de Collaert's brigade, 9th Lancers and 22nd Chasseurs à Cheval from Kellermann's VI Cavalry Corps and the 7th Lancers, 9th Chasseurs à Cheval and 7th Hussars from unidentified corps. MacDonald's corps and the Guard infantry were not engaged.

Іс-қимыл

Монтереуді қорғауға қатысты қайшы бұйрықтар бергеннен кейін, Шварценберг ақыры мұрагер ханзадаға қаланы 18 ақпанның кешке дейін ұстап тұруды тапсырды. Осы арада Одиноның жетекші әскерлері Витгенштейннің Ногентте Сенадан өтіп кеткенін, ал Вреде Брейде орналасқандарын анықтады. Екі жерде де одақтастар көпірлерді қиратты. Оңтүстік жағалаудағы Монтерео жазық дала болса, солтүстік жағалауы өзен жанында тік және солтүстікке қарай көлбеу биіктіктермен ерекшеленеді. Биіктік үстіндегі Сурвилль шатыры Монтерео қаласы мен көпірлерін, оңтүстік және шығыс жағында жүзімдіктер мен шалғындықтармен қоршалған жерді бақылайды. Париж жолы Монтереоға солтүстік-батыстан жақындасады, онда орман бар. Салинс қаласынан келген жол солтүстік-шығыстан өтіп, Курбетон шатырынан көпірге дейін өзен бойымен созылады. Лес-Ормео ауылы Париж жолынан шығысқа қарай шамалы қашықтықта орналасқан. Солтүстік жолдар Сена өзенінен шығысқа қарайғы қала маңындағы көпірде бірігіп, содан кейін Йонна өзенінен Монтереоға өтеді. Сене көпірі 1419 жылы Бургундия герцогы Иоанн Қорқытпас өлтірілген жер. Мұрагер ханзада Сенаның солтүстік жағалауына 8500 жаяу әскер, 1000 атты әскер және 26 далалық зеңбірек орналастырды. Басқа деректер бойынша, 12000 қорғаушы болған. Сол жақ қанаты Лес-Ормеода бекітілді, орталық бөлігінде Сурвилль шатыры мен паркі, ал оң жақ қанаты Курбетон шатырын қамтыды және Салинс жолын тосқан. Бианки корпусынан екі австриялық батарея оңтүстік жағалауда орналасты, біреуі әр жақтан қорғады. Сондай-ақ, шығыс қала маңындағы Мотекс шаруашылығында IV корпустың бригадасы болды. Шейффердің австриялықтары орталықтағы Сурвилль паркін ұстады. Одақтастарды жалпы саны 40 далалық зеңбірек қолдады. Наполеон Викторға таңғы сағат 6-да Монтереоға келуге бұйрық берді, бірақ алғашқы француз күштері таңғы сағат 8-де Пажольдің атты әскері мен Пактходтың Ұлттық гвардиясы келді. 4500 адамнан аспаса да, атты әскерлерге жақсы жаттығу болмады, ал Ұлттық гвардия жабдықсыз және дайындықсыз болды. Олар мұрагер ханзаданың қорғаушыларына ешқандай әсер етпеді. Виктордың жетекші бөлімдері таңғы сағат 9-да келді, ал олардың алғашқы шабуылы кері қайтарылды. Шато мен Дюшменнің дивизиялары майданға жеткенде, олар Лес-Ормеоға шабуыл жасады. Бұл шабуыл сәтсіз аяқтады және Виктордың күйеу баласы Шато қаза тапты. Вюртемберг атты әскері француз аттыларын орманға кері шегіндірді. Сағат 11:00-ге дейін ешқандай прогресске жете алмаған Виктор Жерар корпусының келуін күтті. Маршалдың баяулығына ашуланған Наполеон Викторды алмастырып, II корпустың басқаруын Жерарға тапсырды. Жерар әскерін биіктікке көтерді, бірақ одақтас артиллериясы жақсы қызмет етіп, шабуылды қайтарып тастады. Түстен кейін император гвардиясының артиллериясы келді және тағы 40 зеңбірек іске қосылды. Сағат 15:00-де Наполеон үш шабуыл тобын Лес-Ормео мен Сурвилльге, ал тағы біреуін Сена бойындағы одақтастардың оң жақ қанатына қарсы жіберді. Гвардия резервте қалғанда, француз артиллериясы Сурвилль шатырына оқ жаудырды. Француздар ақырында Лес-Ормеоны басып алды, мұрагер ханзада Шаффердің австриялықтарына шегінуді қамтамасыз етуді бұйырды. Вюртембергтіктер кері шегінуді бастаған кезде Пажоль Париж тас жолынан одақтастардың сол жақ қанатына қарсы атты шабуыл жасады. Осы уақытта француз жаяу әскері Сурвилль шатырына шабуыл жасап, оның гарнизонын тұтқынға алды. Майданға 70-80 далалық зеңбірекпен қолдау көрсетілген 30 000 француз әскері жиналды. Бастапқыда шегіну жақсы тәртіппен жүргізілді, бірақ одақтас сарбаздар тік беткейден өтуге тырысқанда, қатарлары бұзылды. Олар ойыс жолға тап болғанда, толығымен шатасты. Көп ұзамай одақтастардың барлық сарбаздары Сена көпіріне қарай қашқан. Ханзада әскерін қайта жинауға тырысты, бірақ француз атты әскерінің шабуылына ілініп, дерлік тұтқынға алынды. Француз императоры Сурвилль биіктігіне 60 зеңбіректі орналастырып, олар қашқан одақтастардың көпірлерге жиналған тобына оқтарды атып жіберді. Наполеон жеке өзі бір зеңбіректі бақылағанда, оның күзетшілері оны кетіп қалуға өтінді. Ол: "Ерлікпен, достарым, мені өлтіретін оқ әлі құйылмаған", - деді. Пажольдің атты әскері қашқан сарбаздардың қатарына кіріп, алдымен Сена көпірін, содан кейін Йонна көпірін басып алды, бірақ олар жарылуға дайын еді. Дюшменнің дивизиясы атты әскерден кейін тез өтіп, Монтереодан одақтастарды тазартты. Жеңілген одақтастар Хоэнлоэ бригадасына қосылып, Брейге қарай тәртіпсіз шегінуді бастады. Бұл қозғалысты Жеттің атты әскер бригадасы қамтамасыз етті. Наполеон маршал Франсуа Жозеф Лефеврді және оның жеке күзетін Брейге қарай қууға жіберді. Көзі куәгер болған адам Лефеврдің аузынан көпіршік шығып, одақтас сарбаздарды қылышымен шапқандарын айтты.

After issuing conflicting orders concerning the defense of Montereau, Schwarzenberg finally directed the Crown Prince to hold the town until the evening of 18 February. Meanwhile, Oudinot's leading troops found that Wittgenstein had withdrawn across the Seine at Nogent while Wrede was across at Bray. At both places, the Allies broke the bridges. While Montereau on the south bank is in flat terrain, the north bank is crowned by a height with a steep slope next to the river and a gentler slope on the north side. Atop the ridge, Surville chateau overlooks the bridges and town of Montereau, which was surrounded by vineyards and meadows to the south and east. The Paris road approached Montereau from the northwest where there was a forest. The road from Salins came from the northeast and ran alongside the river from Courbeton chateau to the bridge. The hamlet of Les Ormeaux was a short distance east of the Paris road. The roads from the north join at the bridge which crosses the Seine to the eastern suburb, then immediately crosses the Yonne into Montereau. The Seine bridge was the site of the Assassination of John the Fearless, Duke of Burgundy in 1419. The Crown Prince deployed 8,500 foot soldiers, 1,000 horsemen and 26 field guns on the north bank of the Seine. A second authority counted 12,000 defenders. The left flank was anchored in Les Ormeaux, the center incorporated the Surville chateau and park while the right flank included the Courbeton chateau and blocked the road from Salins. Two Austrian batteries from Bianchi's corps were positioned on the south bank, one covering each flank. There was also a IV Corps brigade on the south bank near the eastern suburb at the Motteux Farm. Schäffer's Austrians held the Surville park in the center. The Allies were supported by a total of 40 field pieces. Napoleon ordered Victor to be at Montereau at 6:00 am but the first French forces to arrive were Pajol's cavalry and Pacthod's National Guards at 8:00 am. Aside from numbering no more than 4,500 men, the horsemen had almost no training while the National Guards were ill equipped and ill trained. They made no impression on the Crown Prince's defenders. Victor leading elements arrived at 9:00 am and their initial attack was repulsed. When the divisions of Chateau and Duhesme reached the field they were thrown into an attack on Les Ormeaux. This was beaten back and Chateau, who was Victor's son in law, was fatally wounded. The Württemberg cavalry charged and drove the French horsemen back into the forest. Unable to make any progress by 11:00 am, Victor awaited the coming of Gérard's corps. Angry at the marshal's slowness, Napoleon replaced Victor and placed command of the II Corps in Gérard's hands. Gérard led his troops up the heights but the Allied artillery was well served and threw back assault after assault. In the afternoon, the Imperial Guard artillery arrived and 40 more guns were brought into action. At 3:00 pm, Napoleon hurled three attack columns at Les Ormeaux and Surville and another one against the Allied right flank along the Seine. While the Guard remained in reserve, the French artillery unleashed a barrage at Surville chateau. The French finally overran Les Ormeaux, causing the Crown Prince to order Schäffer's Austrians to cover the retreat. As the Württembergers began pulling back, Pajol launched a cavalry charge down the Paris highway against the Allied left flank. At this time, French infantry rushed the Surville chateau and made its garrison prisoners. There were now 30,000 French troops on the field supported by 70 or 80 field pieces. At first the withdrawal was conducted in good order, but the Allied soldiers became more disorganized as they tried to negotiate the steep slope. They fell into complete confusion upon encountering a sunken road. Soon, every Allied soldier was running for the Seine bridge. The Crown Prince tried to rally his men and was nearly captured by the French cavalry. The French emperor ordered 60 guns onto the Surville heights where they unlimbered and fired their missiles into the fleeing mob of Allies crowding the bridges. When Napoleon personally sighted one of the cannons, his guardsmen begged him to leave. He refused saying, "Courage my friends, the bullet which is to kill me is not yet cast". Pajol's horsemen charged into the fleeing mass of soldiers and managed to seize first the Seine bridge and then the Yonne bridge before either could be blown up, though they were rigged for demolition. Duhesme's division rapidly crossed after the cavalry and helped clear Montereau of the Allies. The beaten Allies joined Hohenlohe's brigade and began a disorderly retreat toward Le Tombe, a village on the road to Bray. The movement was covered by Jett's cavalry brigade. Napoleon sent Marshal François Joseph Lefebvre and his own cavalry escort in pursuit toward Bray. An eyewitness wrote that Lefebvre foamed at the mouth and struck at Allied soldiers with his saber.

Нәтижелер

Дигби Смит бойынша, одақтастар 1400 адамға жуық өлтілген және жараланған, оның ішінде Вюртембергтіктер 92 адам өлтіліп, 714 адам жараланған; Принц Хоэнлоэ қаза тапты. Француздар 3600 әскер, екі зеңбірек және екі оқ-дәрі арбасын тұтқынға алды. Осы көрсеткіштер бойынша австриялықтар шамамен 2000 адам шығынға ұшырады, ал Шаффер француз тұтқынына айналды. Француздар 2000 адам өлтіліп, жараланды. Смит сілтеме жасайтын деректерге сәйкес, одақтастар 4895 адам шығынға ұшырады және 15 зеңбірек жоғалды. Франсис Лорейн Петре одақтастардың 5000-ге жуық әскері мен 15 далалық зеңбірегінен айырылғанын мәлімдеді. Дэвид Чандлер одақтастар 6000 адам шығынға ұшырап, 15 зеңбірек жоғалтқанын, ал француздар 2500 адам шығынға ұшырағанын айтты. Тағы бір деректе француздар мен одақтастардың әрқайсысы 3000 адам өлтіліп, жараланғаны, ал француздар 2000 әскер, алты зеңбірек және төрт ту жоғалтқаны көрсетілген. Шато 1814 жылдың 8 мамырында жараланғаннан қайтыс болды. Жеңіс Наполеонның күтілгеніне сай болмады. Ол: «Дұшпан сирек кездесетін сәттілікке ие болды, қатты қырау оған даламен жылжуға мүмкіндік берді – әйтпесе оның кемінде жартысы зеңбірек пен көлігі алынып кететін еді» деп ренжіді. Көңілі толмағандықтан ол генералдарына шабуыл жасады. Шайқастан кейін Виктор императорға өзінің қолбасшылық лауазымын жоғалтқаны туралы шағымданғанда, Наполеон өзінің бақытсыз бағыныштыларына қарсы ашу шақырып, сөккенімен жауап берді. Сонымен қатар, ол Виктордың әйеліне де шабуыл жасады, оны Императрица Мари Луизаны құрметтемегені үшін айыптады. Виктор Италиядағы әскери ерліктерін еске түсіріп, Наполеонға оның күйеу баласы Шатоның өліп жатқанын еске түсіріп, оның ашуын басуға тырысты. Соңында Наполеон оған Шарпентье мен Жозеф Бойер де Ребевальдың екі «Жас гвардия» дивизиясын берді. Наполеонның қаһарына ұшыраған басқа генералдар Лерьитье Вальжуанға шабуыл жасамағаны үшін, Жан-Франсуа Аймэ Дежан жеткілікті артиллериялық оқ-дәрілерді ұсырмағаны үшін және Клод Этьен Гио бірнеше зеңбіректерді жоғалтқаны үшін жазаланды. Шаралар басталғанға дейін Шварценберг Трояға жалпы шегінуге бұйрық берді. Ол Вредеге 19 ақпанда түнгі уақытқа дейін Брейді ұстап тұруды бұйырды және Блюхерге 21 ақпанда Мер-сюр-Сенде оң қанатын қолдауды сұрап хабарлама жіберді. Пруссиялықтар 53000 әскер және 300 зеңбірекпен кездесуге келетінін жауап берді. Монтеро француз қолында болғандықтан, Луа өзенінің бойындағы австриялықтардың сол қанатының жағдайы қиынға түсті. Олар Алликспен келіссөздер жүргізуді сылтау ретінде пайдаланып, Сен-Серотиндегі Шейффер бригадасының қалдықтарымен қосылу үшін шегінді. Сеславинге сол қанатын тастап, қарсы қанатка көшуге бұйрық берілді. Наполеонның қууы көпірлердің жетіспеуіне байланысты қиынға түсті және одақтастар Трояға қарай екі күндік басымдық алды. Екі армия арасындағы келесі шайқас 22 ақпанда Мери-сюр-Сенде басталды және Бар-сюр-Аубе шайқасына әкелді.

According to Digby Smith, the Allies had losses of 1,400 killed and wounded, of which the Württembergers lost 92 killed and 714 wounded; Prince Hohenlohe was killed. The French captured 3,600 men, two cannons and two ammunition wagons. Of these totals, the Austrians had about 2,000 casualties and Schäffer became a French prisoner. The French lost 2,000 killed and wounded. A source quoted by Smith gave 4,895 Allied casualties and 15 guns lost. Francis Loraine Petre asserted that the Allies lost nearly 5,000 men and 15 field pieces. David G. Chandler stated that the Allies suffered 6,000 casualties and lost 15 cannons; the French lost 2,500 casualties. Another authority wrote that both the French and Allies lost 3,000 killed and wounded, while the French took 2,000 men, six guns and four colors. Chateau died from his wounds on 8 May 1814. The victory failed to live up to Napoleon's expectations. He lamented, "The foe has enjoyed a stroke of rare good fortune, the heavy frosts permitted him to move over the fields – otherwise at least half his guns and transport would have been taken." In his disappointment he turned on his generals. After the battle when Victor complained to the emperor about losing his command, Napoleon unleashed a storm of abuse on his hapless subordinate. He also raged against Victor's wife who he accused of snubbing Empress Marie Louise. Victor managed to blunt his sovereign's fury by recalling their military exploits in Italy and by reminding Napoleon that his son in law Chateau lay dying. Finally, Napoleon relented and gave him the two Young Guard divisions of Charpentier and Joseph Boyer de Rebeval. Other generals who felt Napoleon's wrath at this time were Lhéritier for failing to charge at Valjouan, Jean François Aimé Dejean for not providing enough artillery ammunition and Claude Étienne Guyot for losing some cannons. Even before the battle started, Schwarzenberg ordered a general withdrawal to Troyes. He ordered Wrede to hold Bray until nightfall on 19 February and sent a dispatch to Blücher asking him to support his right flank at Méry sur Seine on 21 February. The Prussian replied that he would be at the rendezvous with 53,000 troops and 300 guns. With Montereau in French hands, the position of the Austrians on the left flank along the Loing River became precarious. Under the guise of negotiations with Allix, they retreated to join the wreckage of Schäffer's brigade at Saint Sérotin. Seslavin was ordered to relinquish his far left flank position and take a position on the opposite flank. Napoleon's pursuit was hampered by a lack of bridges and the Allies got a two day head start in the march to Troyes. The next series of actions between the two armies started at Méry sur Seine on 22 February and led to the Battle of Bar sur Aube.

Бүгінгі соғыс алаңы

Қазіргі уақытта Монтерео-Фолт-Ионн ауылының жанындағы осы тарихи шайқас алаңының бір бөлігі француз императоры Наполеон Бонапарттың өмірін мерекелейтін ойын-сауық паркі ретінде салуға ұсынылып отыр. "Наполеонланд" паркі бастапқыда 2017 жылы аяқталуға жоспарланған болатын.